АҚШ ва Эрон Форс кўрфазида янги ҳужумлар бошлади

АҚШ ва Эрон ўзаро денгиз қамали орқали Ҳўрмуз бўғози устидан назорат ўрнатишга уринмоқда, бу эса мўрт сулҳ келишувини ларзага келтирмоқда. Reutersʼнинг ёзишича, 4 май куни кечроқ Кўрфаздаги бир қанча савдо кемалари портлашлар ёки ёнғинлар ҳақида хабар берган.

Ракета ва дронларнинг янги зарбалари АҚШ президенти Доналд Трампнинг бўғоз орқали қолиб кетган кемаларни ўтказишга янги уринишидан сўнг содир бўлди. Энергия савдоси учун ҳаётий муҳим бўлган ушбу йўлак АҚШ ва Исроил Эронга ҳужум бошлаганидан бери деярли ёпиқ қолмоқда.

Фужайрага ракета зарбалари

Дастлаб Эрон бўғозга яқинлашаётган АҚШ ҳарбий кемасига қарата ўт очгани ва уни ортга қайтишга мажбур қилганини айтганди. АҚШ эса кема уриб туширилгани рад этди, кейинроқ Эрон расмийлари бу ҳолатда «огоҳлантирувчи ўқлар» узилганини айтди.

Шунингдек, кун давомида БААнинг муҳим нефть порти ҳисобланган Фужайрада ёнғин келтириб чиқарган дрон ва ракета ҳужумлари ҳақидаги хабарлар тарқалди. БАА Эроннинг ҳужумларини жиддий эскалация деб атади ва жавоб қайтариш ҳуқуқини ўзида сақлаб қолишини билдирди.

Footage captures the moments after a drone caused a fire at an oil facility in Fujairah.

The UAE says Iran fired 15 missiles and four drones on Monday, while Iranian state media is indicating Iran wasn’t behind the attack. pic.twitter.com/G7SimR4JCS

— Al Jazeera Breaking News (@AJENews) May 4, 2026

БАА ҳукумати, шунингдек, хавфсизлик нуқтаи назаридан мактаб ўқувчилари учун масофавий таълим жорий этилаётганини маълум қилди. Reutersʼнинг ёзишича, Фужайра бўғоздан ташқарида жойлашган бўлиб, бу Яқин Шарқ нефтини бўғоздан ўтмасдан экспорт қилиш имконини берувчи кам сонли йўналишлардан бири ҳисобланади.

Эрон давлат телевидениесининг хабар беришича, ҳарбийлар БААга қилинган ҳужум «АҚШ ҳарбийларининг авантюризмига» жавоб эканини тасдиқлаган.

Шунингдек, Мухофизлар корпуси ўз назорати остидаги кенгайтирилган денгиз ҳудуди харитасини эълон қилди. Бу ҳудуд бўғоздан анча узоққа, БАА қирғоқ чизиғининг катта қисмини ўз ичига олган ҳолда чўзилган.

Кемаларга ҳужум

Жанубий Корея ўзининг савдо кемаси бўғозда бўлган вақтида – машина бўлимида портлаш ва ёнғин содир бўлганини маълум қилди. Бортдагилардан ҳеч ким жабрланмаган, бироқ вакилнинг сўзларига кўра, ёнғин ҳужум натижасида келиб чиққанми ёки ички носозликми, ҳозирча аниқ эмас.

Бундан ташқари, Британия денгиз хавфсизлиги агентлиги БАА қирғоқлари яқинида иккита кема зарбага учраганини хабар қилди.

БААнинг ADNOC нефть компанияси эса ўзининг бўш нефть танкерларидан бирига Эрон дронлари ҳужум қилганини билдирди.

АҚШ ҳарбийлари эса АҚШнинг икки савдо кемаси ҳарбий-денгиз кучларининг ракета ташувчи эсминетслари ҳамроҳлигида бўғоздан ўта олганини маълум қилди. Бироқ вақтини очиқламади.

Эрон сўнгги соатларда ҳеч қандай ўтиш содир бўлганини рад этмоқда. Аммо, кема эгаси бўлган компания ҳам у ҳарбийлар ҳамроҳлигида Ҳўрмуз бўғози орқали Кўрфаздан чиққанини тасдиқлади.

Минтақадаги АҚШ кучлари Эроннинг олтита кичик катерини йўқ қилганини айтди. Эрон эса буни ҳам рад этди. Адмирал Бред Купер Эрон кучларига ўз миссияни бажараётган АҚШ ҳарбий объектларига яқинлашмасликни «қатъий тавсия қилди».

Халқаро ОАВлар Ҳўрмуз бўғозидаги вазиятни мустақил равишда тасдиқлай олмаганни ёзмоқда. Чунки уришаётган томонлар бир-бирига зид баёнотлар бермоқда. Эрон ҳужумлари кучайгани ҳақидаги хабарлар ортидан нефть нархи ўзгарувчан савдоларда 5% дан кўпроққа кўтарилди.

«Инқирознинг ҳарбий ечими йўқ»

Кечаги ҳарбий ҳаракатлар – ўтган ойда АҚШ ва Эрон эълон қилган ўт очишни тўхтатиш келишувидан бери бўғозни очиш учун ҳарбий куч ишлатилган биринчи уриниш бўлди.

Бироқ, Трампнинг сўнгги ҳаракати дастлабки босқичда кутилган натижани бермади: савдо кемалари қатнови кўпаймади. Аксинча Эрон ваъда қилинган куч намойишини бошлаб юборди.

Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси олдин ҳам ушбу йўл фақат уларнинг рухсати билан очилиши мумкинлигини таъкидлаганди. Йирик юк ташиш компаниялари бўғоздан ўтишга уринишдан олдин ҳарбий ҳаракатлар расман тўхташини кутишларини маълум қилди.

Эрон Ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи душанба кунги воқеалар инқирознинг ҳарбий ечими йўқлигини кўрсатганини айтди. У Покистон воситачилигида тинчлик музокаралари давом этаётганини таъкидлаб, АҚШ ва БААга «ёмон ниятли кимсалар томонидан тайёрланган ботқоқликка» тушиб қолишдан огоҳлантирди.

Ноаниқ музокаралар

Янги ҳужумлар фонида Эроннинг бирлашган қўмондонлиги тижорат кемалари ва нефть танкерларига ўз қуролли кучлари билан мувофиқлашган ҳолда ҳаракат қилишлари кераклигини эслатди. «Биз огоҳлантирамизки, ҳар қандай хорижий қуролли кучлар, айниқса АҚШ армияси, агар Ҳўрмуз бўғозига яқинлашиш ва унга кириш ниятида бўлса, ҳужумга учрайди», дейилади баёнотда.

АҚШ ва Исроил тўрт ҳафта олдин Эронни бомбардимон қилишни тўхтатган ва томонлар юзма-юз тинчлик музокараларининг биринчи раундини ўтказганди. Аммо кейинги учрашувни ташкил этиш уринишлар муваффақиятсиз тугамоқда.

Айни вақтда АҚШ Эроннинг 14 банддан иборат таклифига Покистон орқали жавоб қайтарган. Эрон уни кўриб чиқаётганини хабар қилди. Ҳеч бир томон тафсилотларни келтирмади.

Эрон таклифи – урушни тугатиш ва Ҳўрмуз масаласида келишувга эришилгунга қадар Эроннинг ядровий дастури бўйича музокараларни кечиктиришни кўзда тутади. Трамп буни ҳали ўрганаётганини, аммо катта эҳтимол билан рад этишини айтган.