Neft bozoridagi keskinlik Rossiyaga milliardlab dollar keltirishi mumkin

AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushi tufayli jahonda energiya resurslari narxlari o‘sishi ortidan Rossiyaning neft sotishdan qo‘shimcha daromadi 2 milliard dollargacha yetishi mumkin. Bu haqda 22 mart, yakshanba kuni AQSh moliya vaziri Skott Bessent NBC News telekanalidagi Meet the Press dasturiga bergan intervyusida ma’lum qildi. Siyosatchi o‘z so‘zlarida AQSh Moliya vazirligi tahlili natijalariga tayandi. Bu bayonot NBC intervyusi haqidagi boshqa xabarlarda ham qayd etilgan.

Bessentning tushuntirishicha, Vashington tomonidan avvalroq e’lon qilingan Rossiya va Eron neftiga nisbatan sanksiyalarni vaqtincha va qisman yumshatish boshqa davlatlarga, faqat Xitoy emas, balki Yaponiya va Janubiy Koreyaga ham bu neftni sotib olish imkonini beradi. Uning aytishicha, Donald Tramp ma’muriyati shu yo‘l bilan neft narxi barreli 150 dollargacha sakrab ketishining oldini olishni, shu bilan birga Eron va Rossiya qo‘lga kiritishi mumkin bo‘lgan umumiy daromadni kamaytirishni istamoqda. Tramp ma’muriyatining Eron bo‘yicha besh kunlik kechiktirish qarori va neft bozoridagi keskin o‘zgarishlar haqida ham shu kunlarda xabar qilingan.

Mart oyi boshida AQSh hukumati Eron va Rossiya neftiga nisbatan sanksiyalarni 30 kunga yumshatib, agar bu neft dengizda bo‘lsa, uni sotib olishga ruxsat bergan edi. Bu choralarning maqsadi Eronning Ho‘rmuz bo‘g‘ozini to‘sib qo‘yishi ortidan energiya narxlarining keskin o‘sishiga qarshi kurashishdan iborat bo‘lgan. Ho‘rmuz bo‘g‘ozi yopilishi jahon neft va gaz bozori uchun katta xatarga aylangani haqida Reuters, AP va The Washington Post ham yozgan.

Rossiya energetika resurslarini cheklovlardan vaqtincha qisman chiqarishga qarshi chiqqanlar orasida Germaniya kansleri Fridrix Mers, mudofaa vaziri Boris Pistorius va Ukraina prezidenti Volodimir Zelenskiy ham borligi aytilmoqda. Bu pozitsiyalar DW matnida keltirilgan.

Shu intervyuning o‘zida Bessent AQSh hukumatida Eron bilan urushni moliyalashtirish uchun “yetarlicha pul” borligini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, hukumat kelajakda qurolli kuchlarni to‘liq ta’minlash uchun Kongressdan qo‘shimcha mablag‘ ajratishni so‘ragan. Vazir harbiy harakatlarni moliyalashtirish uchun soliqlarni oshirish ehtimolini ham istisno qildi. Pentagonning 200 milliard dollardan ortiq qo‘shimcha mablag‘ so‘rashi haqida Reuters va AP mustaqil ravishda xabar bergan.

Bundan oldin The Washington Post gazetasi manbalariga tayanib, Pentagon Oq uyni urushni moliyalashtirish uchun Kongressdan 200 milliard dollardan ortiq qo‘shimcha mablag‘ so‘rashga chaqirganini yozgan edi. Reuters bu haqda 18 mart kuni, AP esa 19 mart kuni alohida xabar bergan. Bessent esa mazkur summa to‘g‘ri ekanini tasdiqlamadi va Senat hamda Vakillar palatasiga rasmiy so‘rov hali yuborilmaganini ta’kidladi.

AQSh mudofaa vaziri Pit Hegset ham avvalroq qo‘shimcha mablag‘lar “allaqachon amalga oshirilgan ishlar”ni va “kelajakda qilinishi mumkin bo‘lgan harakatlar”ni lozim darajada moliyalashtirish uchun kerakligini aytgan.