Сўнгги 58 йил ичидаги энг катта фожиа – Индонезиядаги стадионда 174 киши ҳалок бўлди

Индонезия чемпионати доирасидаги «Арема» – «Персебая» (2:3) ўйини фожиа билан якунланди. Финал ҳуштаги янграгач, мағлубиятдан ҳафсаласи пир бўлган «Арема» мухлислари майдонга югуриб чиқиб, ғалаён кўтаришди. Полиция одамларни тарқатиш учун кўздан ёш оқизувчи газ ишлатди (жумладан, шовқинли гранаталарни ҳам). Стадионда тиқилинч юзага келди. Даҳшатли воқеа оқибатида 174 киши ҳалок бўлди ва 180 киши жароҳатланди. Бу сўнгги 58 йил ичида футбол билан боғлиқ энг катта фожиа бўлди.

Фото: Getty Images

Стадионда болалар ҳам нобуд бўлди. Индонезия U20 Жаҳон чемпионатидан маҳрум қилиниши мумкин

Маълум бўлган асосий фактлар.

Стадиондаги кўплаб одамлар тиқилинчда бўғилиб қолишдан, баъзилари бошидан олган жароҳатдан вафот этган. 5 ёшли бола ва полициячи ўлгани ҳам маълум.
Шарқий Ява (ўйин ўтказилган ҳудуд) полицияси бошлиғи сўзларига кўра, кўздан ёш оқизувчи газдан фойдаланиш ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари режасига кирмаган, бироқ вазият назоратдан чиқиб кетган – мухлислар хавфсизлик ходимларига ҳужум қилган ва полиция машиналарини ёқиб юборишган.

Индонезиянинг сиёсий, ҳуқуқий ва хавфсизлик масалалари бўйича координатори Муҳаммад Маҳфуднинг айтишича, ўйин давомида стадион тўла бўлган: 38 минг ўриндиқли стадионга 42 минг киши кирган.

Индонезия президенти Жоко Видодо ҳалок бўлганлар ва жароҳатланган одамларнинг оила аъзоларига ҳамдардлик билдирди. «Умид қиламанки, бу мамлакатдаги сўнгги футбол фожиаси», деди сиёсатчи.
Индонезия футбол лигаси чемпионат ўйинларини бир ҳафтага тўхтатиб қўйди. Президент Видодо фожиа тафсилотлари тўлиқ аниқлангунга қадар, барча ўйинларни қолдиришни буюрди. «Арема»га мавсум охиригача ўйнаш тақиқланди, аммо санкциялар жиддийроқ бўлиши ҳам мумкин.
Индонезия футзал миллий жамоасининг собиқ мураббийи Жастинус Лҳаксана Sky News телеканалига берган интервьюсида маҳаллий мухлисларнинг майдонга тушиб кетиши чемпионатда кенг тарқалганини айтди. Унинг таъкидлашича, мухлислар ҳар бир ўйинда тартибсизлик уюштиришади, аммо бу сафар улар қуюшқондан чиқиб кетишган. Шунингдек, мухлисларнинг нишони одатда рақиб жамоа фанатлари эмас, балки полиция бўлади.

Шарқий Ява губернатори Ҳофиф Индар Параванса ҳалок бўлганлар ва жароҳатланган одамлар оиласига моддий ёрдам кўрсатилишини айтди. Индонезия спорт вазири Зайнуддин Амали стадиондаги тартибсизликларга чек қўйиш бўйича иш бошлангани, ҳатто мухлислар киритилиши вақтинча тақиқланиши мумкинлигини маълум қилди.

Индонезиядаги фожиа ФИФА ташкилотинини хавотирда қолдирди – 2023 йилда мамлакат U20 жаҳон чемпионатига мезбонлик қилиши керак. Спорт вазири Амали ҳам ташвишланмоқда: «Умид қиламанки, ФИФА бизга бу фожиа сабабли санкция қўлламайди».

«Футболга алоқадор барча одамлар учун қора кун. Бу фожиага ақл бовар қилмайди», - деди ФИФА президенти Жанни Инфантино.

Бундай катта фожиа 58 йилдан бери бўлмаган

Индонезиядаги воқеа 1964 йилдан бери стадионларда юз берган энг йирик фалокат бўлди. Ўша пайтда Лимадаги «Миллий» стадионда ўтказилган Перу ва Аргентина олимпия терма жамоалари ўртасидаги ўйиндан кейин ҳам полиция кўздан ёш оқизувчи газ ишлатган эди. Мухлислар ва полиция ўртасидаги отишмада 318 киши ҳалок бўлди, яна 500 киши жароҳатланди.
2001 йилда Ганадаги «Аккра спорт» стадионида ҳам полиция кўздан ёш оқизувчи газ ишлатди. Томошабинлар стадиондан қочиб чиқа бошладилар, юзага келган тиқилинчда 123 киши ҳалок бўлди.
1989 йил апрель ойида «Ҳиллсборо» стадионида («Ноттингем Форрест» ва «Ливерпуль» ўйнида) юз берган машъум тиқилинчда 96 киши ҳалок бўлди ва яна 766 киши жароҳатланди. Бунга стадион ҳаддан ортиқ тўлиб кетгани, мухлислар трибунага чиптаси текширилмасдан киритилгани сабаб бўлди.
1982 йилда Москвадаги «Лужники» стадионида ўтказилган «Спартак» ва «Ҳарлем» клублари ўртасидаги УЕФА Кубоги ўйини якунида тиқилинч содир бўлиб, 66 киши ҳалок бўлди, уларнинг аксарияти вояга етмаганлар эди.