Технологиялар қаерда яратилади: патентлар бўйича давлатлар рейтинги

Монакода ҳар 100 000 аҳолига 300 000 дан ортиқ патент тўғри келади — бу кўрсаткич кейинги ўриндаги мамлакатдан 12 баробардан ҳам кўп. Бундай ҳайратланарли тафовут патент фаоллиги кўпроқ йирик саноат иқтисодиётларида эмас, балки кичик молиявий марказларда жамланишини кўрсатади.

Фото: Shutterstock

Янги диаграмма Жаҳон интеллектуал мулк ташкилоти маълумотлари асосида мамлакатларни ҳар 100 000 аҳолига тўғри келадиган амалдаги патентлар сони бўйича тақдим этади.

Монако ва Люксембург бошқа давлатлардан сезиларли даражада олдинда. Бироқ уларнинг юқори ўринлари, эҳтимол, инновациялар ҳақиқатда яратиладиган жой эмас, балки интеллектуал мулкни ҳуқуқий рўйхатдан ўтказиш маркази сифатидаги ўрни билан боғлиқ.

Худди шу тенденция Ирландия ва Швейцарияда ҳам кузатилади. Улар ҳам патентларни жойлаштириш учун қулай солиқ ва тартибга солиш муҳити туфайли юқори ўринларни эгаллаб турибди.

Йирик саноат иқтисодиётлари орасида Жанубий Корея алоҳида ажралиб туради: бу ерда ҳар 100 000 аҳолига 2 536 та патент тўғри келади. Бу кўрсаткич бўйича мамлакат Япония, Қўшма Штатлар ва Хитойдан олдинда. Мамлакатда Samsung ва LG каби глобал технологик компаниялар ҳиссаси билан шаклланган кучли инновацион экотизим мавжуд.

Европада бир қатор кичик иқтисодиётлар ҳам юқори кўрсаткичларни намоён этмоқда. Айниқса, аҳолиси нисбатан кам бўлгани ҳолда тадқиқот ва ишланмаларга катта сармоя киритаётган Шимолий Европа мамлакатлари ажралиб туради. Масалан, Исландияда ҳар 100 000 аҳолига 2 418 та патент тўғри келади.

Шу билан бирга, Қўшма Штатларда ҳар 100 000 аҳолига 1 051 та патент тўғри келади ва бу кўрсаткич бўйича мамлакат Ғарбий Европадаги кўплаб давлатлардан ортда қолмоқда.

Хитой сўнгги йилларда арзон товарлар ва ўйинчоқлар ишлаб чиқарувчиси сифатидаги обрўсини кескин ўзгартирди ва бугун технологик етакчи сифатида танилмоқда. Мамлакат патентларнинг мутлақ сони бўйича биринчи ўринда — 5,6 миллион. Бироқ аҳоли сони ҳисобга олинганда, кўрсаткич ҳар 100 000 аҳолига атиги 404 та патентни ташкил этади. Бу эса уни 34 та бошқа давлатдан кейинги ўринга қўяди.

Инновациялар ҳар доим ҳам улар яратилган жойда рўйхатдан ўтказилмайди. Патентлар ҳақидаги маълумотлар кўпинча инновациянинг ҳақиқий яратилган манзилини эмас, балки интеллектуал мулк рўйхатдан ўтказилган жойни акс эттиради.

Халқаро компаниялар солиқ имтиёзлари, роялти схемалари ёки ҳуқуқий ҳимоядан фойдаланиш учун патентларни бир мамлакатдан бошқасига кўчириб туради.

Натижада, интеллектуал мулк учун қулай шароит яратилган мамлакатлар, ҳатто инновацияларнинг катта қисми бошқа жойларда яратилган бўлса ҳам, аҳоли жон бошига ҳисоблаганда номутаносиб даражада кучли кўриниши мумкин.