Туркиядаги мактабда қонли отишма, Европа аэропортларида коллапс ва Эронга келган Покистон армияси бошлиғи – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Туркияда яна отишма

Чоршанба куни Туркиядаги таълим даргоҳларидан бирида яна отишма рўй берди. Қаҳрамонмараш ҳудудидаги Айсер Чалик ўрта мактабидаги отишма оқибатида камида саккиз ўқувчи ва бир ўқитувчи ҳалок бўлди.

Бундан ташқари яна 13 киши яраланган, улардан олти нафари оғир аҳволда. Расмийларнинг билдиришича, ҳодиса давомида 14 ёшли ҳужумчи ҳам ҳалок бўлган.

Ҳужум сабаблари ҳозирча маълум эмас, тергов ҳаракатлари бошланган. Ҳужум қилган 8-синф ўқувчисининг ёнида бешта қурол ва еттита магазин бўлган. «У бешинчи синф ўқувчилари таҳсил олаётган иккита синфга кириб, ҳеч кимни ажратмасдан, ўлим ва жароҳатларга сабабчи бўлган», деди расмийлар. Туркияда бешинчи синф ўқувчилари одатда 10 ва 11 ёшда бўлади.

Турк нашрларининг ёзишича, қуроллар ўқувчининг муқаддам полицияда хизмат қилган отасига тегишли бўлган. Ҳужумчининг отаси полиция томонидан қўлга олинган.

Туркияда қурол тўғрисидаги қонунлар 21 ёшдан ошган ва лицензияга эга бўлган шахсларга қуролга эгалик қилишга рухсат беради. Бироқ қуроллар кенг тарқалган бўлиб, хавфсизлик ходимларига қурол олиб юриш ва унга эгалик қилишга рухсат берилган.

Ушбу ҳужумдан бир кун олдин — сешанба куни ҳам Туркиянинг Шанлиурфа вилоятида собиқ ўқувчи ўз мактабида ўт очиб, камида 16 кишини яралаган, сўнгра ўзини отиб ўлдирганди.

Журналистлар ушбу ҳафтадаги отишмалардан сўнг расмийлар бирон-бир чора кўрадими, дея ички ишлар вазири Мустафа Чифтчига савол берди. У тафсилотларга тўхталмасдан: «Биз зарурий эҳтиёт чораларини кўрамиз», деб жавоб қайтарди.

Яқин Шарқдаги уруш

Пайшанба кунига келиб Яқин Шарқдаги уруш якунига етиши борасидаги оптимизм кучайди. Бунга – асосий воситачи Покистон ва АҚШ президенти Доналд Трамп келишувга умид билдираётгани сабаб бўлди.

«Биз келишув истиқболларини ижобий баҳолаймиз», деди Оқ уй матбуот котиби Каролин Левит. У Покистон воситачилигидаги суҳбатларни «маҳсулдор ва давомий» деб атади. Шу билан бирга АҚШ 8 апрелда икки ҳафталик сулҳни узайтириш бўйича расмий сўров юборгани ҳақидаги хабарларни рад этди.

Левитнинг сўзларига кўра, юзма-юз музокараларнинг навбатдаги босқичи ҳали тасдиқланмаган, бироқ улар катта эҳтимол билан яна Покистонда бўлиб ўтади.

Покистон ҳарбийлари эса армия бошлиғи, фелдмаршал Асим Мунирнинг Теҳронга етиб борганини тасдиқлади. Эроннинг юқори мартабали манбаси музокараларнинг сўнгги раундида воситачилик қилган Мунир икки томон ўртасидаги «фарқларни камайтиришга» ҳаракат қилишини айтди.

Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Ароқчи ҳам Мунирни олқишлаб, Теҳрон «минтақада тинчлик ва барқарорликни тарғиб қилиш» тарафдори эканини билдирди.

АҚШ Ғазначилиги эса Хитойнинг иккита банкини Эрон пуллари билан операцияларни амалга оширмаслик ҳақида огоҳлантирган, акс ҳолда улар санкцияларга дуч келади. Илгари Хитой Эрон экспорт қиладиган нефтнинг 80% дан ортиғини сотиб олар эди.

Шу билан бирга Трамп чоршанба куни Хитой раҳбари Си Жинпингга Эронга қурол бермасликни айтди. Трампнинг ёзишича, Си унга Ҳўрмузни очаётгани учун миннатдорлик билдирган.

«Мен буни улар учун ҳам, дунё учун ҳам қиляпман. Президент Си бир неча ҳафтадан кейин у ерга борганимда мени қаттиқ қучоқлаб олади», деди Трамп.

Россиянинг Украинага ҳужуми давом этмоқда

Пайшанба куни эрта тонгда Россия кучлари Украина пойтахти Киев ва бошқа шаҳарларга ҳужум қилди. Расмийларнинг маълум қилишича, ҳужум оқибатида уч киши, жумладан, 12 ёшли бола ҳалок бўлган, 20 дан ортиқ киши жароҳатланган ва биноларга жиддий зарар етган.

«Пойтахтга душман ҳужуми натижасида икки киши – 12 ёшли ўғил бола ва 35 ёшли аёл ҳалок бўлди. Ўн нафар аҳоли вакили жароҳатланди. Олти киши шифохонада даволанмоқда», деб ёзди Киев мэри Виталий Кличко.

Пойтахт ҳарбий маъмурияти раҳбари Тимур Ткаченко эса шаҳарда жароҳатланганлар сони 18 нафарга етганини маълум қилди.

Интернетда эълон қилинган видео ва фотоларда назоратдан чиққан ёнғинлар ва осмонга кўтарилаётган қуюқ тутун акс этган.

Днепр вилояти губернатори Александр Ганжа эса бир киши ҳалок бўлганини маълум қилди. У 10 киши жароҳатланганини қайд этиб, турар жой биноларининг ёнаётгани акс этган суратларни эълон қилди.

Украина шимоли-шарқидаги иккинчи йирик шаҳар Харковда эса дрон ҳужумлари оқибатида икки киши жароҳатланган.

Европа аэропортларида катта навбатлар

Европа аэропортлар кенгаши 10 апрелдан тўлиқ қувват билан ишга тушган EES — янги биометрик чегара назорати тизими Франция, Германия, Белгия, Италия, Испания ва Греция аэропортларида катта навбатларни юзага келтирганидан огоҳлантирди. The Guardian нашрининг хабар беришича, ёзги туристик мавсумга келиб вазият «коллапс»га айланиш хавфи бор.

ESS – паспортларга қўлда муҳр босиш тартибини алмаштирди: эндиликда учинчи давлат фуқаролари Шенген зонасига киришда биометрик рўйхатдан ўтади, яъни фотосурат ва бармоқ изларини топширади. 2026 йил 10 апрелга келиб, Шенгеннинг барча 29 давлати ушбу тизимга ўтди. Европа Иттифоқи фуқаролари, яшаш гувоҳномасига эга бўлганлар ва дипломатлар ушбу жараёндан озод қилинган.

Авиакомпаниялар етакчилари бир қатор аэропортларда тўрт соатгача навбатлар юзага келаётганини рўкач қилиб, тизим тўлиқ ишга туширилишини октябргача кечиктиришга чақирди.

Шунингдек, улар Еврокомиссиядан навбатлар ҳаддан ташқари кўпайиб кетганда тизим ишини бутунлай тўхтатиб туришга рухсат беришни талаб қилди.

Еврокомиссия эса танқидларга қўшилмаяпти: унинг маълумотларига кўра, тизимда бир саёҳатчини расмийлаштиришга ўртача 70 сония сарфланмоқда. Европа аэропортлар кенгаши бу рақамни ҳақиқатдан йироқ деб ҳисоблайди: жараённинг реал вақти бундан беш баравар кўпроқ.

Япония қўшниларига ёрдам бермоқчи

Япония Эрондаги уруш оқибатларидан азият чекаётган Жанубий Осиёдаги қўшниларига энергия хавфсизлигини таъминлашда ёрдам бериш учун 10 миллиард доллар ажратади.

Япония бош вазири Санаэ Такаичи чоршанба куни ўтказилган онлайн учрашувдан сўнг янги ҳамкорлик тизимини эълон қилди. «Япония етказиб бериш занжирлари орқали Осиёнинг ҳар бир давлати билан чамбарчас боғланган», деди у.

Япониянинг ҳамкорлик тизими Осиё давлатларига хом нефт ва нефт маҳсулотларини харид қилишда, шунингдек, етказиб бериш занжирларини сақлаб қолиш ва захираларни кенгайтиришда ёрдам беришни мақсад қилган.

Бу давлатлар — Ҳўрмуз блокадаси натижасида юзага келадиган узилишларга заифдир, чунки Кўрфаздан сув йўли орқали сотиладиган нефт ва газнинг деярли 90 фоизи ушбу минтақага йўналтирилган.

Япония Ташқи ишлар вазирлигининг маълум қилишича, 10 миллиард долларлик молиявий ёрдам — ASEAN мамлакатлари бир йил давомида импорт қилинадиган хом нефт ҳажмига тенг.