Texnologiyalar qayerda yaratiladi: patentlar bo‘yicha davlatlar reytingi

Yangi diagramma Jahon intellektual mulk tashkiloti ma’lumotlari asosida mamlakatlarni har 100 000 aholiga to‘g‘ri keladigan amaldagi patentlar soni bo‘yicha taqdim etadi.

Monako va Lyuksemburg boshqa davlatlardan sezilarli darajada oldinda. Biroq ularning yuqori o‘rinlari, ehtimol, innovatsiyalar haqiqatda yaratiladigan joy emas, balki intellektual mulkni huquqiy ro‘yxatdan o‘tkazish markazi sifatidagi o‘rni bilan bog‘liq.

Xuddi shu tendensiya Irlandiya va Shveytsariyada ham kuzatiladi. Ular ham patentlarni joylashtirish uchun qulay soliq va tartibga solish muhiti tufayli yuqori o‘rinlarni egallab turibdi.

Yirik sanoat iqtisodiyotlari orasida Janubiy Koreya alohida ajralib turadi: bu yerda har 100 000 aholiga 2 536 ta patent to‘g‘ri keladi. Bu ko‘rsatkich bo‘yicha mamlakat Yaponiya, Qo‘shma Shtatlar va Xitoydan oldinda. Mamlakatda Samsung va LG kabi global texnologik kompaniyalar hissasi bilan shakllangan kuchli innovatsion ekotizim mavjud.

Yevropada bir qator kichik iqtisodiyotlar ham yuqori ko‘rsatkichlarni namoyon etmoqda. Ayniqsa, aholisi nisbatan kam bo‘lgani holda tadqiqot va ishlanmalarga katta sarmoya kiritayotgan Shimoliy Yevropa mamlakatlari ajralib turadi. Masalan, Islandiyada har 100 000 aholiga 2 418 ta patent to‘g‘ri keladi.

Shu bilan birga, Qo‘shma Shtatlarda har 100 000 aholiga 1 051 ta patent to‘g‘ri keladi va bu ko‘rsatkich bo‘yicha mamlakat G‘arbiy Yevropadagi ko‘plab davlatlardan ortda qolmoqda.

Xitoy so‘nggi yillarda arzon tovarlar va o‘yinchoqlar ishlab chiqaruvchisi sifatidagi obro‘sini keskin o‘zgartirdi va bugun texnologik yetakchi sifatida tanilmoqda. Mamlakat patentlarning mutlaq soni bo‘yicha birinchi o‘rinda — 5,6 million. Biroq aholi soni hisobga olinganda, ko‘rsatkich har 100 000 aholiga atigi 404 ta patentni tashkil etadi. Bu esa uni 34 ta boshqa davlatdan keyingi o‘ringa qo‘yadi.

Innovatsiyalar har doim ham ular yaratilgan joyda ro‘yxatdan o‘tkazilmaydi. Patentlar haqidagi ma’lumotlar ko‘pincha innovatsiyaning haqiqiy yaratilgan manzilini emas, balki intellektual mulk ro‘yxatdan o‘tkazilgan joyni aks ettiradi.

Xalqaro kompaniyalar soliq imtiyozlari, royalti sxemalari yoki huquqiy himoyadan foydalanish uchun patentlarni bir mamlakatdan boshqasiga ko‘chirib turadi.

Natijada, intellektual mulk uchun qulay sharoit yaratilgan mamlakatlar, hatto innovatsiyalarning katta qismi boshqa joylarda yaratilgan bo‘lsa ham, aholi jon boshiga hisoblaganda nomutanosib darajada kuchli ko‘rinishi mumkin.