Трампнинг навбатдаги нишони: «Кубани эгаллаш»

16 март куни Овал кабинетда журналистлар билан суҳбатлашган АҚШ президенти Доналд Трамп «Кубани эгаллаш шарафига муяссар бўламан, деб ишонаман», деди. Журналист аниқлик киритишни сўраганида у: «ҳа, Кубани қайсидир кўринишда эгаллаш», деб қўшимча қилди.

«Кубани эгаллаш. Демоқчиманки, уни озод қиламанми ёки босиб оламанми — очиғини айтганда, у билан нима хоҳласам шуни қила оламан, деб ўйлайман», деди АҚШ етакчиси.

Трамп, шунингдек «вақт яқинлашаётгани»га ишора қилди. «Улар биз билан гаплашишмоқда. Бу муваффақиятсиз давлат. Уларнинг пули йўқ. Уларнинг нефти йўқ. Уларда ҳеч нарса йўқ», деди у Овал кабинетда.

Trump on Cuba:

I do believe I’ll have the honor of taking Cuba. That would be good. That’s a big honor.

I can free it or take it, I think I can do anything I want with it. pic.twitter.com/I0TpVCY73j

— Clash Report (@clashreport) March 16, 2026

Кейин унинг хаёлига яна бир фикр келди: «Уларнинг ери яхши ва манзараси чиройли. Ўйлайманки, Куба ўзига хос тарзда, туризм ва қолган ҳамма нарсаси билан гўзал орол, об-ҳавоси ажойиб», деди Трамп.

New York Times'нинг ёзишича, ҳатто Трампнинг президент сифатида ўз фикрини очиқ айтиш борасидаги стандартлари билан ўлчаганда ҳам, Кубани эгаллашга доир бу изоҳлари ҳайратланарли даражада бўлди.

Ўтган асрнинг иккинчи ярмида Фидел Кастро Кубада ҳокимиятга келганидан бери АҚШда 13 та президент алмашди. Уларнинг ҳар бирининг ушбу коммунистик орол-давлат билан ўзига хос мураккаб ва кўпинча зиддиятли муносабатда бўлган. Аммо ҳозиргача ҳеч ким ушбу халқ устидан назоратни қўлга олиш ҳақида бунчалик очиқчасига мулоҳаза юритмаган эди.

АҚШнинг барча президентлари 1962 йилги «Куба ракета инқирози»ни ҳал қилиш бўйича Совет Иттифоқи билан тузилган келишув доирасида Кубага бостириб кирмаслик ёки босқинни қўллаб-қувватламаслик ҳақидаги ваъдасига содиқ қолиб келган.

Трампнинг жорий йилда Венесуэла ва Эронга қилган ҳарбий ҳужумларидан сўнг, Куба ҳақида сўзлари шунчаки ўйламасдан айтилган гаплар бўлмаслиги мумкин.

Муаллифларнинг ёзишича, бу мулоҳазалар — Трамп йилнинг биринчи чораги тугашидан олдин, кетма-кет учинчи марта хорижий ҳукуматни «бошсизлантиришга» интилаётганини кўрсатмоқда.

Якшанба куни Air Force One бортида у: «Мен Кубани ушлаб турибман. Тез орада келишувга эришамиз ёки нима қилишимиз керак бўлса, шуни қиламиз», деди. Шу билан бирга у кетма-кетликни ҳам аниқ белгилаб берди: «Кубадан олдин Эрон билан шуғулланамиз».

Кубага босим аллақачон бошланган

Амалда Трамп маъмурияти аллақачон ҳар икки йўналишда ҳам ҳаракат қилмоқда. Жорий йил январь ойидан бери Қўшма Штатлар Кубага қарши амалда нефть блокадасини ўрнатди: оролга нефть етказиб берадиган бошқа давлатларга таҳдид қилди ва ҳатто ҳарбий чоралар кўрди. Ўтган ойда АҚШ Соҳил хавфсизлик хизмати кемаси Колумбиядан Кубага хом нефть олиб кетаётган танкерни тўхтатиб қолди.

Натижада, 9 январдан бери Кубага бирорта ҳам сезиларли миқдорда нефть ёки ёқилғи келмади. Бу эса оролда тез суръатлар билан кучайиб бораётган инқирозни келтириб чиқарди. Қора бозорда сотилаётган бензин нархи бир галлони учун қарийб 35 долларгача кўтарилди.

Электр энергияси деярли ҳар куни узилмоқда, жумладан душанба куни бутун мамлакат бўйлаб чироқ ўчди. Жарроҳлик амалиётлари кечиктирилмоқда, дори-дармонлар тугамоқда ва озиқ-овқат тақчиллиги ортиб бормоқда.

16 март куни эса нефть блокадаси натижасида Кубанинг бутун энергетика тизими ишдан чиқди. 11 миллионга яқин аҳоли қарийб 30 соат давомида мутлақ зулматда қолди. Ҳозирда электр таъминоти қисман тикланган бўлса-да, чекловлар давом этмоқда. Бундан норозилик фонида пойтахтдан чека ҳудудда кичик норозилик намойишлари ҳам бўлиб ўтди.

Куба раҳбарияти танг аҳволда

Марҳум Фидел Кастро ва унинг акаси Раул Кастродан сўнг 2018 йилда президентликни 65 ёшли Мигел Диас-Канел қабул қилганди. У АҚШ билан музокаралар «томонларнинг сиёсий тизимларига ҳурмат, тенглик, суверенитет ва ўз тақдирини ўзи белгилаш принциплари асосида» ўтишини кутаётганини айтди.

Одатда, Куба анъанавий равишда ўзининг ички ишларига ҳар қандай аралашувни рад этиб келади ва бу борадаги ҳар қандай таклифни келишувни тўхтатувчи омил, деб ҳисоблайди. Аммо, президент Диас-Канел ўтган ҳафта миллатга йўллаган мурожаатида ўз иқтисодиётини оча бошлашини тан олди.

Шунингдек, Куба Ташқи савдо ва хорижий инвестициялар вазири Оскар Перес-Олива чет элдаги кубаликларга мамлакатга сармоя киритиш, банк хизматларидан фойдаланиш ва бизнес юритишга рухсат берувчи қатор ўзгаришларни эълон қилди. Бу Куба диаспораси узоқ вақтдан бери кутган сиёсатдаги катта бурилиш бўлиши мумкин.

Куба бундай ўзгаришларни амалга ошириш учун қанчалик босим остида эканлигини белгилари кўп. Хусусан, Перес-Олива телевидение орқали бериши керак бўлган ушбу эълонини радио орқали ўқиб берди. Чунки, асосан нефтда ишлайдиган электр тармоғи ҳали ҳам ишламаётган эди. Сешанба тонгга келиб, Куба ҳукумати пойтахт Ҳавананинг деярли 70 фоизи ҳали ҳам электрсиз эканлигини маълум қилди.

NYT нашри аввалроқ, ўз манбаларига таяниб, Трамп маъмурияти Кубага амалдаги президент Диас-Канел кетиши кераклигини аниқ тушунтирганини ёзганди.

Аммо, Оқ уй саҳна ортида ҳокимиятни сақлаб қолаётган Кастро оиласига қарши ҳаракатларни талаб қилмаяпти. Бу эса АҚШ Венесуэлада кузатилганидек, режимни бутунлай ўзгартиришдан кўра, «режимнинг итоаткорлиги»ни афзал кўришига мос келади.

Трампнинг Кубага қизиқиши

Нашрнинг ёзишича, Куба иқтисодиётининг очилиши эҳтимоли – Трампнинг эътиборидан четда қолмаган. Чунки Трамп кўчмас мулк магнати сифатида Жанубий Флорида ва Кариб денгизи ҳавзасига азалдан қизиқиши бўлган ва узоқ вақтдан бери бу оролга кўз тикиб келади.

«Newsweek» нашрининг 2016 йилги суриштирувига кўра, 1998 йилда Трамп назорат қиладиган компания яширинча маслаҳатчиларни ёллаб, Кубанинг салоҳиятини ўрганиш учун юборган. Бу сафар АҚШнинг Кубага қарши эмбаргосини бузган бўлиши мумкин. Bloomberg хабарига кўра, 2011 ва 2012 йилларда ҳам «Trump Organization» компанияси раҳбарлари гольф майдони учун жой қидириб Кубага ташриф буюрган.

2016 йилги сайловолди кампанияси пайтида Трамп у ерда бизнес юритишни хоҳлашини бир неча бор айтган эди. «Куба инвестициялар учун яхши имконият бўларди. Ўйлашимча, ҳозир бунинг вақти эмасдир», деган эди у.

Иккинчи президентлик муддатига келиб эса у вақт яқинлашаётганига ишора қилмоқда.

Россия Кубага бирдамлик билдирмоқда

Россия зарурат туғилса, ўзининг узоқ йиллик иттифоқчиси бўлган Кубани қўллаб-қувватлашга тайёрлигини билдирди. Хусусан, Россия Ташқи ишлар вазирлиги Трампнинг исмини тилга олмаган ҳолда, ўзи «Озодлик ороли» деб атаган ҳудуд атрофида кескинликнинг кучайишидан жиддий хавотир билдирди.

«Россия Куба ҳукумати ва қардош халқи билан ўзининг тебранмас бирдамлигини яна бир бор тасдиқлайди. Биз суверен давлатнинг ички ишларига қўпол равишда аралашишга уринишларни, қўрқитиш ва ноқонуний бир томонлама чекловчи чораларни қўллашни кескин қоралаймиз», дейилади вазирлик баёнотида.

Кремл Куба раҳбарияти билан алоқада эканини ва Москва барча мумкин бўлган ёрдамни кўрсатишга тайёрлигини маълум қилди.

Аммо, Россиянинг Украина билан 4 йиллик уруши унинг халқаро майдондаги сўзлари таъсир кучини тушириб юборди, дейиш мумкин. Чунки, Путин ўзининг бошқа иттифоқчилари Башар Асад ва Николас Мадуро қулаганида ҳам ёрдам беролмади. АҚШ-Исроилнинг Эрон билан урушида ҳам Теҳронни амалда деярли қўллай олмаяпти.