АҚШ президенти Доналд Трамп Россия раҳбари Владимир Путиннинг Эрондан 60 фоизгача бойитилган 450 килограмм уранни олиб чиқиш ҳақидаги таклифини рад этди. Бу ҳақда 13 март, жума куни Axios портали манбаларга таяниб хабар берди. Айтилишича, Россия раҳбари бу ташаббусни 9 март куни бўлиб ўтган америкалик ҳамкасби билан телефон суҳбати чоғида илгари сурган.
ОАВ маълумотларига кўра, Путин Трамп билан суҳбат давомида АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши урушига барҳам бериш бўйича бир нечта ғояни таклиф қилган. Эрон уранини Россияга олиб чиқиш шулардан фақат бири бўлган. 60 фоизгача бойитилган ураннинг хавфи шундаки, уни бир неча ҳафта ичида қурол даражаси ҳисобланган 90 фоизгача етказиш мумкин. Эронда сақланаётган 450 килограмм уран эса 10 тадан ортиқ ядровий бомба учун етарли ҳисобланади.
“Бу таклиф (бойитилган уранни Россияга олиб чиқиш ҳақида — таҳр.) биринчи марта илгари сурилаётгани йўқ. У қабул қилинмади. АҚШ позицияси шундан иборатки, биз ураннинг хавфсиз сақланишига ишонч ҳосил қилишимиз керак”, — деди Axios нашрига америкалик амалдорлардан бири.
Порталнинг таъкидлашича, Россия бундай ташаббус билан аввал ҳам — 2025 йил май ойида бўлиб ўтган АҚШ–Эрон музокаралари пайтида, яъни АҚШ ва Исроилнинг 2025 йил июнда Эрон ядровий объектларига ҳужумларидан сал олдин, шунингдек 2026 йил 28 февралда бошланган Яқин Шарқ уруши арафасида ҳам чиққан эди. Шу билан бирга, Axios суҳбатдошининг айтишича, Трамп вазиятни фақат Путин билан эмас, балки Хитой раҳбари Си Жинпинг ва Европа етакчилари билан ҳам муҳокама қилмоқда.
Axios ёзишича, уруш бошланишидан олдинги музокараларнинг сўнгги босқичида Эрон уранни АҚШга ихтиёрий равишда топшириш ғоясини рад этган ва аллақачон бойитилган уранни ўз объектларида Атом энергияси халқаро агентлиги (АЭХА) назорати остида суюлтиришни таклиф қилган.
Бундан ташқари, The Wall Street Journal газетаси ёзишича, Теҳрон бойитилган уран захирасининг бир қисмини Россияга топширишга ҳам тайёр бўлган. Аммо бундай вариантлар АҚШни қониқтирмаган.
Аввалроқ Axios АҚШ ва Исроил урушнинг кейинги босқичида ядровий арсенал хавфсизлигини таъминлаш учун Эронга махсус кучларни юбориш масаласини муҳокама қилгани ҳақида хабар берган эди. АҚШ уруш вазири Пит Ҳегсет мамлакатда Эроннинг юқори даражада бойитилган урани устидан назорат ўрнатиш учун “бир қатор вариантлар” борлигини айтган. Бироқ у АҚШ айнан уран захираларининг ихтиёрий топширилишини “мамнуният билан қабул қилишини” ҳам таъкидлаган.
2015 йилда Эрон, шунингдек БМТ Хавфсизлик кенгашининг доимий аъзолари бўлган беш давлат — Буюк Британия, Хитой, Россия, АҚШ ва Франция, шунингдек Германия Эрон ядровий дастури бўйича келишувга эришган ва Қўшма кенг қамровли ҳаракатлар режасини (ҚКҲР ёки JCPOA) тузган эди.
