«Ҳар баҳорда шу бўлар такрор». «Тошшаҳартрансхизмат»га яна концепция тузилади

«Тошшаҳартрансхизмат» ўтган йилнинг 23 июнь кунидан бошлаб, шаҳар жамоат транспортида (автобусларда) ойлик йўл чипталарининг (АВ, Ў, Т, Н) сериялари электрон кўринишидаги карталарга ўтказилиб сотилишини маълум қилганда, очиғи, сал энсам қотганди. Негаки, бундай ваъдалар ва баландпарвоз лойиҳалар ҳақида кўп эшитдик, аммо амалда биттаси ҳам муваффақиятли амалга ошмади.

Масалан, жамият ўтган йили «Wi-Fi Bus» лойиҳасини ишга туширганди. Уларнинг режаси бўйича йил охирига қадар пойтахтдаги элликта йўналишли автобус Wi-Fi алоқаси билан таъминланиши белгиланганди. Йил ўтиб кетди, ваъда эса унут бўлди. Автобусларнинг қатнов вақтини кўрсатувчи MyВus мобил иловаси ишга тушганди, илованинг ҳаёти кўпга бормай сўнди. 2018 йил 1 декабрдан буён у ҳам ишламайди.

«Тошшаҳартрансхизмат» матбуот хизмати «MyВus Test – 10.15 мобил иловаси тайёр ва у тест режимида ишлаяпти», дея бизни ишонтирди. Жамият вакилига кўра, бир ой ичида илова билан боғлиқ барча муаммо бартараф этилади. Ўтган йили  Telegram мессенжерида онлайн режимда TashBus бот хизмати ишлаб турганди, ҳозир у ҳам йўқ.

Хуллас, ваъдаларга ишониб бир ойни ўтказамиз, аммо, электрон тўлов карталари бўйича айтар сўзим бор! Эътиборли жиҳати шундаки, бу «янгилик» энг камида 5 марта янграган ва ҳанузгача амалга ошмай келади.

2014 йил 6 июль

«Тошшаҳартрансхизмат» жамоат транспортидан фойдаланганда NFC (Near Field Communication - яқин масофадаги алоқа) технологияси орқали тўловни амалга ошириш имконияти пайдо бўлиши ҳақида маълумот берганди. Соддароқ қилиб айтганда, смартфондаги илова орқали автоматлаштирилган тизим имкониятидан фойдаланиш ҳақида сўз юритилган.

Ана шу пайтда мутасаддилар «лойиҳанинг техник ишланмалари устида катта иш олиб борилаётгани» ҳақида гапиришганди. Ҳукумат жамоат транспортидан фойдаланиш ва унинг сифатини ошириш борасида 2013 йил ноябрь ойида расмий ҳужжатни тасдиқлаган. Агар лойиҳа ишга тушган бўлса ҳам, у оммалашмади.

2015 йил 16 январь

«Тошшаҳартрансхизмат» келгуси икки йил ичида смарт-карт ёрдамида ишлайдиган тўлов тизимини яратишини билдирганди. Жамият лойиҳани амалга ошириш учун 8 номзоддан бирини танлаши маълум қилинган, «Тошшаҳартрансхизмат»нинг ўша пайтдаги раҳбари Отабек Содиқов лойиҳанинг молиявий жиҳати кредит маблағларини жалб этиш орқали ҳал этилишини айтганди. Автобусларда ушбу тизимни жорий этиш учун 3-4 ой муддат талаб қилиниши қўшимча қилинганди.

2015 йил 8 июль

Ўзбек-француз ишбилармонлар форумида «Тошшаҳартрансхизмат» АЖ яқин келажакда бажарилиши кутилаётган лойиҳани таништирганди. 2015 йилнинг 10-12 июнь кунлари ўтказилган тадбирда Тошкент шаҳар йўловчи ташиш хизматида автоматлаштирилган тўловни амалга ошириш ҳақида гапирилади. Унга кўра, тизим 2016 йилга қадар жорий этилиши, ундан сўнг хизмат кўрсатиш сифатини ошириб бориш белгиланганди. Лойиҳа 2013 йил 9 октябрда имзоланган ПҚ-2048 сон ҳужжат асосида амалиётга жорий қилиниши керак эди.

2017 йил 10 апрель

Халқаро тажрибада 10та автоматлаштирилган тўлов тизимларини ўрганиб чиқиб, «Микроэлектроника-Плюс» МЧЖ Тошкентдаги жамоат транспортлари учун ана шундай қурилмани яратганини эълон қилди. Мутасаддилар синов тариқасида пойтахтдаги 155-йўналишдаги автобусларнинг бир нечтасига мосламалар ўрнатилгани, бу жараён бир ой давом этишини айтганди.

2017 йил 28 август

Сингапурнинг Technobiz Transpay Pte.Ltd компанияси томонидан тақдим этилган платформада ишлайдиган ANOR лойиҳаси эълон қилинганди. Унинг фаолияти учун зарур бўлган смарт-карт сотуви эса шаҳар бўйлаб 2 мингта марказда йўлга қўйилиши айтилганди.

2017 йил 30 октябрь

Ва ниҳоят, «Тошшаҳартрансхизмат» АЖ яна бир марта NFC тизимидаги тўлов тизимини Uzmobile компанияси билан ҳамкорликда бажаришини билдиради. Лойиҳанинг илк синов фаолияти 2018 йил ўрталарига мўлжалланганди. Биринчи босқичда, автобус ва метрода, кейинроқ, такси хизматида ҳам автоматлаштирилган тўлов тизими жорий этилиши билдирилганди.

2018 йил 20 июнь

2018 йилнинг 23 июнь кунидан бошлаб, шаҳар жамоат транспортида (автобусларда) ойлик йўл чипталарининг (АВ, Ў, Т, Н) сериялари электрон кўринишидаги карталарга ўтказилиб сотилиши маълум қилинганди. Натижа қандай бўлди?

Мазкур электрон тизимни чуқурроқ ўрганиш мақсадида ахборот технологиялари соҳасидаги етук мутахассислар жалб қилинди. Шу тариқа, ушбу электрон тизимнинг йўловчи учун қай даражада қулайлиги, ижобий ва салбий жиҳатлари чуқур ўрганилди. Сезиб турганингиздек, йўловчилар учун улардан фойдаланишда бирмунча ноқулайлик туғдираётгани, бу эса эътирозларга сабаб бўлаётгани маълум бўлди.

Жамиятнинг хулосасига кўра, автобусларда электрон чипталарни назорат қилиш борасида юзага келган ноқулайлик натижасида йўловчилар томонидан бундай йўл чипталаридан ноқонуний тарзда фойдаланиш каби вазиятлар ҳам кўплаб кузатилган.

Маълум қилинишича, Президент Шавкат Мирзиёевнинг жорий йил 28 август куни транспорт тизимини такомиллаштириш бўйича ўтказган йиғилишида соҳа мутасаддилари олдига қўйган вазифалардан келиб чиққан ҳолда, жамият томонидан жамоат транспортларида автомат тўловни жорий этиш бўйича хорижнинг етакчи компания ва фирмалари билан музокаралар олиб борилмоқда. Хусусан, Жанубий Корея, Сингапур, Россия, Беларусь ва Япония каби давлатларнинг бу борадаги тажрибалари ўрганилмоқда. Тошкент шаҳар транспорт тизимини тубдан ривожлантириш юзасидан ишлаб чиқилаётган Стратегияга мувофиқ янги автоматлашган тўлов тизимини жорий йилда бошлаш режалаштирилган.

Тошкент шаҳрида 133та йўналишда транспорт хизмати йўлга қўйилган бўлиб, йилига ўртача 200 миллиондан зиёд йўловчи ташилади. Мазкур йўналишларга 1 124та автобус бириктирилган ва улар томонидан бир кунда 16 049та қатнов амалга оширилмоқда. Ҳайдовчидан кунлик режани ечиш, чиптачи ишини осонлаштириб, ҳайдовчидан фақатгина хавфсизликни таъминлаган ҳолда йўловчиларга сифатли хизмат кўрсатишга кўмак берувчи электрон тўлов картасини жорий этолмаган, ишларни тўғри ва ўз муддатида ташкил этмаган жамиятнинг янги ваъдасига ишониб қолишга мажбурмиз.

Бугун, 11 март куни Норматив ҳужжатлар лойиҳаларининг муҳокамаси учун тақдим этилган «2019-2030 йилларда Тошкент шаҳар транспорт инфратузилмасини ривожлантириш концепциясини тайёрлаш» тўғрисидаги ҳужжат лойиҳаси матни пайдо бўлди.

Аслида, «Тошшаҳартрансхизмат» 2017 йил 10 июнга қадар концепция учун аҳолидан таклиф ва ташаббусларни тўплаб, аллақачон 2030 йилгача назарда тутилган ривожланиш йўли устида бош қотираётган бўлиши керак эди. Қолаверса, бу масалада 2018 йил 1 январдан кучга кириши назарда тутилган Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси муҳокамадан ўтганди. Электрон карта, Wi-Fi Bus лойиҳаларида янграган ваъда каби, бу лойиҳа ҳам унутилди.

2018 йил августда «Тошшахартрансхизмат» ривожланиш концепциясини тузишда KMPG кўмагига таянишини айтиб қолди. Кутилмаганда бу ишга кореялик мутахассислар ҳисса қўшиши маълум бўлди. Туркиянинг Senkron teknolojı A.S компанияси ҳам ишга қизиқиш билдирди. Хуллас, Германия, Россия, Украина, Беларусь, Хитой,  Япония ва Ҳиндистондан ҳам ҳамкорлик истаги билдирилгани маълум бўлди.

Орадан икки йил ўтиб, яна ўша охирига етмай қолган ривожланиш концепциясини тайёрлаш бўйича ҳужжат лойиҳаси муҳокамага қўйилди. Бу гал концепциянинг тузилишига Туркиянинг Kalyon Ulastirma muhendislik ve musavirlik A.S. компанияси бош қўшмоқда. Таъкидланишича, жорий йилнинг 1 апрель кунига қадар тайёр ҳужжат тасдиқ учун Вазирлар Маҳкамасига киритилади.