Iqtisodiyot | 07:17
1782
3 daqiqa o‘qiladi

Importga qaram iqtisodiyotlar: kimlar yetakchi?

Geosiyosiy taranglik ortib borayotgan sharoitda xalqaro savdo tobora ko‘proq e’tibor markaziga tushmoqda, ko‘plab davlatlar esa import manbalarini diversifikatsiya qilishga intilmoqda.

Foto: AP

Shu bilan birga, importga eng ko‘p qaram iqtisodiyotlar, odatda, kichik orol davlatlari yoki dengizga chiqish imkoni bo‘lmagan mamlakatlar hisoblanadi. Masalan, Hongkongda energetik ehtiyojlarni qondirish uchun iste’mol qilinadigan qazilma yoqilg‘ining 99 foizi import qilinadi. Kuba esa ichki ishlab chiqarish past bo‘lgani sabab oziq-ovqatning 80 foizigacha qismini chetdan olib kiradi.

Taqdim etilgan infografikada Jahon banki ma’lumotlari asosida importning YaIMga nisbati eng yuqori bo‘lgan mamlakatlar ko‘rsatilgan. Jahon reytingida Hongkong yetakchi bo‘lib, bu yerda import hajmi YaIMning 178 foizini tashkil qiladi.

Dunyodagi eng gavjum dengiz tashish uzellaridan biri bo‘lgan Hongkongga ulkan miqdorda tovar kirib keladi, ularning katta qismi keyinchalik qayta eksport qilinadi. Import to‘liq qiymati bo‘yicha hisobga olingani uchun, bu holat importning YaIMga nisbatini sezilarli ravishda yuqori ko‘rsatib yuboradi.

Shu sababli boshqa savdo-moliya markazlarida ham ko‘rsatkich yuqori — Lyuksemburg, San-Marino va Singapur shular jumlasidan.

Hablardan tashqari, Nauru, Seyshel orollari va Kiribati kabi qator kichik orol davlatlarida ham import hajmi YaIMdan 100 foizdan ortiq ekani qayd etilgan. Umuman olganda, dunyoda importga eng bog‘liq 30 mamlakatning 26 tasida aholi soni 10 milliondan kam.

Birlashgan Arab Amirliklari (BAA) ham, ayniqsa oziq-ovqat bo‘yicha, importga katta darajada bog‘liq bo‘lib, bu mamlakatni ta’minot zanjirlaridagi uzilishlarga nisbatan zaif qiladi. E’tiborli jihati — BAAda oziq-ovqat mahsulotlarining 90 foizigacha qismi import qilinadi.

Yevropada importga eng bog‘liq mamlakatlar orasida dengizga chiqish imkoni bo‘lmagan Slovakiya ajralib turadi. U, shuningdek, tanqislikning oldini olish maqsadida Rossiya neftini import qilishga qo‘yilgan taqiqdan istisno olgan kam sonli Yevropa davlatlaridan biri bo‘ldi, bunda mamlakat neftining 87 foizi Rossiyadan kelgan.

Отабек Матназаров
Tayyorlagan Отабек Матназаров

Mavzuga oid