Tramp: Putin energetika bo‘yicha “sulh”da “va’dasini buzmadi”

AQSh prezidenti Donald Tramp RF prezidenti Vladimir Putin go‘yo unga bergan so‘zini bajarganini aytdi: qattiq sovuq paytida bir hafta davomida Ukraina shaharlarini o‘qqa tutmaslik haqida. “Bu yakshanbadan yakshanbagacha edi, keyin hammasi yana qayta boshlandi, va u o‘tgan kecha qattiq zarba berdi”, — dedi Tramp seshanba kuni, 3 fevral kechqurun Oq uyda jurnalistlar savollariga javob berar ekan. “U so‘zida turdi. Bu ko‘p narsa, bilasizmi, bir hafta…”, — dedi AQSh rahbari va qo‘shimcha qildi: “U yerda juda-juda sovuq, ammo bu yakshanba kuni edi va u yakshanbadan yakshanbagacha bardosh berdi”.

Oq uy rahbari yana bir bor Putinni Kreml tomonidan qariyb to‘rt yil oldin boshlangan Ukrainadagi urushni tugatishga chaqirdi. “Men urushni to‘xtatishni istayman”, — dedi Tramp AFP jurnalistining savoliga javoban. Putin sulhni uzaytirmaganidan xafa bo‘lganmi, degan savolga AQSh prezidenti: “Men u shunday qilishini istardim”, — deb javob berdi.

Shu kuni Oq uy matbuot kotibi Kerolayn Levitt Tramp 3 fevralga o‘tar kechasi Rossiyaning Ukraina poytaxti Kiyevga raketa va dronlar bilan amalga oshirgan keng ko‘lamli hujumidan “hayratda qolmagani”ni aytdi. “Bugun ertalab men prezident bilan bu haqda gaplashdim va uning reaksiyasi, afsuski, hayrat emas edi. Bu — bir necha yildan beri o‘ta shafqatsiz urush olib borayotgan ikki davlat. Agar prezident hokimiyatda bo‘lganida, bu urush hech qachon boshlanmagan bo‘lar edi”, — dedi u jurnalistlarga.

Donald Trampning aytishicha, 29 yanvar, payshanba kuni, Oq uyda ma’muriyati yig‘ilishida u Putinga shaxsan murojaat qilganidan keyin, Rossiya rahbari kuchli sovuqlar sababli yaqin yetti kun davomida Kiyev va Ukrainadagi boshqa shaharlarga berilayotgan zarbalarni to‘xtatishga rozi bo‘lgan. Tramp bu suhbat bir necha kun oldin bo‘lib o‘tgan yoki o‘tmaganini aniq aytmadi. Shu kuni Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy ham qishki sovuq kunlar davrida energetika bo‘yicha kelishuvlarga erishilganini tasdiqladi va Trampning bayonotini olqishladi.

Ukraina Qurolli kuchlari Havo kuchlarining har kunlik hisobotiga ko‘ra, 26 yanvarga o‘tar kechasi (yakshanba) RF Ukrainaga 138 ta hujumkor dron uchirgan, keyingi sutkada — 135 ta, 28 yanvarda RF QK 146 ta dron va “Iskander-M” raketasi bilan hujum qilgan, 29 yanvarda — 105 ta dron, 30 yanvarda — 111 ta dron va yana “Iskander-M” raketasi. Rossiyaning o‘qqa tutishi intensivligi nisbatan kamaygani faqat 1 fevralga o‘tar kechasi (85 ta hujumkor dron) va 2 fevralda — 90 ta dron qo‘llanganida kuzatilgan.

Rossiya 2 fevralga o‘tar kechasi Ukraina energetik infratuzilmasiga zarbalarni qayta boshladi va shu bilan Tramp 4 kun oldin e’lon qilgan “energetik sulh”ni buzdi. Rossiya qo‘shinlari Xarkiv, Sumi, Dnipropetrovsk va Cherkassk viloyatlaridagi energetik obektlarga hujum qilgan, deb bildirdi Ukraina energetika vazirining birinchi o‘rinbosari Artem Nekrasov. 3 fevralga o‘tar kechasi Ukraina hududlarining bir qator qismiga ommaviy zarbalar berilgani haqida Ukraina QK Havo kuchlari Telegram’da, shuningdek Kiyev va Xarkiv hokimiyatlari xabar qildi.

Bu hujumlar davomida Rossiya jami 450 ta dron va 60 tadan ortiq raketa qo‘llaganini mamlakat tashqi ishlar vaziri Andrey Sibixa X ijtimoiy tarmog‘ida yozdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Putin harorat pasayishini kutib, Ukraina energetik tizimiga zarba berishga qaror qilgan.

Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy 3 fevral kechqurun Telegram’da yozishicha, Ukraina hokimiyati Rossiyaning yangi tajovuz harakatlariga Vashingtonning munosabatini kutmoqda. “Bu taklif aynan Amerikaniki edi: diplomatiya davrida va shunday sovuq qish sharoitida energetikaga zarbalarni to‘xtatish”, — deb eslatdi u va Rossiya AQSh prezidentining shaxsiy iltimosiga “ballistika rekordi” bilan javob berganini ta’kidladi. Zelenskiy “Rossiyadan so‘ralgan bir haftaga to‘rt kun ham bo‘lmagani”ni urg‘uladi. “Rossiyaning urushga tikilgan umidi dunyodan javob olishi kerak”, — dedi u yana bir bor.

O‘z navbatida, Janubiy Karolinadan bo‘lgan respublikachi senator Lindsi Grem: “Putinga muzokara stoliga o‘tirishga va Ukrainaga ommaviy hujumlarni to‘xtatishga majburlash uchun o‘tkazayotgan bosimimiz ish bermayapti”, — deya tan oldi. Trampning ittifoqchisi uning “Putin neftini xarid qilayotganlar, uning harbiy mashinasini qo‘llab-quvvatlayotgan xaridorlarni ta’qib qilish” harakatlarini e’tirof etdi, biroq 3 fevralga o‘tar kechasi navbatdagi ommaviy hujumdan so‘ng prezidentni “Ukrainaga Tomahawk raketalarini yetkazib berish jarayonini boshlashga” chaqirdi — bu, uning fikricha, harbiy jihatdan vaziyatni o‘zgartiradi.

“Kelasi kunlar va haftalarda biz Putinga bosimni kuchaytirishimiz kerak. Tajovuzni haddan tashqari rag‘batlantirish sifatida qabul qilinadigan har qanday muzokaralar butun dunyoda falokatlarga olib keladi. Buning teskarisi ham to‘g‘ri: agar muzokaralar erkin, kuchli va mustaqil Ukraina yaratishga olib kelsa, hatto u ayrim imtiyozlarga borishga majbur bo‘lgan bo‘lsa ham, dunyo ancha barqaror bo‘ladi. Vaqt hal qiluvchi ahamiyatga ega”, — deb yozdi Lindsi Grem X ijtimoiy tarmog‘ida.

Ukrainaga qarshi RF urushini tugatish bo‘yicha Ukraina, Rossiya va AQSh o‘rtasidagi navbatdagi muzokaralar raundi 4–5 fevralga ko‘chirildi va Abu-Dabida o‘tadi, deb xabar bergandi 1 fevral kuni prezident Zelenskiy. Shuningdek, The New York Times gazetasi shu kuni “Ukrainada tinchlik muzokaralari Rossiya va AQSh uchrashuvidan keyin qoldirildi”, deb yozib, oxirgi raundning ko‘chirilishi sabablari aniq emasligini qayd etgan.

BAAda 1 fevral kuniga belgilangan muhokamalardan bir kun oldin RF prezidentining xorijiy davlatlar bilan investitsiya-iqtisodiy hamkorlik bo‘yicha maxsus vakili Kirill Dmitriyev Floridada Amerika delegatsiyasi bilan muzokaralar o‘tkazdi. Dmitriyevning aytishicha, tomonlar ham “tartibga solish”ni, ham AQSh bilan iqtisodiy hamkorlik mavzusini muhokama qilgan.