Украинадаги уруш: томонларнинг баёнотлари, дунё муносабати, ёрдам ва санкциялар

Украина томонининг баёнотлари

Украина президенти Володимир Зеленский ўзининг одатий тунги мурожаатида Россиянинг бош тактик мақсади ҳақида гапирган.

«Босқинчиларнинг бош тактик мақсади ўзгармаган — улар Северодонецкка босим уюштиришмоқда, у ерда ҳар бир қарич ер учун қақшатқич жанглар бормоқда, шунингдек Лисичанск, Бахмут, Словянск йўналишига босимлар бўлмоқда. Россия армияси Донбассга захира кучларини олиб кирмоқчи. Лекин уларда ҳозир қандай захира бўлиши мумкин? Афтидан, кучсиз тайёрланган муддатли хизматчилар ва яширин мобилизация билан йўл-йўлакай териб келинганларни жангга ташламоқчи шекилли. Бу фақат бир нарсани англатади: Россия июн ойидаёқ чегарадан ўзининг 40 минг йўқотилган аскарларини олиб чиқади. Узоқ йиллар мобайнида улар ҳеч бир урушда бунчалик кўп йўқотишга дучор бўлишмаган», — деган Зеленский.

Украина ўз қурол-яроғларини бир ой ичида НАТО стандартларига ўтказиши мумкин, деган Украина мудофаа вазири Олексий Резников The Economist нашрига берган интервюсида.

«Ўртоқ Чёрчилл айтганидек, бизга асбоб-ускуна беринг, биз ишни тугатамиз», — деган Резников. Ўз сўзларини қувватлаш учун у украин ҳарбийлари ғарб артиллериясини икки ҳафта ичида ўзлаштирганини эслатган. 

Россия томонининг баёнотлари

Украинага ядровий қурол берилиши Полша халқини зарба остида қолдиради.

«Полша сиёсатчилари сайёрамиз одамларига ядровий қуролни тарқатмаслик режимини бузиш билан таҳдид солишмоқда. Энг асосийси — улар дунёни ядровий бўлинишга тортиб, поляк халқини зарбага дучор қилишмоқчи», — деган Россия ТИВ расмий вакили Мария Захарова.

Аввалроқ Европа парламентининг полшалик депутати Радослав Сикорский Россия Будепешт меморандумини бузгани сабабли Ғарб Украинага ўз мустақиллигини ҳимоя қилиш учун ядровий каллакларни бериш ҳуқуқига эга, дея чиқиш қилган эди.

Россия Давлат Думаси спикери Вячеслав Володин Сикорсий Европа марказида ядровий можаро келтириб чиқариш провокация қилаётганини таъкидлаган.  

Украинага кўмак

Киев шаҳри майдонига тенг ҳудудни ҳимоя қила оладиган Германиянинг энг янги IRIS-T ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими Украинага октябр ойида берилади, деган Украинанинг ГФРдаги элчиси Андрий Мелник.

Украина мудофаа вазирлиги хабарига кўра, SpaceX асосчиси Илон Маск Starlink терминалларини Украина разведкачиларига берган.

«QinetiQ» корпорацияси TALON сапёр роботлари партиясини Украинага жўнатган. Бу роботлашган тизимлар портловчи воситалар ва кимёвий қуроллардан келадиган таҳдидни пасайтириш учун кенг қўлланади.

Украина буғдой экспорти учун Полша ва Руминия орқали иккита янги маршрутни очган. Бу ҳақда Reuters Украина ТИВ раҳбари ўринбосари Дмитро Сеникка таяниб хабар берган.

Санкциялар ва Россиянинг қарши чоралари

Швеция ҳукумати озиқ-овқат маҳсулотлари учун қоплама ишлаб чиқарадиган Tetra Pak компаниясига ўз маҳсулотларини Россияга экспорт қилишни тақиқлаб қўйди.

Dagens Nyheter’нинг хабар беришича, Tetra Pak Россияга экспорт қилишни тақиқлашда истисно беришни сўраган швед компаниялари орасида бўлган. Tetra Pak’нинг қайд этишича, улар сут ва шарбатлар учун Россияда сотилаётган ҳар 10 та қадоқдан 7 тасини ишлаб чиқараётгани, истисно гуманитар нуқтайи назардан кераклигини таъкидлаган. Шунингдек, компания агар тақиқ жорий қилинса, уларнинг Россиядаги заводлари миллийлаштирилиши ва руслар ўзларида йўқ технологияларга эга бўлиб қолиши мумкинлигини таъкидлаган.

Германиянинг электр энергияси етказиб берувчи бош компанияси йил охиригача саноат истеъмолчилари учун тарифлар 5 баробарга ошишини эълон қилди. Экспертларнинг фикрича, бу Германияда саноат маҳсулотларига доир 20–30 фоизлик инфляция, оммавий банкротлик ва ишсизликка олиб келади.

Халқаро ҳамжамиятнинг муносабати

Европа иттифоқи россияликлар Украинада содир этаётган қилмишларга қарамасдан Россия билан биргаликда яшашга мажбур бўлишади, деган ЕИ дипломатияси раҳбари Жозеп Боррел.

 «Россия тинчлик бўйича музокаралардан сўнг ҳам мавжуд бўлади ва биз келгусида у билан қандай яшашимизга аниқлик киритиб олишимиз керак. Бу биргаликда яшаш Россия Украинада содир этган воқеалардан сўнг жуда қийин бўлади. Бу босқинчилик, бу тажовуз, бу Украинани йўқ қилишни барчамиз телевизор орқали кўриб турибмиз, ўзим эса жойига бориб кўрганман. Лекин биз барибир руслар билан шу қитъада яшаймиз», — деган Боррел.

Еврокомиссия раҳбари Урсула фон дер Ляйен Украинанинг Европа Иттифоқига аъзо бўлиш учун аризасига нисбатан баҳолаш келгуси ҳафта охирида тайёр бўлишини таъкидлаган. Унга кўра, ҳозир Еврокомиссия «Европа иттифоқига аъзо давлатлар учун ўзининг хулосавий тавсиясини тайёрламоқда».

«Биз бу баҳолаш устида тун-у кун ишладик. Апрел бошида бу иш устида дам олмасдан ишлашимизни айтган эдим. Бизнинг муҳокамаларимиз ишни келгуси ҳафта охирларигача якунлаш имконини беради. Ҳаракат йўналиши аниқ ва бу муносиб йўналиш. Бу йўлда биз Украина томонидан амалга оширилаётган саъй-ҳаракатлар, Украина ҳаракатланаётган қатъиятни юқори баҳолаймиз. Инсонлар ҳам ўзининг мотивациясини, ўзининг қатъий кайфиятини исботлаб бўлишди», — деган фон дер Ляйен Зеленский билан қўшма брифингида.

АҚШ президенти Жо Байден нейтрал давлатларни Россияга қарши санкцияларга қўшилишга ундамоқда, бироқ АҚШ аксилроссия коалициясини кенгайтиришда муаммоларга дуч келмоқда. The New York Times шарҳловчилари Лара Жейкс ва Эдвард Вонг ўз мақоласида қуйидагиларни таъкидлашган:

• Кўплаб давлатлар Россия билан алоқаларини сақлаб қолган ва унга қарши санкциялар жорий этишдан бош тортмоқда. Уларнинг орасида Ҳиндистон, Бразилия, Исроил, Форс кўрфази давлатлари, Осиё, Африка ва Жанубий Американинг бошқа давлатлари бор. Ғарб кучларнинг бундай тақсимланишини ўзгартиришга уринмоқда.
• АҚШ президенти Жо Байден нейтрал давлатларнинг аксилроссия санкциялари жорий этиши ва Украинага ҳарбий ёрдам беришига эришмоқчи.
• АҚШ билан хавфсизлик масалалари бўйича шериклик алоқаларига эгалигига қарамасдан, шу пайтгача уларнинг бирортаси бундай йўл тутиш истагини билдиришмаган.