Бир қитъадан бошқасига: улкан дарёлар харитаси

Юқорида келтирилган инфографика Ердаги энг узун 15 дарёни кўрсатади. У ҳар бир сув тизими қай даражада узоқ масофага — ва неча мамлакат орқали чўзилишини нақд намоён этади.

Ўнлаб йиллар давомида Уганданинг баланд тоғликларидан бошланиб, Мисрдаги Ўрта Tр денгизи делтасигача 6650 километрга чўзилган Нил «дунёнинг энг узун дарёси» номига эга бўлиб келди. Бироқ Бразилия ва Перу ўтказган сўнгги тадқиқотлар Амазонкага — агар у Апуримакнинг энг узоқ манбаларидан ҳисобланса — янада катта узунликни беради, 6990 километргача.

Бундай фарқ нам тропик ўрмонларнинг қамровсизлиги ва дарё йўлининг мавсумий ўзгаришлари билан изоҳланади — бу эса аниқ хариталашни кескин қийинлаштиради.

Қайси дарё рўйхат бошида туришидан қатъи назар, иккаласи ҳам маданий-тарихий аҳамияти ва экотизимлар бойлиги жиҳатидан ўз «рақиблари»дан анча устун.

Топ-15дан беш дарё бутунлай бир мамлакат ҳудудидан оқади: Хитойдаги Янцзи ва Хуанхэ, АҚШдаги Миссисипи, шунингдек, Россиядаги Лена ва Волга.

Бундай «чегараланиш» сув ресурсларини бошқариш масалаларини нисбатан соддалаштирса-да, барча экологик хавфларни бир ҳудуд доирасида жамлайди.

Осиё бу рейтингда мутлақ устун — еттита дарё билан ифодалангани унинг улкан ҳудуди ва баланд тоғли манбаларининг кўплигини таъкидлайди.

Жанубий Америка рўйхатга минтақавий савдо коридорлари учун ҳал қилувчи аҳамиятга эга икки мегадарё — Амазонка ва Парана билан ҳисса қўшади.

Африкадаги Нил ва Нигер қитъанинг шимол ва жанубидаги гидрологик режимлар контрастига яққол мисол бўлади, Европанинг ягона вакили — Волга эса Россиянинг тарихий «миллий магистрали» сифатида улкан рол ўйнайди.

Эътиборлиси, Австралия ва Антарктида рўйхатда йўқ: уларнинг нисбатан қисқа ва кўпинча қуриб қолувчи сув оқимлари 3200 километр белгига ҳам яқинлаша олмайди.