Украинадаги уруш: томонларнинг баёнотлари, дунё муносабати, ёрдам ва санкциялар

Украина томонининг баёнотлари

Украина президенти Володимир Зеленский ўзининг одатий тунги мурожаатида уруш вақтида мамлакатдаги иқтисодий сиёсат қандай бўлиши кераклиги ҳақида гапирди.

«Ҳозир Украинада уруш вақтида ва тинчлик ўрнатилганидан сўнг давлатнинг иқтисодий сиёсати қандай бўлиши кераклиги борасида кўплаб мунозаралар бўлмоқда. Фундаментал бир детални таъкидлаб ўтмоқчиман.

Биз жамиятимиз икки қисмдан иборат бўлишига кўникишимиз керак: бизнинг мустақиллигимизни ҳимоя қилувчилар ва бу ҳимояни таъминлаш учун ишловчилар. Бу у ёки бу иқтисодий доктрина масаласи эмас, ёинки у ёки бу сиёсий позиция масаласи ҳам эмас. Биз мамлакатда иқтисодий ҳаётнинг хуфиёна қисми қолишига шунчаки йўл қўйиб бера олмаймиз.

Агар биз жамиятнинг нормал, барқарор ва жипс ҳаёти, давлатнинг ишлаши, мудофаамиз ҳақида гапирадиган бўлсак, шуни англашимиз керакки, хизмат қилаётганлар ва ўз меҳнати билан ўша хизмат қилаётганларни таъминлаётганлар бор.

Бинобарин, бу — расмий бандлик. Бу — солиқлар тўлаш. Бу — мамлакатимизда қонуний асосда иқтисодий имкониятларни максимал кенгайтириш, дегани. Ва бу давлат институциясининг тўлиқ модернизация бўлишини ҳам англатади», — деган Зеленский.

«Бизнинг соҳил мудофаамиз ўта самарадор «Harpoon» комплекслари билан кучайтирилди ва улар ўзимизнинг «Нептун»ларимиз билан биргаликда Қора денгиз флоти флагмани — «Москва» крейсери тақдирини такрорламаслиги учун душман флотининг узоқроқ масофада ушлаб турилишига мажбурламоқда», — деган Украина мудофаа вазири Алексей Резников.

Украина қуролли кучлари бирлашган операцияси ўтган сутка ичида эришилган натижалар ҳақида қуйидагича маълумот бермоқда (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

• Жанглар 2 та йўналишда давом этмоқда ва душманнинг 7 та ҳужуми муваффақиятли бартараф этилган.
• 10 та танк, 7 та артиллерия тизими, 4 та ҳарбий зирҳли техника, 3 та махсус зирҳли автомобил, 4 та транспорт воситаси, 1 та ўқ-дори омбори йўқ қилинган.
• Ҳаво ҳужумидан мудофаа бўлинмалари Донбасс осмонида 5 та «Орлан-10» типидаги пилотсиз учар қурилмани уриб туширган.

«Схид» («Шарқ») тезкор-тактик гуруҳи маълумотларига кўра, душман қўшинларининг талафоти 32 нафарни ташкил этган.

Россия томонининг баёнотлари

Россия президенти Владимир Путин мамлакатни айни пайтда тарк этишга қарор қилганлар кейинчалик бу ҳақда афсус қилишларини таъкидлади.

«Бугунги шароитларда кимдир қаёққадир сакраб қочса, кимдир ўз фаолиятини Россияда якунлашга қарор қилган бўлса — ҳали бу ҳақда афсус қилади. Бу гапларим таҳдид эмас. Улар биз кимларгадир таҳдид қилаётганимиз учун афсус қилишмайди. Уларнинг афсусига Россия улкан имкониятлар мамлакати эканлиги сабаб бўлади», — деган Путин.

Россия разведка идораси директори Сергей Наришкин «Полша Зеленскийни Украинанинг муҳим давлат функциялари ва муассасалари устидан назоратни топширишга мажбурламоқда», дея таъкидлаган.

«Зеленский, афтидан, Полшага Украинанинг суверенитетини топширишга рози бўлмоқда. Киев онгли равишда Полша-АҚШ тандемига давлат аҳамиятидаги маълумотларга эришишни очиб бермоқда», — деган у.

Россия Федерацияси ташқи ишлар вазири Сергей Лавров жаҳондаги етакчи ўринларини йўқотишни истамаётган Ғарб давлатлари кўпқутбли дунё шаклланишига «жон-жаҳди билан қарши чиқаётгани»ни таъкидлаган.

«Демократик, кўпқутбли дунё шаклланиши муаммолари бугунги кунда янада долзарб, чунки биз халқаро муносабатлар тизимида ўз етакчи ўрнини йўқотишни истамаётган давлатларнинг ўзгаришларга барча ҳуқуқий ва маънавий-этик меъёрларга мос бўлмаган ҳолда жон-жаҳди билан қаршилигини кузатмоқдамиз», — деган Лавров.

Россия Мудофаа вазирлиги махсус вакили Игор Конашенковнинг брифингида эълон қилинган маълумотлар (эслатиб ўтамиз, уруш даврида эълон қилинган маълумотларни мустақил манбалар орқали текширишнинг имкони йўқ):

• Юқори аниқликдаги ракеталар билан 2 та бошқарув пункти, тирик куч ва техникаларнинг 23 та жамланмасига зарба берилган. 4 та қурол-яроғ омбори, 1 та ёнилғи омбори йўқ қилинган.
• Тезкор-тактик авиация томонидан тирик куч ва техникаларнинг 18 та нуқтаси, 200 дан ортиқ аскари, 5 та танк, 2 та «Град» баравар ўт очиш реактив тизими, ракета-артиллерия ўқ-дори омбори йўқ қилинган.
• Россия ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими Украина ҲҲКнинг Су-25 самолётини уриб туширган. Шунингдек, 13 та пилотсиз учар қурилма йўқ қилинган. «Смерч» баравар ўт очиш тизимининг 2 та ракетаси уриб туширилган.
• Ракета қўшинлари ва артиллерия томонидан Украина ҚКнинг тирик кучлари ва ҳарбий техникаси жамланган 273 та ҳудуд, 56 та бошқарув пункти, артиллерия бўлинмаларининг 127 та ўт очиш позицияларига зарба берилган. Зарбалар натижасида йўқ қилинган аскарлар сони 300 дан ортиқ, шунингдек, 2 та «Град» баравар ўт очиш реактив тизими, 12 та дала артиллерияси ва миномёт ускуналари, 7 та зирҳли техника, 24 та махсус автомобил, шунингдек, ёнилғи омбори ва вақтинчалик кўприк йўқ қилинган.
• Махсус операция бошланганидан буён Украина ҳарбий техникалари йўқотишлари: 193 та самолёт, 130 та вертолёт, 1163 та пилотсиз учар қурилма, 336 та зенит ракета мажмуалари, 3471 та танк ва бошқа жанговар зирҳли машиналар, 493 та баравар ўт очиш реактив тизими қурилмалари, 1834 та дала артиллерияси ва миномёт қуроллари, шунингдек, 3512 бирликда махсус ҳарбий автомобил техникаси.

Украинага кўмак

Полша президенти Анжей Дуда Bild нашрига берган интервюсида Украинага умумий қиймати 2 млрд долларлик ўз қурол-яроғининг катта қисми, жумладан 240 та танк жўнатилгани, энди уларнинг эвазига ўзларида ҳеч нарса қолмаганини айтган.

«Мен президент Зеленский билан икки кун аввал суҳбатлашдим. У яна мендан қурол-яроғ сўради. Биз Украина фойдаланиши мумкин бўлган 240 дан ортиқ танкларни жўнатдик. 100 дан ортиқ зирҳли техника, қурол-яроғлар, ўқ-дорилар ва ракеталар жўнатдик. Биз 2 млрд долларлик ҳарбий ёрдам кўрсатдик», — деган Дуда.

Сербия ҳукумати Украина болалари ва украиналик қочқинларга 3 млн евро миқдорида кўмак ажратишга қарор қилди. Маблағлар эҳтиёжмандларга БМТ тузилмалари орқали йўналтирилади.

Санкциялар ва Россиянинг қарши чоралари

Рублнинг Россия бюджетига зарар келтирадиган даражада мустаҳкамланиши Россия Марказий банкининг онгли танлови бўлган, деб ёзмоқда Bloomberg. Нашрга кўра, РФ МБ раҳбари Эльвира Набиуллина инфляцияни жиловлаш учун айнан кучли рублдан зарар кўрадиган Россия бюджетини қурбон қилган.

Украина президенти Володимир Зеленский Владимир Путин, Дмитрий Песков, Михаил Мишустин, Сергей Лавров ва Сергей Шойгуга нисбатан санкциялар жорий қилиниши ҳақидаги фармонни имзолади. Санкция рўйхатидаги шахслар сони 35 нафар. Шунингдек Россия олий ўқув юртлари ва уларнинг ректорларига ҳам қарши санкция жорий этилган.

Япония 17 июндан бошлаб Россияга юк автомобиллари, самосваллар ва булдозерлар экспортини тақиқламоқчи.

АҚШ молия вазири Жанет Йеллен Россияга қарши санкциялар жорий этаётган давлатлардан иборат коалиция тузишни таклиф этган. Унга кўра, бундай чора чекловларни глобал миқёсда «янада самарали» қилади:

«Фикримча, бизга Россияга қарши санкциялар киритишга рози бўлган давлатларнинг етарли тарзда кўп гуруҳи зарур бўлади», — деган у.

Хитой банклари Россиянинг «Сбербанк»и билан операциялар ўтказишдан бош тортди. «Сбербанк» юанда операциялар ўтказа олмайди, чунки Хитой валютаси билан операциялар 7 июндан бошлаб тўхтатилган. Банкдагилар буни «вақтинчалик чоралар» деб аташган.

Халқаро ҳамжамиятнинг муносабати

Жанет Йеллен яқин истиқболда Америка бозорида ёнилғи маҳсулотлари нархи пасайишини кам эҳтимолли, дея баҳолаган.

«Бизнинг Россияга қарши санкцияларимиз чиндан ҳам озиқ-овқат ва ёнилғи нархларига таъсир кўрсатмоқда», — деган Йеллен.

Финландия ҳукумати мамлакат хавфсизлигини таъминлаш учун Россия билан чегараларда тўсиқ девор ўрнатишни мўлжалламоқда, деб хабар беради Финландия ИИВ.

Полша президенти Анжей Дуда Ғарб етакчиларининг Владимир Путинга қўнғироқ қилишларини қаттиқ танқид остига олди.

«Канцлер Шолц, президент Эммануэль Макрон. Бу суҳбатлар бефойда. Улар нима қилишмоқда? Улар Россия армиясининг Украинада содир этаётган жиноятларига масъул бўлган шахсни қонунийлаштиришмоқда. Путин буларнинг барчаси учун масъул. У қўшин киритишга буйруқ берган. Қўмондонлар унга бўйсунишади. Кимдир Иккинчи жаҳон урушида Адолф Ҳитлер билан шундай гаплашганми? Кимдир Адолф Ҳитлер ўз юзини сақлаб қолиши керак, деганми? Биз Адолф Ҳитлерни таҳқирламаслик учун эҳтиёт бўлиб ҳаракат қилишимиз керак, деганми? Мен бунақасини эшитмаганман», — деган Дуда.