Ҳаё – Ислом динининг шиорларидандир
Аввало, муқаддас Рамазон ойи ҳаммамизга муборак бўлсин. Бу кунларда ваъда қилинган ажр-у савобларни Аллоҳ ҳаммамизга насиб қилсин. Шунинг баробарида Рамазонда покланиб, хулқимиз гўзаллашсин. Ва гўзал ҳаё соҳиби бўлиш насиб қилсин.
Ҳаё ҳақида сўз кетганда жаноби Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг бир муборак ҳадисларини эсласак, ўринли бўлади. У зот айтганларки: «Ҳар бир диннинг хулқи бор. Исломнинг хулқи ҳаёдир».
Демак, агар Ислом динининг хулқи ҳаё бўлса, унга эътиқод қилувчи мусулмонларнинг асосий фазилати ҳам ҳаё бўлиши лозим.
Динимизда унинг мадори бўлган ҳадислар бор. Улардан бирида Пайғамбаримиз алайҳиссалом: «Агар ҳаё қилмасанг, билганингни қилавер», деганлар.
Буни 2 хил маънода тушуниш мумкин. Биринчи маъно амр, буйруқ эмас, ундаги оҳанг киноядан иборат ва одамларни нотўғри нарсадан қайтариш учун янграмоқда. Иккинчи маънода эса хабар оҳанги бор, бу маъно кимнинг ҳаёси бўлмаса, у ҳеч нарсадан тап тортмаслиги ва билган ишини қилавериши мумкинлиги айтилмоқда.
Бу ҳадис, дастлаб, Абу Масъуд розиаллоҳу анҳудан ривоят қилинган. Унда «Одамлар пайғамбарликдан олган илк нарса ҳаё эди», дейилади.
Хайрулла Турматов
Ҳаё – иймондандир
Иймоннинг бир неча шохи бор. Афзали: «Лаа илааҳа иллаллоҳ» бўлса, одамларга озор берадиган бирор нарсани йўлдан олиб ташлаш ҳам иймоннинг кичик бўлагидир. Ҳаё ҳам иймоннинг бир бўлаги, шунингдек, инсон хулқини гўзал қиладиган восита ҳамдир.
Пайғамбаримиз соллаллоҳу алайҳи ва саллам ҳаё масаласида бизга буюк мактаб эди. Имом Барзанжий «Мавлудин Набий» асарида Пайғамбаримиз сифатини келтириб бир байт ёзган: «У зот ниҳоятда ҳаёли ва тавозели зот эди. Пайғамбаримиз (с.а.в)нинг ҳаёси чодирдаги келинчакнинг ҳаёсидан ҳам кучлироқ эди».
Демак, ҳаё бизга суннат ҳисобланади.
Бугунги кунда ҳаё кўтарилгандек
