NYT: АҚШ Эронга 15 бандли тинчлик режасини юборди

АҚШ Яқин Шарқдаги урушни тўхтатиш бўйича 15 бандли режани Эронга юборди. Бу ҳақда 24 март, сешанба куни The New York Times газетаси икки нафар хабардор амалдорга таяниб хабар қилди. Ҳужжат Покистон орқали Эрон раҳбариятига етказилган.

Исроилнинг N12 телеканали маълумотига кўра, режада, жумладан, Эроннинг ядровий қурол ишлаб чиқишдан воз кечиши ва бойитилган уран захираларини Атом энергияси бўйича халқаро агентликка (АЭХА) топшириши назарда тутилган.

Axios нашри манбага таяниб ёзишича, АҚШ президентининг махсус вакили Стивен Уиткофф Доналд Трампга Эрон режанинг бир нечта муҳим бандига, шу жумладан юқори даражада бойитилган уран захираларини топширишга рози бўлганини маълум қилган. Теҳроннинг расмий муносабати ҳозирча номаълумлигича қолмоқда. Шунингдек, Эронга қарши АҚШ билан бирга уруш олиб бораётган Исроил бу тинчлик режасига қандай қараётгани ҳам аниқ эмас.

Трамп 23 март куни Эрон раҳбарияти билан “самарали музокаралар” бўлиб ўтганини айтган эди. Шунингдек, у Эрон энергетика инфратузилмасига зарбаларни беш кунга тўхтатиб туришни буюрган. Теҳрон эса АҚШ президентининг бу баёнотларини рад этиб, “музокаралар бўлмаган ҳам, йўқ ҳам” дея билдирган.

Шу орада, Эрон Ташқи ишлар вазирлиги 24 март куни БМТ Хавфсизлик кенгаши ва Халқаро денгиз ташкилотига “дўст бўлмаган” деб баҳоланган кемалар, агар олдиндан Теҳрон билан ҳаракатларини келишиб олса, Ҳўрмуз бўғози орқали ўтиши мумкинлигини маълум қилди.

Reuters агентлиги иқтибос келтирган ҳужжатда шундай дейилади: “Дўст бўлмаган кемалар, жумладан бошқа давлатларга тегишли ёки улар билан боғлиқ бўлган кемалар ҳам, агар улар Эронга қарши тажовуз ҳаракатларида қатнашмаётган ва уларни қўллаб-қувватламаётган бўлса, шунингдек эълон қилинган хавфсизлик қоидаларига тўлиқ риоя қилса, Ҳўрмуз бўғози орқали хавфсиз ўтиш ҳуқуқини олиши мумкин”.

Айни пайтда, Яқин Шарқдаги уруш фонида Ҳўрмуз бўғози орқали жаҳон нефти ва суюлтирилган табиий гази (СТГ) захираларининг тахминан 20 фоизини ташиш деярли бутунлай тўхтаб қолган.