Киевга «Орешник» билан ҳужум: навбат Зеленский офисигами?

Якшанбага ўтар кечаси Россия уруш бошидан буён Украина пойтахти Киевга энг вайронкор ҳужумлардан бирини амалга оширди. Ҳужум учун юзлаб дрон, ўнлаб турли хил ракета ва баллистик ракеталардан фойдаланишди. Украина пойтахи «Орешник», «Кинжал», «Искандер», «Циркон» деган ваҳимали ракеталар билан нишонга олинди. Ядровий қуроллар ишлатилмади холос.

Ва бундай зарбалар давом этаркан. Россия ТИВ «қарор қабул қилинадиган марказларга зарба берилишини» анонс қилиб, Зеленский офиси ҳам нишонга олиниши мумкинлигига ишора берди. Украина шаҳарларини бундай важоҳат билан бомбалаётгани аслида Россиянинг фронтда ишлари юришмаётганини билдиради.

«Орешник» иккитамиди?

Россия томони Киевга ёппа ҳужумни «украинларнинг коллежга қилган ҳужуми учун жавоб» деб атамоқда, лекин бу аслида Москвага қилинган кенг кўламли дрон ҳужуми учун реванш бўлганини тушуниш қийин эмас. Путин учун уруш Москвагача етиб бормаслиги жуда муҳим, украинлар ана шу «қизил чизиқ»ни босгани унинг жаҳлини чиқарди. Бир кеча давомида Киевнинг камида қирқта ҳудудида портлаш содир бўлган. Доимгидек асосан турар жой бинолари, ижтимоий объектлар, шунингдек, музей ҳамда бошқа маданий бинолар ҳужумга учради.

Украинлар Эрон дронларини уришнинг пири бўлиб кетгани учун «мопед»лар жиддий зарар етказа олмаган. Бироқ катта бомбалар, миллион-миллион доллар турадиган қанотли ва баллистик ракеталар Украина пойтахтида жиддий вайронгарчиликлар келтириб чиқарди. Бу гал ҳужумда Путин яхши кўрадиган «Орешник» деган баллистик ракетадан ҳам фойдаланишди. Ҳозиргача Россия бу ракетадан бир марта Днепрга, бир марта Лвивга отганди. Бу гал Киевнинг Белая Церков туманига аввал 6 та, кейин 36 тага бўлакка бўлиниши билан ажралиб турадиган баллистик ракета бориб тушди.

Украин нашрларига кўра, руслар аслида бир кеча давомида битта эмас, иккита «Орешник» отган. Биринчи ракета нишонда адашиб, Украинанинг Россия босиб олган ҳудудига тушгани айтилмоқда. Нишонга теккан «Орешник» эса Киевдаги гаражлар устига тушган. У ердан видео олган украинлар «Орешник» Саша амакининг гаражига тушибди, демак барча стратегик қарорлар мана шу машина таъмирловчи амаки томонидан қабул қилинган экан, деб ҳазиллашмоқда.

Бу ҳали ҳаммаси эмаскан, Россия ташқи ишлар вазирлиги баёнотида айтилишича, «Москванинг тоқати тоқ бўлибди» ва эндиги зарбалар «қарор қабул қилинадиган марказларга» бўларкан. Ваҳоланки, якшанбага ўтар кечаси амалга оширилган ҳужумлар ҳам «қарор қабул қилинадиган марказларга» берилиши анонс қилинганди. Россия бош дипломатик идораси хорижий фуқароларни Киевни тезроқ тарк этишга, маҳаллий украинларни ҳарбий объектларга яқинлашмасликка чақирди.

Бу нима дегани?

Россияда уруш тарафдорлари Киевга зарбаларни катта хурсандчилик билан қаршилади. Россиядаги ягона собиқ президенти рутбасига эга Дмитрий Медведев каби уруш тарафдорлари «зарбалар янаям аёвсиз бўлишини» талаб қилди. Z-военкорлар «бир ой тинимсиз мана шундай зарбалар берилса, Киев яшаш учун яроқсиз шаҳарга айланишини» айтиб, кўтаринки руҳда постлар ёзди.

Россия қўлига илинган ракеталарни отиш орқали ўз ракета арсеналини кўз-кўз қилиб олган бўлиши мумкин, лекин аслида бундай ҳужум руслар учун фронтда ишлар яхши эмаслигини билдиради. Чунки фронтда Россия ўз истаган вайроналарни режа бўйича эгаллаётган бўлганида, Киевни бомбалашга бунақа катта пул сарфлаб ўтирмасди. Лекин дронлар сабаб фронтда илгарилаш қийин бўлиб қолди. Шу сабаб Путин навбатдаги марта украинларни ваҳимали ракеталар билан қўрқитиб урушни енгмоқчи бўлаётган кўринади.

Бундай ҳужумларга ҳеч ким реакция қилмаётгани Россиянинг баттар иштаҳасини очади. Чунки ҳозир дунёда ҳамма ўзи билан ўзи бўлиб қолган. Трамп дўсти Нетаняҳу билан бирга Эрондан уч-тўрт бочка уранни олиб чиқиш пайида, Европа Америка билан совуқлашган, Россияга қарши ҳеч нима қила олмайди. Россияга жавоб бериши мумкин бўлган ягона давлат – Украинанинг ўзи. Улар жавоб беришмоқда, лекин кескин чекланган имкониятлар доирасида.

Россия истаган ишини қиляпти, хоҳлаган ракетасини Украинанинг хоҳлаган жойига отяпти ва қараса, «осмон узилиб ерга тушгани йўқ», янги санкциялар қўйилмаяпти, қайтанга Трамп нефт бўйича энг асосий санкцияларни олиб ташлади. Эрондаги уруш сабаб нефт қимматлаб кетган, Россия миллиардлаб доллар қўшимча даромат қиляпти. Россияда катта пул бўлса, нима бўлишини билиш учун шунчаки яқин тарихга боқиш кифоя.

Киевга бу даражада ҳужум қилиниши дунё қанчалик ожиз бўлиб қолганини ҳам кўрсатади. Кучлилар кучсизларга хоҳлаганича ҳужум қилаётгани дунёда барча тартиботлар йўқ бўлганини билдиради. Бемалол айтсак бўлади, дунёда халқаро ҳуқуқ деган тушунчанинг ўзи қолмади. Ким ўзини зўр деб ҳисобласа, ўша хоҳлаган ишини қилиб ётибди: Америка Эронни бомбалайди, Хитой Тайван атрофида кема тўплайди, Россия Украинани хоҳлаганича бомбалайди. Ва ҳеч ким уларга индамайди.

Ўтган асрда дунё икки марта мана шундай хаосни бошдан кечирган. Ўшанда ҳам ўзини кучли деб билганлар кучсизларга турли даъволар билан ҳужум қилган. Ва икки ҳолатда ҳам барчаси жуда ёмон тугаган. Замонавий дунёда бундай бўлмаслиги керак. Давлатлар фуқарога яхшироқ шароит, кўпроқ маош бераётгани, одамлари саломатроқ, узоқроқ яшаётгани билан мусобақалашиши керак. Окопда ишлари ўхшамаса, тинч аҳолининг устига ракета ташлаб мақтаниши керак эмас!