Дунё олимлари сайёра ҳароратини пасайтиришга жиддий киришган, дея ёзади «Аргументы и факты» газетаси. Нашрда берилган мақолада глобал исишнинг оқибатлари ва уни бартараф этиш бўйича кўрилаётган чоралар хусусида сўз боради.
Ҳеч кимга сир эмаски, Ер сайёраси глобал исиш исканжасида. ХХ асрнинг аввалидаги ҳолатга қараганда ҳозирда ҳаво ҳарорати ўртача 0.74 даражага ортган. Турли тахминларга кўра, ХХI асрнинг охирларига келиб, агар енгил чоралар кўрилса (саноат чиқиндиларини камайтириш, ўрмонлар ҳажмини ошириш) ҳаво ҳарорати яна 2 даражага, агар ҳолат шу тарзда давом этаверса, 4 даражага кўтарилади. Бунинг оқибатида эса бир қанча глобал муаммолар келиб чиқиши, хусусан музликлар эриб, океанларнинг сатҳи кўтарилиши ҳажми соҳил бўйидаги шаҳарлар сув остида қолиши, ўлим кўрсаткичлари ортиб, табиий офатлар сони кўпайиши мумкин.
Тадқиқотчиларнинг фикрича, кўпчилик ўйлаганидек буғ-газлари чиқиндиларини қисқартириш сингари енгил-елпи чоралар орқали катта натижага эришиб бўлмайди. Хавфнинг олдини олувчи чора сайёрани сунъий йўл билан совитиш ҳисобланмоқда. Бунинг учун ҳозирга қадар бир қанча лойиҳалар тақдим этилмоқда.
Энг кўп ишонч билдирилаётган лойиҳа Гарвард университети тадқиқотчиларига тегишли. Улар сўнгги икки йилда сайёрани совитишга ва озон туйнукларини ямашга қурби етадиган аэрозоль яратишди. Ичида кальций карбонади (бўр) сақловчи аэрозоль баллонлари ҳаво шарлари ёрдамида стратосферага учирилади. 20 км баландликда кимёвий бирикма сочилиб кетади, зонд эса ерга қайтиш чоғида ҳосил бўлган булутлар орасидан ўтади ва натижанинг қандай бўлганлигини қайд этади. Кальций карбонати қуёш ёруғлигини қайтаради, озон қатламини шикастламайди, аксинча, ундаги туйнукларни тортиб беркитиш хусусиятига эга. Бироқ 3 млн долларга баҳоланаётган бу тажриба бошқа мутахассисларнинг эътирозига сабаб бўлмоқда — улар мазкур унсур дунё океанлари ҳароратни ошириши ва ҳосилдорликка жиддий зарар етказиши мумкинлигини таъкидлашмоқда.
Иқлим ҳароратига энг катта таъсирни кўрсатувчи омил дунё океани бўлганлиги боис аксарият лойиҳалар айнан унга қаратилган. Денгиз сувларни темир ионлари билан тўйинтириш ғояси шулардан бири. Бу плангтондаги фотосинтез жараёнини меъёрига келтиради, шундан кейин у атмосферадаги карбон диоксиди (углекислый) газни мунтазам равишда ютиб юборади. Бу эса иссиқхона эффектини камайтиради.
Вашингтон университети олимлари денгиз сувидан сунъий булут ҳосил қилишни режалаштиришган. Улар махсус ускуна ёрдамида сониясига бир неча триллион тезликда учадиган заррачаларни атмосферанинг юқори қатламларига пуркашни мақсад қилишган. Ҳисоб-китобларга кўра, сунъий ҳосил қилинган булутлар қуёш нурларини қайтаради, бу эса ўртача иссиқликнинг пасайишига сабаб бўлади.
Яна бир лойиҳа Арктика музларининг эриш тезлигини камайтиришга қаратилган. Арктиканинг муз «қалпоғи» ўзига хос улкан кўзгу бўлиб, у океанларнинг қизиб кетмаслиги учун қуёш нурларни қайтариб туради.
