АҚШ Эрон билан нефт бўйича келишувни бекор қилди

АҚШ Ҳўрмуз бўғозидаги танкерларга қилинган ҳужумлардан сўнг Эронга нисбатан нефт санкцияларини қайта жорий қилди. Вашингтон Теҳронни ўт очишни тўхтатиш келишувини бузганликда айблаб, Эрон ҳудудига янги ҳарбий зарбалар ҳам берганини маълум қилди.

Фото: REUTERS

АҚШ Молия вазирлиги ҳузуридаги Хорижий активларни назорат қилиш бошқармаси (OFAC) Эрон нефти савдосига берилган вақтинчалик лицензияни бекор қилди. Бу ҳақда идоранинг расмий маълумотида айтилган.

Мазкур лицензия тахминан икки ҳафта аввал бекор қилинган санкцияларни вақтинча юмшатиш мақсадида жорий этилган бўлиб, у АҚШ ва Эрон ўртасида июн ойи ўрталарида имзоланган ҳадли келишувнинг асосий қисмларидан бири эди.

Вашингтонда таъкидланишича, санкцияларни юмшатиш Эрон ҳукуматининг хатти-ҳаракатларига боғлиқ бўлган. АҚШ маъмурияти вакилига кўра, Теҳрон фақат «тегишли тарзда ҳаракат қилган тақдирдагина» бу енгилликлардан фойдаланиши мумкин эди.

Шу билан бирга, АҚШ Эронни Ҳўрмуз бўғозида учта танкерга ҳужум уюштирганликда айблади. АҚШ Марказий қўмондонлиги (CENTCOM) бу ҳаракатларни «мутлақо қабул қилиб бўлмайдиган», «асоссиз ва хавфли» деб баҳолаб, улар ўт очишни тўхтатиш режимининг очиқдан очиқ бузилиши эканини билдирди.

CENTCOM маълумотига кўра, АҚШ ҳарбийлари Эронга қарши янги оммавий зарбалар бериб, унинг ҳарбий инфратузилмасига жиддий зарар етказишни мақсад қилган.

Буюк Британия Ҳарбий-денгиз кучлари ҳузуридаги Денгиз савдо ҳаракатини мувофиқлаштириш маркази (UKMTO) маълум қилишича, Ҳўрмуз бўғозидаги ҳужумлар натижасида бир танкер дрон зарбасидан енгил шикастланган. Шу билан бир вақтда Қатарнинг суюлтирилган газ ташувчи Al-Rekajat танкери ҳам номаълум снаряд билан нишонга олиниб, жиддий зарар кўрган. Учинчи танкерга оид тафсилотлар ҳозирча очиқланмаган.

Июн ойи охирида АҚШ Молия вазирлиги 60 кун муддатга амал қилувчи бош лицензияни эълон қилган эди. Унга кўра, Эрон нефти, нефт маҳсулотлари ва нефт-кимё маҳсулотларини қазиб олиш, ташиш ҳамда сотишга рухсат берилган, лицензиянинг амал қилиш муддати 2026 йил 21 августгача белгиланган эди.

Лицензия АҚШ санкциялари остида бўлган айрим кемалар иштирокидаги операцияларга ҳам татбиқ этилган, аммо Шимолий Корея, Куба ва Россия томонидан эгаллаб олинган Украина ҳудудлари билан боғлиқ операцияларга нисбатан қўлланмаган.

Ўз навбатида, Эрон Ҳўрмуз бўғози орқали эркин ва хавфсиз транзитни таъминлаш ҳамда Атом энергияси халқаро агентлиги (АЭХА) инспекторларини мамлакатга киритиш мажбуриятини олган эди. Санкцияларнинг қайта тикланиши ушбу келишувнинг амалда тўхтаб қолганини англатиши мумкин.