Россия бизнеси кирувчи божлар учун рублнинг санкциягача бўлган курсини белгилаб қўйишни сўради

Бу ҳақда «Опора России» («Россия таянчи») кичик ва ўрта бизнес уюшмаси президенти Александр Калинин РФ президенти Владимир Путин ва молия вазири Антон Силуановга ёзган хатида сўраган. Бироқ, ушбу чоралар қабул қилиниши учун ЕОИИ давлатларининг розилиги ҳам олиниши керак.

Фаолияти маҳсулот импортидан боғлиқ рус ишбилармонлари сўнгги кунларда божхона божларини тўлаш билан боғлиқ харажатларнинг сезиларли тарзда ошишига дуч келишган. Чунки божлар маҳсулотларнинг евро, доллар ва бошқа хорижий валюталардаги қийматига кўра ҳисобланади, дейилади хатда.

Олиб кирилаётган маҳсулотлар учун бож миқдори божхона декларацияси рўйхатга олинган кундаги рубл курси, яъни олиб кириш санасига кўра аниқланади. Ҳолбуки, кўплаб импорт шартномалари рубл курсининг кескин қулашидан аввал тузилган, деб ёзган Калинин.

Импорт қилинаётган маҳсулотлар учун божхона тўловларининг кескин ошиши ишлаб чиқариш, савдо соҳасида лойиҳаларни амалга оширишда салбий таъсир ўтказади, шунингдек, ички бозорда якний нархларнинг ошишига олиб келади, деб огоҳлантирмоқда уюшма президенти.

«Опора» бундай имтиёзларни йил охиригача жорий этишни сўрамоқда. Унинг сўзларига кўра, бу бюджет учун ортиқча тушиб қолувчи даромадлар яратмайди, чунки кутилаётган тушумлар суммаси валюталарнинг «аввалги реаллик»даги курсидан келиб чиқиб лойиҳаланган.

Логистика харажатларнинг ошиши, рубл қурбининг пасайиши, бунинг ортида божхона божларининг ошиши, боз устига кирув маҳсулотлар учун ҚҚС яқин кунларда маҳсулотлар нархининг икки баробар ошишига олиб келиши мумкин, деган Калинин. Шу сабабли салбий таъсирни қисман бўлса-да юмшатувчи тезкор ечимлар қабул қилиш керак, дейди у. Олиб кирилаётган маҳсулотлар учун ҚҚС миқдорини аниқлаштириш билан боғлиқ муаммо ҳам ечилиши керак, чунки бу солиқнинг миқдори ҳам бож каби аниқланади: олиб кирилган кундаги рубл курсига кўра, дея қўшимча қилган Калинин.

Лекин бу ҳолда механизм бироз мураккаброқ бўлиши мумкин, чунки импортчи ушбу солиқни қайта ҳисоблашни талаб қилишга ҳақли. ҚҚС дарҳол нархга қўшилиши сабабли, тадбиркор кирувчи солиқ учун солиқ солинадиган базани камайтириши мумкинлигидан истеъмолчи учун кўп нарса ўзгармайди, деган Калинин. 

Россия халқ хўжалиги ва давлат хизмати академияси (РАНХиГС) микроиқтисодий тадқиқотлар лабораторияси катта илмий ходими Галина Баландинанинг қайд этишича, ташқи савдо оқимлари тўхтаб қолмаслиги, имкон борича Ғарб давлатларига муқобил бўлган давлатларга ўтказилиши керак. Шу сабабли импортчилар учун маҳсулот нархини тушириш йўлларини излаш керак: бу нуқтайи назардан, курсни маълум бир даражада белгилаш билан божнинг фактик миқдорининг камайтирилиши — оқилона чора, деб ёзган у.

Лекин муаммо шундаки, киритилаётган маҳсулот учун божларнинг божхона декларацияси қайд этилаётган кундан келиб чиқиб белгиланиши миллий эмас, халқаро қонунчилик нормаси ҳисобланади. Бу ҳолатда ЕОИИ Божхона кодекси талабидир, деган эксперт. Евроосиё иқтисодий иттифоқидаги ҳамкорларимиз Россия экстраординар вазиятда кодексини вақтинчалик бўлса бузишга, халқаро шартномани миллий даражада либерралаштиришга мажбур бўлаётганини тушуна олишармикан — бу савол очиқ.

Ҳар қандай қўшимча тўловлар маҳсулотларнинг нархида ўз аксини топади, дейди Баландина. Бироқ олиб кирилаётган маҳсулотлар учун ўртача бож ставкаси 3 фоиз, рублнинг қадрсизланиши қандай суръатларда бораётани инобатга олинса, рубл курсини фиксация қилишдан кутиладиган самара нисбатан катта бўлмайди, деган Баландина.

Россия Федерал божхона хизматининг маълумотларига кўра, 2021 йилда импорт ҳажми 293,4 миллиард доллар бўлган (ўсиш 2020 йилда 27 фоиз). Қиймат ҳажмларининг ошиши нафақат импорт нархларининг ошиши (+10,4 фоиз), шунингдек маҳсулотларни олиб кириш ҳажми ошиши (+15 фоиз) билан ҳам боғлиқ бўлган. Евроиттифоқ давлатларидан Россияга импорт 19,4 фоизга ошиб, 93,9 млрд долларга етган. Европанинг РФга маҳсулот олиб киришдаги улуши 2 фоизга камайган.