Туркияда мегаможаро: ўйинларга пул тиккан мингдан ортиқ футболчи аниқланди

Туркияда «ставка иши» авж олмоқда – маҳаллий футбол федерацияси (TFF) 1000 дан ортиқ футболчини тотализатор ўйнагани учун четлаштирган. Бундай футболчилар барча дивизионларда топилади, аммо энг кўп Иккинчи ва Учинчи лигалар жабрланган – бу лигаларда том маънода майдонга тушириш учун футболчи қолмаган.

Режадан ташқари трансфер ойнаси

TFF баёнотида айтилишича, 1024 нафар футболчи «ставка иши» туфайли интизомий жавобгарликка тортилган. Беттинг билан шуғулланган футболчилар энг кўп Учинчи лигада аниқланган – жами 629 киши, Иккинчи лигада эса 282 нафар қоидабузар қўлга тушган.

Биринчи лигада эса 77 нафар футболчи ўйинлар натижаларига пул тикиб келиши маълум бўлган, Туркия футболидаги энг юқори дивизион ҳисобланган Суперлигада эса бундай футболчилар сони 27 нафар – улар орасида «Галатасарой», «Бешиктош» ва «Трабзонспор» каби номдор клублардан икки нафардан футболчи бор.

Эврен Элмали: ўтган мавсум аввалида «Трабзонспор»дан «Галатасарой»га ўтган ва мамлакат чемпиони бўлган. У ўтган мавсум давомида ўйинини кучайтириб борган ва ҳозирда жамоа учун муҳим футболчилардан бирига айланган. Вингер позициясида ҳам ўйнай оладиган бу ҳимоячи жорий мавсумдаги барча 11 турда иштирок этди ҳамда 3 та голга муаллифлик қилди. Бундан ташқари, у Туркия миллий жамоасига номзод футболчи саналади, у 2022 йилдан буён асосий жамоа сафида 16 ўйинда майдонга тушган.

У тотализатор ўйнашини тан олган, аммо ўзи иштирок этган ўйинлар учун пул тикмаганини алоҳида таъкидлаган. Энди у уч ойдан бир йилгача дисквалификация қилинди. Шунингдек, ЖЧ-2026 саралашида муҳим ўйинлар арафасида турган Туркия миллий жамоаси сафидан четлатилган.

Метехон Болтачи: «Галатасарой» академиясининг ёш тарбияланувчиси, жуда кам майдонга тушади. У ҳам ўйинлар натижаларига ставка қўйишини тан олган.

Эрсин Дестанўғли: у беш йил олдин «Бешиктош»нинг асосий дарвозабони эди, кейин эса рақобатни Мерт Гюнокка бой берди, аммо сўнгги вақтларда асосий дарвозабон ва янги мураббийлар штаби ўртасида зиддият келиб чиққач, яна дарвозага қайтганди.

Эрсин иқрор бўлмаган. Судга келган ва унинг паспорт маълумотлари жиноятчилар қўлига тушиб қолганини айтган. Гўёки улар унинг номидан аккаунт очиб, ставка қилишган. Бу версияни футболчининг ҳимояси илгари сурмоқда.

Нажиб Уйсал: «Бешиктош»нинг узоқ йиллик сардори, тирик афсона. У сўнгги йилларда жароҳатлар туфайли кўп ўйнамаяпти. Шу билан бирга, Уйсал доимо ҳурматга сазовор ва ҳалол футболчилар тимсоли бўлиб келган, унинг фаолиятида ҳеч қандай нохуш саҳифа бўлмаган. У ҳам айбини тан олмаяпти.

Унинг версияси: ҳеч қачон ўйнамаган, унинг ҳам паспорт маълумотлари ўғирланган. Муҳим қўшимча: унинг маълумотлари асосида тузилган аккаунт футболчига алоқадор бўлмаган телефон рақамига боғланган».

«Трабзонспор»даги Боран Бузрук ва Солиҳ Малкочўғли асосий таркиб футболчилари эмас.

Айни вақтда мингдан ошиқ бу футболчиларга расман фақат айблов эълон қилинган. Яъни, назарий жиҳатдан улар майдонга тушишда давом этиши мумкин, аммо айрим клублар аллақачон бу футболчилар таркибдан четлатилганини маълум қилди. Масалан, «Бешиктош» рўйхатда номи чиққан футболчилари ўйнамаслигини тасдиқлади. Туркияда футболчилар фақат Профессионал футбол бўйича интизом кенгаши томонидан четлатилиши мумкин. Федерация ишни айнан ушбу идорага ўтказган.

1000 дан ортиқ футболчининг четлатилиши қуйи лигаларга оғриқли таъсир кўрсатди – баъзи клубларда майдонга тушадиган одам қолмаган, чунки баъзи жамоаларда бирданига 17–18 киши гумондорга айланган.

Шу муносабат билан TFF Иккинчи ва Учинчи лига тақвимида икки ҳафталик танаффус эълон қилган, шунингдек, ФИФАдан қўшимча трансфер ойнаси очиб беришни сўраган. Раҳбарият клублар вазиятни ўнглаш имконига эга бўлиши учун 14 кун давомида ички трансферларга рухсат берилишини сўрамоқда.

TFF президенти Иброҳим Ҳожиусмонўғли юзага келган вазиятни «турк футболининг маънавий инқирози» деб атаган.

149 нафар ҳакам четлатилган

Футболчилар четлатилиши федерация раҳбарияти октябр ойи охирида бошлаган «ставка иши»нинг давоми бўлди. Ўшанда TFF текшируви доирасида 571 нафар профессионал арбитрлардан 371 нафари беттинг-контораларда аккаунтларга эгалиги, шундан 152 нафари фаол ўйинчилар экани маълум бўлганди. Реферилардан бири 18 минг мартадан ортиқ ставка қўйган.

Якунда 149 киши 8 ойдан 12 ойгача бўлган муддатга четлатилди. Шу билан бирга, номлар ошкор этилмаган, кимга қандай жазо берилгани очиқланмаган.

Ҳожиусмонўғли ўшандаёқ бундай текширув футболчиларга нисбатан ҳам олиб борилишини маълум қилганди – президентнинг сўзларига кўра, беттинг-контораларда қарийб 4 минг футболчида аккаунт борлиги аниқланган. «Рақамларни кўрганимда қайғуга тушдим. Биз ўн беш нафар ҳакам бўлишини кутгандик, амалда эса – 350 дан ортиқ киши чиқди. Энди эса 3700 футболчи текширилмоқда. Рўйхатдан ўтганлик учун жазо йўқ – одамлар шунчаки ўйинларни кузатиб бориши мумкин. Аммо фаоллик билан ставка қўйиш – бу энди жиноят. Биз ишлашда давом этамиз», – дея аниқлик киритганди TFF президенти.

Афтидан, ўша текширувлар якунланиб, қоидабузарлар аниқланган. Энди интизомий кенгаш қарорини кутиш керак бўлади – бу ҳар қанақасига Туркия учун тарихий қарор бўлади.