Аҳоли сони ўсиши бўйича етакчи давлатлар маълум бўлди

Янги инфографика Халқаро валюта жамғармаси маълумотлари асосида мазкур даврда аҳоли сони энг юқори суръатларда ўсган давлатларни — ҳам фоиз ҳисобида, ҳам қўшилган аҳоли сони бўйича таққослайди.

Агар нисбий кўрсаткичларда Форс кўрфазидаги кичик давлатлар етакчилик қилаётган бўлса, мутлақ рақамларда энг катта ўсишни Ҳиндистон, Нигерия ва Покистон каби давлатлар таъминлади. Бу нисбий ўсиш билан унинг ҳақиқий кўлами ўртасидаги фарқни яққол кўрсатади.

Маълумотлар муҳим бир тафовутни очиб беради: аҳоли ўсиш суръати фоизларда энг юқори бўлган давлатлар, одатда, кичик иқтисодиётлар ҳисобланади, энг кўп аҳоли қўшилган давлатлар эса аллақачон дунёдаги энг сераҳоли мамлакатлар қаторига киради. Шу фонда Ҳиндистон аҳолисининг ўсиши ўз кўлами билан алоҳида ажралиб туради.

25 йил ичида мамлакат аҳолиси 406 миллион кишига кўпайди — бу АҚШнинг бутун аҳолисидан ҳам кўпроқ. Бу эса мазкур ўсишни замонавий тарихдаги энг йирик демографик ўсишга айлантирди.

Бу 2000 йилдаёқ аҳолиси бир миллиарддан ошган мамлакат учун ўша давр даражасига нисбатан 38 фоизлик ўсишни англатади. 2023 йилда Ҳиндистон Хитойни ортда қолдириб, Ер юзидаги аҳолиси энг кўп давлатга айланди ва яқин келажакда бу мақомни йўқотиши эҳтимоли жуда кам.

Бугунги кунда сайёрадаги деярли ҳар бешинчи инсон Ҳиндистонда яшайди, ҳолбуки мамлакат дунё қуруқлик ҳудудининг атиги тахминан 2,5 фоизини эгаллайди. Бу демографик сакраш Ҳиндистонни кузатувлар тарихи давомидаги энг сераҳоли давлатга айлантирди.

Сўнгги йилларда Жанубий Осиёдаги ушбу давлатда аҳоли ўсиш суръати секинлаша бошлади, бу эса хавотир уйғотмоқда: мамлакат кутилганидан эртароқ демографик пасайишга дуч келиши мумкин. Бундай ҳолат олдин Хитойда кузатилган эди.

Гарчи аҳоли умумий ўсиши бўйича Осиё етакчилик қилаётган бўлса-да, энг юқори ўсиш суръатлари Форс кўрфази давлатларида жамланган.

2005 йилдан 2025 йилгача Баҳрайн (154 фоиз), Кувайт (139 фоиз) ва Бирлашган Араб Амирликлари (250 фоиз) каби мамлакатлар дунёдаги энг юқори ўсиш кўрсаткичларидан бирини намоён этди. Мутлақ етакчи эса Қатар бўлди: 2000 йилдан бери бу мамлакат аҳолиси 423 фоизга ошган.

Кўрфаз давлатларида аҳоли сонининг шиддат билан ўсиши кўп жиҳатдан қурилиш лойиҳалари ва энергетика сектори учун зарур бўлган чет эл ишчи кучининг оқими билан изоҳланади. Бугунги кунда Қатар аҳолисининг 15 фоизидан камроғини мамлакат фуқаролари ташкил этади, аҳолининг асосий қисми эса, асосан, Жанубий Осиёдан келган меҳнат муҳожирларидан иборат.

Африка аста-секин дунёдаги асосий демографик ўсиш марказига айланмоқда. Энг юқори аҳоли ўсиш суръатига эга давлатларнинг учдан икки қисмидан кўпроғи айнан шу қитъада жойлашган бўлиб, уларнинг айримларида 2000 йилдан буён аҳоли сони аллақачон икки бараварга етган.

Ўсиш, юқори туғилиш даражаси сақланиб қолаётган бўлса-да, умр кўриш давомийлигининг ортиши ва болалар ўлими камайиши ҳисобига таъминланмоқда. Кутилишича, 2038 йилга бориб Африка аҳолиси икки миллиард кишидан ошади, айрим ҳудудларда эса XXI аср давомида аҳоли сони беш баравардан ҳам кўпроқ ўсиши мумкин.

Шундай ҳудудлардан бири — Ғарбий Африка. Ҳозирнинг ўзида бу ерда 400 миллиондан ортиқ аҳоли яшайди, уларнинг тахминан ярми Нигерия ҳиссасига тўғри келади. Яқин ўн йилликларда ушбу минтақа дунёдаги аҳоли энг зич яшайдиган ҳудудлардан бирига айланиши мумкин.