Янгиобод ва Чоркесарда ерларни тиклаш ишлари якуний босқичга ўтади

Атом энергияси бўйича халқаро агентлик (АЭХА) Марказий Осиёдаги уран мероси объектларини экологик тиклаш ишларини 2030 йилгача белгилаб берувчи янгиланган стратегик бош режа (2025–2030)ни эълон қилди. Ҳужжат илк бор Тошкентда ўтган Уран мероси объектлари бўйича мувофиқлаштирувчи гуруҳ (CGULS) йиғилишида тақдим этилган.

Фото: Kun.uz

Маълум қилинишича, янгиланган режада Ўзбекистондаги Янгиобод ва Чоркесар ҳудудларида ерларни тиклаш ишларининг якуний босқичига ўтиш белгиланган.

АЭХА таъкидлаганидек, 2015 йилда халқаро форматда бошланган ташаббус ўтган аср ўрталаридан қолган уран қазиб олиш меросининг оқибатларини бартараф этишга қаратилган. Янги стратегия эса фақат чиқиндиларни изоляция қилиш билан чекланмасдан, юқори технологик ечимларни ҳам қамраб олади: жумладан, сунъий йўлдош орқали мониторинг, объектларнинг узоқ муддатли хавфсизлиги учун рақамли моделлар яратиш каби йўналишлар назарда тутилган.

Ҳужжатда асосий мақсадлардан бири сифатида тикланган ерларни хўжалик айланмасига қайтариш ҳамда Фарғона водийсидаги трансчегаравий дарёлар учун эҳтимолий радиоактив ифлосланиш хавфини камайтириш масалалари ҳам қайд этилган.

Шу билан бирга, халқаро манбаларда келтирилишича, стратегик режа Марказий Осиёдаги энг устувор деб белгиланган 7 та уран мероси нуқтаси бўйича кейинги ишларини мувофиқлаштиради (Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистондаги объектлар). Унда мониторинг, техник хизмат кўрсатиш, ҳужжатлаштириш ва манфаатдор томонлар билан узлуксиз мулоқотни кучайтиришга алоҳида урғу берилган.

Маълумотларга кўра, дастур CGULS томонидан қўллаб-қувватланади ва халқаро донорлик механизмлари орқали молиялаштирилади; Ўзбекистон ҳукумати, АЭХА ҳамда халқаро ҳамкорлар иштирокида объектларни тиклаш ишлари “постиндустриал ҳудудларни қайта тиклаш”нинг намунавий моделига айланиши кутилмоқда.