Stress ayol organizmiga qanday zarar yetkazadi? Bepushtlikdan yurak xurujigacha

Stress - inson organizmi uchun tabiiy va zarur himoya reaksiyasi. Biroq u tez-tez va uzoq davom etsa, “allostatik yuk” deb ataluvchi uzoq muddatli zararni keltirib chiqaradi va ko‘plab tizimlarni izdan chiqaradi. Tibbiy tadqiqotlar shundan dalolat beradiki, doimiy stress yurak-qon tomir kasalliklari, gormonal buzilishlar, immunitet pasayishi va hatto bepushtlikkacha olib kelishi mumkin.

Foto: Getty images

1. Gormonal muvozanatning buzilishi

Ayollar organizmida stress, eng avvalo, gormonlar muvozanatini buzadi. Kortizol miqdorining ko‘tarilishi estrogen va progesteron darajasiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiladi. Bu — hayz sikllari izdan chiqishi, ovulyatsiya to‘xtashi va reproduktiv salomatlikka xavf tug‘dirishi mumkin.

2021 yilda Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism jurnalida chop etilgan tadqiqotga ko‘ra, yuqori stress darajasiga ega ayollarda bepushtlik xavfi ikki baravar yuqori bo‘lishi aniqlangan.

2. Yurak-qon tomir tizimiga bosim

Stress paytida kortizol va adrenalin ko‘payib, qon bosimini oshiradi, yurak urishini tezlashtiradi va tomirlarni zo‘riqtiradi. Ushbu holat uzoq davom etsa, insult, yurak xuruji yoki yurak yetishmovchiligi xavfini keskin oshiradi.

3. Immunitet pasayishi

Surunkali stress immun hujayralar sonini kamaytiradi. Bu esa oddiy shamollashdan tortib, surunkali yallig‘lanish kasalliklarigacha tez-tez chalinishga olib keladi. Shu bilan birga, stress ichak mikroflorasi muvozanatini buzib, immun tizimning asosiy qismini tashkil etuvchi himoya mexanizmlariga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

4. Ruhiy barqarorlikka zarba

Stress faqat jismoniy emas, balki emotsional barqarorlikni ham izdan chiqaradi. Uzoq davom etganda depressiya, doiraviy xavotir, o‘z-o‘ziga ishonchsizlik va tez charchash holatlari kuchayadi. Bundan tashqari, uyqu sifati yomonlashib, miyaning stressga qarshi kurashish qobiliyati pasayadi.

5. Ovqat hazm qilish tizimida muammolar

Stress oshqozon kislotasi ishlab chiqarilishini oshiradi, bu esa shilliq qavatning shikastlanishiga va ichak faoliyatining buzilishiga olib keladi. Uzoq davom etganda gastrit yoki oshqozon yarasi rivojlanishi mumkin. Shuningdek, oziq moddalarning so‘rilishi yomonlashib, umumiy sog‘liqqa salbiy ta’sir ko‘rsatadi.

Xulosa:

Stressning ushbu zararli ta’sirlarini e’tiborsiz qoldirish — ayol organizmida chuqur va qaytarib bo‘lmaydigan o‘zgarishlarga sabab bo‘lishi mumkin. Mutaxassislar stressni erta aniqlab, uni kamaytirish choralarini ko‘rishni tavsiya etadi.