Қўшимча функционаллар
-
Тунги кўриниш
Хитойда оила сиёсатида ўзгариш: айрим маҳсулотлар учун солиқ қайта тикланди
2026 йил 1 январдан Хитойда туғилишни назорат қилувчи таблеткалар ва бошқа контрацепция маҳсулотлари учун 13 фоиз қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) қўллана бошлади. Қарор охирги ўн йилликларда кучайган демографик пасайишни тўхтатиш ва туғилишни рағбатлантириш сиёсати доирасида изоҳланмоқда.
Фото: REUTERS
Хитой ҳукумати 2026 йил 1 январдан бошлаб контрацепция дорилари ва воситаларига нисбатан амалда бўлган солиқ имтиёзларини бекор қилди. Натижада, ҳомиладорликка қарши таблеткалар кўпчилик истеъмол товарлари каби 13 фоиз ҚҚС ставкаси билан солиққа тортилади. Reuters’нинг ёзишича, бу имтиёзлар тахминан 30 йил давомида амалда бўлган.
Сўнгги йилларда Хитойда туғилиш даражаси кескин пасайиб, аҳоли қариши тезлашди. Reuters маълумотида аҳоли сони 2024 йилга келиб кетма-кет учинчи йил қисқаргани қайд этилади. Шу вазиятда Пекин турли “туғилишга дўстона” (pronatalist) чораларни ишга соляпти — янги солиқ сиёсати ҳам ўша уринишлардан бири сифатида талқин қилинмоқда.
Қарор ижтимоий тармоқларда катта баҳс ва ҳазилларга сабаб бўлди. Айрим фойдаланувчилар “болани боқиш харажати бу воситалардан қиммат” деган мазмундаги танқидий фикрларни кўпайтирган. Шу билан бирга, мутахассислар контрацепция маҳсулотлари қимматлаши исталмаган ҳомиладорлик ва жинсий йўл билан юқадиган касалликлар хавфини ошириши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.
AP ва Le Monde каби манбаларда таъкидланишича, нарх ошиши айниқса паст даромадли қатламлар учун контрацепциядан фойдаланишни қийинлаштириши мумкин. Бу эса жамоат саломатлигига доир қўшимча рискларни келтириб чиқариши эҳтимоли бор — мутахассислар бундай чоралар демографияга таъсир қилишдан кўра, авваламбор тиббий-ижтимоий оқибатлар келтириши мумкинлигини айтяпти.
Reuters хабарига кўра, Хитойда 2024–2025 йиллар давомида болали оилаларни қўллаб-қувватлашга қаратилган бир қатор ташаббуслар илгари сурилган: масалан, айрим болани парваришлаш субсидияларини жисмоний шахслар даромад солиғидан озод қилиш, йиллик молиявий ёрдам дастурлари, шунингдек олий таълим муассасаларида оила ва никоҳни “ижобий” тарзда тарғиб қилувчи дастурлар.
Таҳлилчилар бу солиқ демографик бурилиш ясайди, деб ишонч билан айта олмаяпти. Wired каби нашрлар бундай қарор кўпроқ символик сигнал бўлиши, яъни давлатнинг “туғилишни қўллаб-қувватлаш” йўналишини кўрсатиши мумкинлигини ёзади. Чунки кўп оилалар учун асосий тўсиқ — контрацепция эмас, балки уй-жой, таълим, боғча ва қимматчилик каби омиллар экани тез-тез таъкидланади.
