27 миллион машмашаси: ўзбек клублари бюджетдан пул ола бошлади

Шу кунларда ўзбек футболи мухлислари орасида бир мавзу муҳокама марказида: клубларга давлат бюджетидан бериладиган пулнинг бир қисми берилди, лекин маош тўлашда лимит бор экан – бир кишига 27 миллион сўмдан кўп маош бериб бўлмаскан. Чиндан шунақа бўлди, клублар ҳисобига тарихда илк марта тўппа-тўғри бюджетдан миллиардлаб пул келиб тушди, лекин нюанслар бор.

Лимит: энг кўпи 27 миллион!

Янги тартибга кўра, Суперлига клубларига ҳомийлик қилиб келган йирик давлат корхоналари ҳомийлик пулларини бир фондга ташлай бошлади. ЎФА назорати остида ҳар бир юқори дивизион жамоасига 35 миллиард сўм пул бўлиб-бўлиб ташлаб берилади. Биринчи партия аллақачон клублар ҳисобига ўтказилди. Бу пулларни қандай тақсимлаш бўйича ЎФА ва ПФЛ раҳбарияти иштирокида йиғилиш ўтказилди. Унда аниқ қилиб айтилган: давлат берган пулдан ҳеч кимга 27 миллион сўмдан ортиқ маош бериб бўлмайди. Солиқларни ҳисобга олса, футболчилар энг кўпи билан 23 миллион сўм атрофида маош олиши мумкин.

Шунингдек, клубдаги бошқа ходимларга ҳам қанчадан пул бериш мумкинлиги белгилаб берилган. Масалан, бош мураббий 10 миллион сўмдан камроқ маош олади. Бу талаблар баъзи клубларни шокка туширди. Чунки йил бошида футболчилар билан, хусусан, сал маош кечикса, ФИФАга югуриб бориб ёзишни яхши кўрадиган легионер футболчилар билан шартнома имзолаб бўлинган, улар 23 миллионга бутсасининг ипини ҳам боғламаслиги аниқ. Бундан ташқари, ҳозир маҳаллий футболчиларнинг маоши жуда катта, клублар арзонроқ тушади деб легионер олиб келяпти.

Эшитишимча, пойтахт клубларидан бирида легионер футболчилар бунақа маошни эшитиб машғулотларда қатнашишдан бош тортибди. Буни ҳам тушуниш мумкин, улар ҳам футбол ўйнаб оила боқаман деб бошқа давлатга келиб юрибди, мусофирчиликда еб-ичгандан ташқари оила учун 3-4 сўм топмаса бўлмайди.

«Бунёдкор»га ўхшаган клубларда вазият янада қийин. Чунки «қалдирғочлар» алмисоқдан қолган Ривалдо ва Денилсоннинг қарзларини тўлашга мажбур. Пиар учун олиб келинган бу футболчилар, ишонинг, ўзбек футболига ҳеч нима бергани йўқ, бермаслиги аниқ эди. Қарз ҳам оз эмас, деярли 9,5 миллион доллар! Бу сўмда қанча бўлишини ҳисоблашга ҳам қўрқади одам, калкуляторга сиғмай кетса ҳам керак.

Айтганча, узоқ йиллар «Бунёдкор», «Насаф», «Бухоро», «Машъал», «Шўртан» каби клубларни молиялаштириб келган «Ўзбекнефтгаз» вакилининг айтишича, ташкилот ҳар йили футбол учун 300 миллиард атрофида пул бериб келган. Бу 25 миллион доллар дегани, адашмасам. Биргина ташкилот ҳар йили шунча сарфлаган бўлса, ўн йиллар давомида футбол клубларига давлат корхоналаридан қанақа катта пуллар берилганини ҳисоблаб олаверинг.

Аслида футбол ичидаги одамлар учун бу янгилик эмас, охирги пайтлардаги хабарлардан кейин кўпчилик футболдаги пулларни ҳисоблаб қолди ва жуда кўп ватандошларимиз футболга қанақа катта давлат пуллари берилишини эшитиб ҳайратдан ёқа ушламоқда.

Энди яна 27 миллион масаласига қайтсак. Клублар бир нарсани тўғри тушуниши керак, давлат ҳеч кимга футболчисининг 10 минг, 20 минг, 30-40 минг долларлик маошини тўлаб беришни ваъда қилаётгани йўқ, бунга мажбур ҳам эмас. Давлат харажатларнинг бир қисмини майли, биз берамиз, қолганини ўзингиз топинг, керак бўлса, эшикма эшик ҳомий изланг, деяпти.

Клубларни ҳам тўғри тушуниш керак. Улар йил бошида футболчилар билан шартнома имзолаб қўйган, футболчилар кам пулга ўйнамайди, бутун дунёда шунақа. Агар мавсум якунлангач шунақа тартиб белгиланса, кейинги мавсум клублар кўрпасига қараб оёқ узатган бўларди.

27 миллион ҳозирги катта футболчилар учун чиндан кам пул, лекин ўринбосарлар жамоасида югуриб юрган ёш йигитга бунча пул берсангиз, қанақа иштиёқ билан футбол ўйнашини тасаввур қилаверинг. Кечагина мактабни битирган, тушлик овқатини уйдан термосга солиб олиб юрадиган йигитча ўйини ўхшаб асосий жамоага тушиб, уйига ҳар ой 2 минг доллар пул олиб борса, унинг уйида байрам бўлади. Лекин ойига 10 минг олиб юрган профессионалга 2 минг берсангиз, ундан натижа кутиш бефойда.

Аслида давлат бўлди, эртадан футболга бир сўм йўқ, дейиши ҳам мумкин эди. Лекин «бирдан кислородни узишни истамади», ҳар қанча оғриқли бўлмасин, 2-3 йил клубларга оз-оздан ёрдам бериб туришга қарор қилди. Бу вақт ичида клублар хусусийлашиб олиши, ҳомийлар жалб қилиши керак.

Кўпчилик янги тартибни давлат энди бюджетдан футболга пул бераркан деб талқин қилганди, лекин бундай эмас, давлат ўн йиллардан буён шундоғам футболга берилаётган пул миқдорини кескин камайтирди. Бунинг илк аччиқ таъсирини клублар ҳозирдан сеза бошлади. Футболимиз барибир бу кунлардан ўтиши, қачондир давлат пуллари футболга эмас, асфалтга, мактаб, касалхона қуришга ишлатилиши керак эди.

Бизнинг футбол даражаси баланд, ишонаман, бу қийин кунлардан чиқиб кета оладиган даражада баланд. Ҳозирги ҳолатда ҳар икки томонни тўғри тушуниш керак, клубларни, футболчиларни қоралашга шошилманг, вазиятни тушуниб олишга ҳаракат қилинг. Мен ҳозир кимдир томонда бўлишни истамайман, шунчаки вазият қанақа эканини тушунтиришга интилдим. Футболимиз янги тартибни аччиқ тажриба сифатида қабул қилиб, янги чоралар излаши керак. Ахир дори ҳам аччиқ бўлади, лекин кейин одамни тузатади...