Юлия Навалная эри колонияда заҳарлангани тасдиқланганини маълум қилди

Россиялик сиёсатчининг беваси Юлия Навалнаянинг айтишича, унинг турмуш ўртоғи 2024 йил феврал ойида колонияда заҳарланган. Унинг сўзларига кўра, биологик материалларни таҳлил қилган иккита лаборатория шундай хулоса берган. Навалная лабораториялардан натижаларни расман эълон қилишни талаб қилди.

«2024 йил феврал ойидаёқ биз Алексейнинг биологик материаллари намуналарини ишончли тарзда чет элга жўнатишга муваффақ бўлгандик. Икки мамлакатдаги лабораториялар бир-биридан мустақил равишда ушбу намуналар бўйича тадқиқотлар ўтказган. Бир неча ой олдин мен натижалар чиққанидан ва ушбу лабораториялар Алексей заҳарлаб ўлдирилган, деган хулосага келганидан хабар топдим», – дея ёзган Навалная телеграм-каналида.

Бу қандай лабораториялар ва улар қайси мамлакатларда жойлашганига сиёсатчининг беваси аниқлик киритмади.

«Буёғига нима бўлади? Билмайман. Россия фуқароси Россия ҳудудида ўлдирилди. Барча далиллар базаси ҳам ўша ерда қолган. Жиноий иш қўзғатиш ва юритиш учун ғарб давлатларида ҳеч қандай қонуний асос йўқ», – дея давом этган у.

У «турмуш ўртоғи Алексей Навалний айнан нимадан заҳарлангани бўйича тадқиқотлар натижалари ошкор этилиши»ни талаб қилган.

Россия Федерал жазони ижро этиш хизмати Навалнийнинг ўлими ҳақида 2024 йил 16 февралда хабар берганди. Сиёсатчининг сафдошлари аввал ҳам у ўлдирилганини айтиб, унинг ўлимида Россия президенти Владимир Путинни айблаганди. Россия расмийларига кўра, ўлим табиий сабабларга кўра содир бўлган.

«Чиндан ҳам кейинчалик биологик намуналар олиб кетилган», – деб ёзди Навалнийнинг сафдоши Иван Жданов.

Алексей Навалнийнинг сўнгги соатлари қандай ўтган?

Навалнийнинг жамоаси Ямало-Ненец автоном округидаги Харп колониясининг беш нафар ходимидан сиёсатчи ҳаётининг сўнгги кунларида нималар содир бўлгани ҳақида кўрсатма олган. Юлия Навалная бу кўрсатмаларни батафсил сўзлаб беради.

«Менинг қўлимда Харп ахлоқ тузатиш колониясининг беш нафар ходимининг кўрсатмалари бор, биз уларни илгари ҳеч қачон очиқламаганмиз. Уларнинг барчаси бу колонияга ўтказилгандан кейин ва айнан 16 феврал куни Алексей билан нималар содир бўлганини сўзлаб беришади», – дейди Навалная ўзининг сўзлари ёзиб олинган видеода. Унинг айтишича, колония ходимларининг кўрсатмалари тахминий манзарани ҳосил қилади, уларда номувофиқликлар мавжуд.

Сиёсатчининг бевасига кўра, 3 феврал куни Навалнийнинг оёғида оғриқ бошланган, уни тиббиёт хонасига олиб боришган, у ерда қон босими ва тана ҳароратини ўлчашган, аммо бошқа ҳеч нарса қилишмаган.

«Кейин 19-камерага қайтаришган. Алексей невропатолог кўригидан ўтишни сўрайди. 14 феврал куни Алексейни 19-камерадан 16-камерага ўтказишди – бу жарима изолятори. Кейин у ерда аҳволи оғирлашади. 16 феврал куни эрталаб Алексей яна оёғи оғриётганидан шикоят қилди», – дея давом этади у.

Унинг сўзларига кўра, сиёсатчининг оғриқдан шикояти ҳақида колония ходимлари (у уларнинг фамилияларини келтиради) айтиб берган, тиббиёт бўлими бошлиғи Алексей Лисюк эса «Алексейдан соғлиғи ҳақида ҳеч қандай шикоят бўлмагани»ни айтганди.

16 феврал куни 11:30 да камераларга овқат тарқатилади, соат 12:00 да тушлик вақти тугайди, соат 12:10 да Навалнийни сайрга олиб чиқишади – бу камерадан унча катта бўлмаган, лекин томсиз ҳовли эди.

«Кейинчалик хавфсизлик гуруҳи катта инспектори Немцевнинг айтишича, сайр пайтида Алексей эшикни тақиллатиб, аҳволи ёмонлашганини айтган. Сайргоҳ эшиги очилганда, у чўккалаб ўтирган ва аҳволи ёмонлигини такрорлаган. Аммо уни ҳатто тиббий бўлимига ҳам олиб боришмайди», – дейди сиёсатчининг беваси.

«Шунчаки 16-рақамли камерага қайтариб олиб киришади. Алексей ерга ётиб, тиззаларини қорнига тортади ва оғриқдан инграй бошлайди. У кўкраги ва қорни ачишаётганини айтади, кейин қусишни бошлайди, – дейди Навалная. – Немцевнинг кўрсатмасида Алексейда судороги бошлангани айтилган. У оғир нафас олар, йўталар ва инграрди».

«Қамоқхона назоратчилари Алексейни бир кишилик камерада қолдириб кетишади», - дейди у. Унинг сўзларига кўра, колония ходимларидан бири аввалига панжарани, кейин ташқи эшикни ҳам ёпиб, «у орқали Алексейнинг азобланишини кузатиб турган».

Навалний тиббий бўлим бошлиғи тушликдан қайтганидан кейингина «камерадан тортиб олиб чиқилган». «Унинг кўрсатмасида ҳам Алексейнинг юзи ва қўл-оёқлари тиришгани қайд этилган. Йўлакда кўтариб кетишаётганда у хириллай бошлади. Тиббиёт хонасида уни кушеткага ётқизишди. Бу вақтда Алексей аллақачон беҳуш ҳолда эди», – дея қўшимча қилди у.

Унинг сўзларига кўра, соат 13:25 да, яъни Навалний ўзини ёмон ҳис қилганидан 40 дақиқадан кўпроқ вақт ўтгач, тез ёрдам чақирилган. Тиббиёт бўлими бошлиғи кардиограмма ўтказишни бошлаганида, у аллақачон бир нечта юрак тебранишларини кўрсатаётган эди. 10 дақиқадан сўнг етиб келган тез ёрдам шифокорлари сиёсатчини жонлантиришга уринишади, аммо бу беҳуда бўлади.

Соат 14:17 да кардиограмма юрак фаолиятини кўрсатишдан тўхтайди, соат 14:23 да эса жонлантиришга уринишлар бас қилинади. Тез ёрдам шундай ташхис қўяди: судороги синдроми, тўсатдан ўлим синдроми.

Навалная сиёсатчининг ўлимидан кейин олинган тасвирларни ҳам кўрсатди – унда полдаги қусиш излари акс этган.

Юлия Навалная колония ходимлари ўз кўрсатмаларида судороги ҳақида гапирганига эътибор қаратган. Суд-тиббий экспертизадан олинган маълумотномада эса Навалнийнинг судорогиси ҳақида гап кетмайди, аммо Алексейнинг тирсаклари ва тиззаларида ўлимидан 30-40 дақиқа олдин пайдо бўлган қонталашлар ва бошнинг тепа қисмида қон кетиши қайд этилган. «Судороги заҳарланишдан дарак бериши мумкин. Алексей титраб-қақшаб ўзини полга урган – бу излар шундан пайдо бўлган бўлса керак», – деб ҳисоблайди сиёсатчининг беваси.

Навалнийнинг жамоаси қайд этган яна бир тафсилот шундаки, сиёсатчи ҳаётининг сўнгги кунидаги камера ёзувлари «гўёки мавжуд эмас», ҳолбуки у қамоқ муддати давомида доимий равишда тасвирга олиб келинганди. Юлия Навалная кўрсатаётган колония схемасида унинг эри сақланган блокда 63 та видеокамера ўрнатилганини кўриш мумкин.

«Ва уларнинг ҳеч бирида ёзув йўқ», – дейди сиёсатчининг рафиқаси. Унинг тахминича, бу ёзувларда Навалнийнинг ўлими ҳақидаги «расмий версияга умуман тўғри келмайдиган нимадир бор».

«Мен Владимир Путин эрим Алексей Навалнийнинг ўлдирилишида айбдор деб ҳисоблайман. Мен Россия махсус хизматларини тақиқланган кимёвий ва биологик қуролларни ишлаб чиқишда айблайман. Тадқиқот ўтказган лабораториялардан натижаларни эълон қилишни талаб қиламан», – дея сўзини якунлайди у.

Россия Федерал жазони ижро этиш хизмати Навалнаянинг баёнотига муносабат билдирмади. Расмийлар Навалний колонияда зўравонлик натижасида ҳалок бўлгани ҳақидаги версияни мунтазам равишда рад этиб келган.

2024 йил 15 август куни Навалная терговчиларнинг эрининг ўлими бўйича жиноий иш қўзғатишни рад этиш тўғрисидаги қарорини эълон қилганди. Унда Навалний қандайдир қўшма касаллик ва аритмия туфайли вафот этгани айтилган. Навалная тергов ёлғон гапираётганини билдирган. Шифокорлар ҳам сиёсатчида терговчилар санаб ўтган касалликлар бўлганига шубҳа билан қараган. «Бунинг ёлғонлигини биламан», – деганди ўшанда Навалная.