Kumush qayerda jamlangan? Jahon zaxiralari bo‘yicha yetakchi davlatlar

Kumush fyucherslari qisqa vaqt ichida unsiyasi 80 dollar atrofigacha yaqinlashib, 2025 yil davomida 160 foiz o‘sishni qayd etdi — bu sur’at hatto oltin dinamikasidan ham yuqori bo‘ldi. Shu sharoitda jahon kumush zaxiralari qayerda jamlanganini tushunish bozordagi kelgusi taklif hajmlarini baholash uchun alohida ahamiyat kasb etmoqda.

Ushbu vizualizatsiya uchun ma’lumotlar AQSh Geologiya xizmati (USGS) tomonidan tayyorlangan Mineral Commodity Summaries (2025) hisobotidan olingan. Unga ko‘ra, jahon bo‘yicha umumiy kumush zaxiralari taxminan 641 400 tonnani tashkil etadi.

Peru kumush zaxiralari bo‘yicha dunyodagi eng yirik davlat sifatida ajralib turadi — mamlakatda taxminan 140 000 tonna kumush zaxirasi mavjud. Bu jahon zaxiralarining qariyb 22 foizi demakdir va Peruga kumush bozorida o‘ta kuchli strategik pozitsiya beradi.

Peru ortidan kumush resurslari katta, ammo nisbatan kamroq bo‘lgan davlatlar guruhi keladi. Avstraliya, Rossiya va Xitoyning har biri 70 000 tdan 94 000 tonnagacha zaxiraga ega bo‘lib, jami hisobda jahon zaxiralarining taxminan 40 foizi ular hissasiga to‘g‘ri keladi.

Meksika esa qazib olish hajmlari bilan zaxiralar o‘rtasidagi yaqqol farqni namoyon etadi. Mamlakat kumush qazib olish bo‘yicha dunyoda birinchi o‘rinda tursa-da, uning zaxiralari atigi 37 000 tonna, ya’ni jahon ko‘rsatkichining 6 foizi atrofida. Ayni paytda Meksikaning konchilik sektori asosan mavjud konlarni intensiv ishlatishga tayanadi, kelajakka qaratilgan, zaxiralari tasdiqlangan yangi loyihalar esa cheklangan.

USGS’ning 2025 yilgi Silver jadvalida zaxiralar mamlakatlar kesimida faqat ayrim davlatlar uchun alohida berilgan (Peru, Avstraliya, Rossiya, Xitoy, Meksika va h.k.). O‘zbekiston esa alohida qator sifatida keltirilmagan — demak, USGS ushbu manbada O‘zbekiston kumush zaxiralarini mustaqil raqam sifatida e’lon qilmagan; u Other countries (Boshqa mamlakatlar) umumiy toifasi ichida ketgan bo‘lishi mumkin.

Jadvalda Other countries uchun zaxiralar 57 000 t, jahon bo‘yicha jami zaxiralar esa 640 000 t (ya’ni, taxminan 641 ming t) deb berilgan.

USGS’ning O‘zbekiston haqidagi mamlakat hisobotida “boshqa qimmatli minerallar qatorida kumush ham qazib olinishi” qayd etilgan (odatda kumush ko‘pincha boshqa metallar qazib olishda qo‘shimcha mahsulot sifatida chiqadi).