«Нима, энди НАТО билан уришайликми?» – Путин Украина НАТОга кирса, Қрим учун жанг бошланиши мумкинлигини айтди

Россия президенти Владимир Путин Ғарбнинг Россия талабларига тақдим этган жавобидан норози бўлганини яширмади. Бу ҳақда Путин Венгрия бош вазири Виктор Орбан билан учрашувдан кейинги брифингда гапирди.

Россия президенти Ғарб Россиянинг асосий талабини эътиборсиз қолдирганини айтди.

«26 январ куни АҚШ ва НАТОнинг жавобини олдик. Уни обдон таҳлил қиламиз, аммо ҳозирдан маълумки, Россиянинг асосий талаб ва хавотирлари рад этилган.

Биз НАТОни кенгайтирмаслик, Россия чегарасида зарбдор қуролларни жойлаштирмаслик ва альянснинг Европадаги инфратузилмасини 1997 йилдаги Россия билан келишув имзоланган ҳолатга қайтаришни сўрагандик. Бу асосий талабларимизнинг бирортаси инобатга олинмади.

Бизга НАТОни шарққа қараб бир дюм ҳам силжитмаслик бўйича ваъда берилганди. Аммо бугун НАТО қаерда эканини кўряпмиз: Польшада, Руминия ва Болтиқбўйи давлатларида. Халқ тилида айтганда, бизни чув туширишди», деди Путин.

НАТО ҳеч ким бошқа давлатнинг альянсга киришга ҳаққи йўқлигини таъкидлаб, «очиқ эшиклар» сиёсатида собит қолишини айтганди. Путиннинг фикрича, бу тартиб ҳеч қандай ҳужжат билан мустаҳкамланмаган.

«Очиқ эшиклар» сиёсати дейиляпти. Хўп, бу ҳақда қаерда ёзилган? Ҳеч қаерда», деди Путин.

1949 йилги НАТО ташкил этилиши бўйича келишувнинг 10-бандида альянснинг барча аъзолари рози бўлган тақдирда, унга Европанинг бошқа давлатларини қабул қилиш мумкинлиги ёзилган.

«Ўша ҳужжатда «мумкин» деб ёзилган, «мажбур» деб эмас. Ваҳоланки, АҚШ ва НАТО Украинага «Сизнинг интилишингизни қадрлаймиз, хавфсизлигингизни ҳимоя қилишни истаймиз, аммо сизни [альянсга] қабул қила олмаймиз, чунки олдинроқ бунга имкон бермайдиган келишув имзолаганмиз» дейишлари мумкин эди. Шундай дейишса, Украина учун нимаси аламли бўларди?» дейди Путин.

Россия президентининг фикрича, Украинанинг НАТОга кириши Қрим сабаб альянс ва Россия ўртасида ҳарбий тўқнашувга олиб келиши мумкин.

«Тасаввур қилинг, замонавий қуроллар, зарбдор тизимлар билан қуролланган Украина НАТО аъзосига айланди ва Қримга юриш бошлади. Донбасс ҳақида-ку гапирмаса ҳам бўлади. Яна такрорлайман, НАТО аъзоси сифатида Украина бу ҳарбий операцияни бошласа, нима бўлади? Нима, биз НАТО билан уришамизми? Кимдир бу ҳақда ўйладими? Менимча, йўқ.

Ахир Украина доктрина ҳужжатларида Қримни қуролли ҳаракат билан бўлса ҳам қайтариб олиш қайд этилган. Ҳа, шунчаки гапирилмаган, бу ҳақда ҳужжатда ёзилган.

Хавфсизликни бошқа бир давлатга хатар туғдирган ҳолда таъминлаш тўғри эмас. Америка Украина хавфизлиги учун жон куйдираётганига сабаблардан бири шу орқали бизни кучсизлантиришга интилиш. Украина эса бу учун шунчаки воситага айланиб қолди», деди Путин.

АҚШ, Россия ва НАТО

Яқинда Россия ва АҚШ вакиллари БМТ Хавфсизлик кенгаши йиғилишида талашиб қолди. Йиғилишда Украина атрофидаги ҳолат муҳокама қилинган. Украина вакили Сергей Кислица БМТга янги қуролли агрессиянинг олдини олишга ҳаракат қилаётгани учун миннатдорчилик билдирди. Россиянинг БМТдаги махсус вакили Василий Небензя эса Россиянинг Украинага бостириб кириши эҳтимолини муҳокама қилишнинг ўзи тўғри эмаслигини айтиб, эътироз билдирди. Украина вакили гапираётган вақтда Россия вакили Небензя зални тарк этди ва бу демарш (дипломатик исён) эмаслиги, шунчаки иши чиқиб қолганини айтди.

АҚШ сўрови билан БМТ Хавфсизлик кенгашида Украина масаласи муҳокама қилинди. АҚШ вакили Линда Томас-Гринфилд Россия Украина билан чегарада 100 минг аскар тўплагани, вазият хавфли эканини айтди. Василий Небензя эса АҚШ вакилидан бу борада бирорта исбот келтиришни сўради. «Қанақа босқин ҳақида гапиряпсиз? 100 минг аскар ҳақида гап қаердан чиқди? Биз бу ҳақда гапирганимиз йўқ-ку?» деди у.

Небензя Хавфсизлик кенгашидан бундай катта минбардан бирор давлатнинг пропагандаси учун фойдаланишга рухсат берилмаслигини сўради. АҚШ вакили эса мамлакатнинг таклифлари доим фактларга асосланган ва конкрет бўлишини айтиб, Россия вакили қизишганидан ҳайрон қолганини билдирди.

Битта талаб тўрт марта рад этилди

2021 йил октябр ойидан буён Ғарб нашрлари Россия Украина билан чегарада 100 минг аскар тўплагани ҳақида ёзади. Кейинчалик АҚШ ва Британия вакиллари бу ҳақда расмий минбарлардан гапира бошлашди. Ғарб Россияни Украинага яна бир бор бостириб киришга уринишда айблаб келмоқда. Россия эса бу айбловларни рад этиш билан бирга қўшинларини ўз ҳудудида хоҳлаганича ҳаракатлантириш ҳуқуқига эга эканини айтади.

Россия Украина атрофида қўшин тўплаётганини рад этиш баробарида АҚШдан Украина ҳеч қачон НАТОга аъзо бўлмаслиги бўйича кафолат талаб қила бошлади. Бу борада Россиянинг АҚШга юборган, даражасига кўра одатда махфий бўладиган ҳужжати Россия ТИВ томонидан эълон қилиб юборилди. АҚШ эса ҳеч кимга НАТО йўлини ёпа олмаслигини маълум қилди. НАТО ҳам кимдир бошқа давлат учун альянсга киришни тақиқлай олмаслигини маълум қилди.

Вазият кескинлашиб кетаётган бир вақтда Путин ҳамда Байденнинг мулоқотидан кейин томонлар музокара столига ўтирадиган бўлди. Женевада АҚШ – Россия, Брюсселда НАТО – Россия форматида, Венада эса ЕХҲТ доирасида музокаралар ўтказилди. Уч сафар ҳам Ғарб ва АҚШ Россияга кескин «йўқ» деб жавоб берди.

Музокаралар самара бермагач, АҚШ ва Россия бош дипломатлари ўртасида учрашув ўтди. Энтони Блинкен ҳамда Сергей Лавров ўртасидаги музокарада янги таклифлар берилгандай бўлди, аммо барибир келишувга эришилмади. Бу учрашувда қайд этилган ягона янги жиҳат шу бўлдики, АҚШ Россиянинг талабларига хат билан жавоб берадиган бўлди.

26 январ куни АҚШ Россиянинг талабларига хат кўринишида жавоб берди ва навбатдаги марта Украина НАТОга қабул қилинмаслиги бўйича кафолат тақдим этилмаслигини билдирди.