Трамп: Путин энергетика бўйича “сулҳ”да “ваъдасини бузмади”

АҚШ президенти Доналд Трамп РФ президенти Владимир Путин гўё унга берган сўзини бажарганини айтди: қаттиқ совуқ пайтида бир ҳафта давомида Украина шаҳарларини ўққа тутмаслик ҳақида. “Бу якшанбадан якшанбагача эди, кейин ҳаммаси яна қайта бошланди, ва у ўтган кеча қаттиқ зарба берди”, — деди Трамп сешанба куни, 3 феврал кечқурун Оқ уйда журналистлар саволларига жавоб берар экан. “У сўзида турди. Бу кўп нарса, биласизми, бир ҳафта…”, — деди АҚШ раҳбари ва қўшимча қилди: “У ерда жуда-жуда совуқ, аммо бу якшанба куни эди ва у якшанбадан якшанбагача бардош берди”.

Оқ уй раҳбари яна бир бор Путинни Кремл томонидан қарийб тўрт йил олдин бошланган Украинадаги урушни тугатишга чақирди. “Мен урушни тўхтатишни истайман”, — деди Трамп AFP журналистининг саволига жавобан. Путин сулҳни узайтирмаганидан хафа бўлганми, деган саволга АҚШ президенти: “Мен у шундай қилишини истардим”, — деб жавоб берди.

Шу куни Оқ уй матбуот котиби Кэролайн Левитт Трамп 3 февралга ўтар кечаси Россиянинг Украина пойтахти Киевга ракета ва дронлар билан амалга оширган кенг кўламли ҳужумидан “ҳайратда қолмагани”ни айтди. “Бугун эрталаб мен президент билан бу ҳақда гаплашдим ва унинг реакцияси, афсуски, ҳайрат эмас эди. Бу — бир неча йилдан бери ўта шафқатсиз уруш олиб бораётган икки давлат. Агар президент ҳокимиятда бўлганида, бу уруш ҳеч қачон бошланмаган бўлар эди”, — деди у журналистларга.

Доналд Трампнинг айтишича, 29 январ, пайшанба куни, Оқ уйда маъмурияти йиғилишида у Путинга шахсан мурожаат қилганидан кейин, Россия раҳбари кучли совуқлар сабабли яқин етти кун давомида Киев ва Украинадаги бошқа шаҳарларга берилаётган зарбаларни тўхтатишга рози бўлган. Трамп бу суҳбат бир неча кун олдин бўлиб ўтган ёки ўтмаганини аниқ айтмади. Шу куни Украина президенти Володимир Зеленский ҳам қишки совуқ кунлар даврида энергетика бўйича келишувларга эришилганини тасдиқлади ва Трампнинг баёнотини олқишлади.

Украина Қуролли кучлари Ҳаво кучларининг ҳар кунлик ҳисоботига кўра, 26 январга ўтар кечаси (якшанба) РФ Украинага 138 та ҳужумкор дрон учирган, кейинги суткада — 135 та, 28 январда РФ ҚК 146 та дрон ва “Искандер-М” ракетаси билан ҳужум қилган, 29 январда — 105 та дрон, 30 январда — 111 та дрон ва яна “Искандер-М” ракетаси. Россиянинг ўққа тутиши интенсивлиги нисбатан камайгани фақат 1 февралга ўтар кечаси (85 та ҳужумкор дрон) ва 2 февралда — 90 та дрон қўлланганида кузатилган.

Россия 2 февралга ўтар кечаси Украина энергетик инфратузилмасига зарбаларни қайта бошлади ва шу билан Трамп 4 кун олдин эълон қилган “энергетик сулҳ”ни бузди. Россия қўшинлари Харкив, Суми, Днипропетровск ва Черкасск вилоятларидаги энергетик объектларга ҳужум қилган, деб билдирди Украина энергетика вазирининг биринчи ўринбосари Артем Некрасов. 3 февралга ўтар кечаси Украина ҳудудларининг бир қатор қисмига оммавий зарбалар берилгани ҳақида Украина ҚК Ҳаво кучлари Telegram’да, шунингдек Киев ва Харкив ҳокимиятлари хабар қилди.

Бу ҳужумлар давомида Россия жами 450 та дрон ва 60 тадан ортиқ ракета қўллаганини мамлакат ташқи ишлар вазири Андрей Сибиха X ижтимоий тармоғида ёзди. Унинг сўзларига кўра, Путин ҳарорат пасайишини кутиб, Украина энергетик тизимига зарба беришга қарор қилган.

Украина президенти Володимир Зеленский 3 феврал кечқурун Telegram’да ёзишича, Украина ҳокимияти Россиянинг янги тажовуз ҳаракатларига Вашингтоннинг муносабатини кутмоқда. “Бу таклиф айнан Американики эди: дипломатия даврида ва шундай совуқ қиш шароитида энергетикага зарбаларни тўхтатиш”, — деб эслатди у ва Россия АҚШ президентининг шахсий илтимосига “баллистика рекорди” билан жавоб берганини таъкидлади. Зеленский “Россиядан сўралган бир ҳафтага тўрт кун ҳам бўлмагани”ни урғулади. “Россиянинг урушга тикилган умиди дунёдан жавоб олиши керак”, — деди у яна бир бор.

Ўз навбатида, Жанубий Каролинадан бўлган республикачи сенатор Линдси Грэм: “Путинга музокара столига ўтиришга ва Украинага оммавий ҳужумларни тўхтатишга мажбурлаш учун ўтказаётган босимимиз иш бермаяпти”, — дея тан олди. Трампнинг иттифоқчиси унинг “Путин нефтини харид қилаётганлар, унинг ҳарбий машинасини қўллаб-қувватлаётган харидорларни таъқиб қилиш” ҳаракатларини эътироф этди, бироқ 3 февралга ўтар кечаси навбатдаги оммавий ҳужумдан сўнг президентни “Украинага Tomahawk ракеталарини етказиб бериш жараёнини бошлашга” чақирди — бу, унинг фикрича, ҳарбий жиҳатдан вазиятни ўзгартиради.

“Келаси кунлар ва ҳафталарда биз Путинга босимни кучайтиришимиз керак. Тажовузни ҳаддан ташқари рағбатлантириш сифатида қабул қилинадиган ҳар қандай музокаралар бутун дунёда фалокатларга олиб келади. Бунинг тескариси ҳам тўғри: агар музокаралар эркин, кучли ва мустақил Украина яратишга олиб келса, ҳатто у айрим имтиёзларга боришга мажбур бўлган бўлса ҳам, дунё анча барқарор бўлади. Вақт ҳал қилувчи аҳамиятга эга”, — деб ёзди Линдси Грэм X ижтимоий тармоғида.

Украинага қарши РФ урушини тугатиш бўйича Украина, Россия ва АҚШ ўртасидаги навбатдаги музокаралар раунди 4–5 февралга кўчирилди ва Абу-Дабида ўтади, деб хабар берганди 1 феврал куни президент Зеленский. Шунингдек, The New York Times газетаси шу куни “Украинада тинчлик музокаралари Россия ва АҚШ учрашувидан кейин қолдирилди”, деб ёзиб, охирги раунднинг кўчирилиши сабаблари аниқ эмаслигини қайд этган.

БААда 1 феврал кунига белгиланган муҳокамалардан бир кун олдин РФ президентининг хорижий давлатлар билан инвестиция-иқтисодий ҳамкорлик бўйича махсус вакили Кирилл Дмитриев Флоридада Америка делегацияси билан музокаралар ўтказди. Дмитриевнинг айтишича, томонлар ҳам “тартибга солиш”ни, ҳам АҚШ билан иқтисодий ҳамкорлик мавзусини муҳокама қилган.