АҚШ ва Украина «тинчлик режаси» бўйича янги ҳужжат тайёрлади

Украина ва Америка Қўшма Штатлари расмийлари душанба, 24 ноябрга ўтар кечаси, икки мамлакат делегацияларининг Женевадаги «самарали музокаралари» натижасида Украинада тинчликка эришиш бўйича янгиланган «ҳадли ҳужжат» тайёрланганини бир пайтнинг ўзида маълум қилди.

Мос қўшма баёнот Оқ уй ва Украина президенти сайтида эълон қилинди. Унда қайд этилишича, икки томон ҳам ушбу маслаҳатлашувларни самарали деб топган. «Томонлар ҳар қандай келгуси келишув Украина суверенитети тўлиқ ҳурмат қилинишига ҳамда барқарор ва адолатли тинчлик таъминланишига хизмат қилиши шарт эканини тасдиқлади», — дейилади баёнот матнида. Ҳужжатнинг ўзи ҳозирча ошкор этилмаган.

Қўшма баёнотга кўра, икки томон яқин кунларда ҳужжат устида жадал ишни давом эттириш ва Европа билан яқин ҳамкорлик қилишга келишиб олган.

Бундан бир неча соат олдин АҚШ давлат котиби Марко Рубио Доналд Трамп маъмуриятининг қайта ишланган «тинчлик режаси» юқори амалга ошириш салоҳиятига эга эканини билдирган эди.

23 ноябр куни Женевада Украина делегацияси ва унинг европалик иттифоқчилари вакиллари билан маслаҳатлашувлардан сўнг у журналистларга музокаралар эндиликда кейинги ишлар учун асос бўладиган «асосий ҳужжат» яратилишига олиб келганини айтди. Украина делегациясига раҳбарлик қилаётган президент аппарати раҳбари Андрей Ермак ҳам Швейцариядаги америкалик вакиллар билан музокаралар самарали ўтганини таъкидлади.

«Биз жуда оқилона муддат ичида, жуда яқин вақт ичида мақсадга эришишимизга оптимистик қараяпмиз, — деди Рубио. — Бизга шунчаки бугунгидан кўра кўпроқ вақт керак, холос. Мен бунга эришишимизга қаттиқ ишонаман».

Америкалик сиёсатчининг сўзларига кўра, Женевадаги музокаралар иштирокчилари «тинчлик режаси»га яна бир қатор ўзгартишлар киритишдан олдин яна бир нечта масалани ҳал қилишига тўғри келади. Хусусан, у урушни тартибга солишда Евроиттифоқ ва НАТОнинг роли ҳақида муҳокама юритиш керак бўлишини қўшимча қилди.

Шундан сўнг ҳужжатни АҚШ ва Украина президентлари даражасида келишиб олиш талаб этилади, дея таъкидлади Рубио ва шу муносабат билан Доналд Трамп ҳамда Володимир Зеленский ўртасида янги мулоқот бўлишини истисно этмади. Бундан ташқари, келгусидаги келишувлар бўйича Россия томони ҳам ўз позициясини билдириши айтиб ўтилди. «Афсуски, ёки аниқроғи, табиийки, бу ерда россияликларнинг ҳам сўз ҳуқуқи бор, шундай эмасми», — деб қўшимча қилди у. Ҳукуматларнинг қўшма баёноти матни келишилгандан сўнг у дарҳол Вашингтонга учиб кетди.

Европанинг Россиянинг Украинага қарши урушига барҳам бериш бўйича АҚШ режасига таклиф қилаётган ўзгаришлари Киев фойдасига бир қатор асосий бандларни сезиларли даражада юмшатишни назарда тутади, деб хабар берган эди аввалроқ dpa агентлиги.

Унинг маълумотларига кўра, шунингдек Reuters агентлиги ўз манбаларига таяниб эълон қилган Европа таклифларида «тинчлик режаси»да Украина ҳозирда назоратида бўлган ҳудудларни Россия Федерациясига беришга мажбур эмас. Бундан ташқари, Россия томони уруш давомида босиб олган ҳудудларни де-факто тан олиш ҳам кўзда тутилмаган.

20 ноябр куни АҚШ Украина бўйича 28 банддан иборат тинчлик режасини тақдим этган эди. Ҳужжатга кўра, жумладан, Украина Донбассдан ўз қўшинларини тўлиқ олиб чиқиши, армиясини сезиларли даражада қисқартириши, узоқ масофали қуроллардан ва НАТОга аъзо бўлиш режасидан воз кечиши керак бўлади.

Женевадаги учрашувдан олдин эса Доналд Трамп Truth Social ижтимоий тармоғидаги навбатдаги постларидан бирида Киевнинг «тинчлик режаси» биринчи варианти бўйича кўрсатган саъй-ҳаракатлари учун етарлича миннатдорлик билдирмаётганидан норозилик билдирган эди. Зеленский сайтидаги баёнотда эса «Украина делегацияси яна бир бор Америка Қўшма Штатларига ва, хусусан, шахсан президент Доналд Ж. Трампга миннатдорлик изҳор этгани» таъкидланади.