Электр энергиясига талаб ошиб бормоқда: дунё рейтинги тақдим этилди

Саноат ривожи, электромобиллар сонининг кўпайиши, кондиционерлардан кенг фойдаланиш ва сунъий интеллект учун маълумотларни қайта ишлаш марказларининг жадал ўсиши электр энергиясига бўлган талабни кескин оширмоқда.

Фото: Kun.uz

Ember ташкилотининг Global Electricity Review 2026 тадқиқоти асосида тайёрланган янги инфографикада 2025 йилда электр энергиясини энг кўп истеъмол қилувчи давлатлар рейтинги тақдим этилди. Унда мамлакатларнинг умумий электр энергияси истеъмоли ҳамда аҳоли жон бошига тўғри келадиган сарф ҳажми таққосланган.

Рейтингда Хитой мутлақ етакчиликни сақлаб қолди. Мамлакат бир йилда 10,5 миллион гигаватт-соатдан ортиқ электр энергияси истеъмол қилган. Иккинчи ўринни АҚШ эгаллаб, унинг кўрсаткичи 4,5 миллион гигаватт-соатни ташкил этган. Ҳиндистон эса 2 миллион гигаватт-соатдан ортиқ натижа билан учинчи ўриндан жой олган. Россия 1,2 миллион гигаватт-соат билан тўртинчи ўринда қайд этилган.

Мутахассислар таъкидлашича, Хитойнинг жадал иқтисодий ўсиши глобал энергия истеъмоли тузилмасини тубдан ўзгартирган. Агар 2000-йиллар бошида мамлакат дунё электр энергиясининг 10 фоизидан камини истеъмол қилган бўлса, ҳозирда жаҳон талабининг қарийб учдан бир қисми Хитой ҳиссасига тўғри келмоқда.

Бунда металлургия, цемент ва кимё саноати каби энергия талабчан тармоқлар асосий омил бўлиб қолмоқда. Шу билан бирга, электромобиллар ишлаб чиқаришининг ўсиши, сунъий интеллект учун дата-марказлар қурилиши ва кондиционерлардан фойдаланишнинг кенгайиши ҳам энергия сарфини оширмоқда.

Умумий истеъмол бўйича Хитой етакчи бўлса-да, аҳоли жон бошига электр энергияси сарфи бўйича Канада ва АҚШ биринчи ўринларда турибди. Канадада бир киши йилига ўртача 16,1 мегаватт-соат, АҚШда эса 13,1 мегаватт-соат электр энергияси истеъмол қилади.

Бу юқори кўрсаткичлар катта турар жойлар, иситиш ва совитиш тизимларининг кенг қўлланилиши ҳамда маиший техникалардан фойдаланиш даражаси билан изоҳланади. Канадада қўшимча равишда қаттиқ қиш шароити ва кончилик ҳамда нефть саноати каби энергия талабчан тармоқлар муҳим аҳамият касб этади.

Ҳиндистон эса умумий истеъмол бўйича учинчи ўринда бўлишига қарамай, аҳоли жон бошига сарф ҳажми нисбатан пастлигича қолмоқда. Мамлакатда бир киши йилига ўртача 1,4 мегаватт-соат электр энергияси истеъмол қилади, бу эса дунё ўртача кўрсаткичидан анча паст ҳисобланади.