«Рождество сулҳи» амалга ошмади — Бахмут ва Херсон ўққа тутилиши давом этди. Уруш суратлари

5 январ куни Россия президенти Владимир Путин мамлакат мудофаа вазири Сергей Шойгуга 36 соат давомида Украинадаги урушда ўт очиш режимини тўхтатишга буйруқ берди. 6 январ кун ярмидан 7 январ ярим тунгача давом этиши айтилган режим гўёки Рождество муносабати билан эълон қилинган «эзгулик қадами» экани айтилди.

Путиннинг айтишича, бу қарорни мамлакат бош руҳонийси Патриарх Кириллнинг илтимоси билан қабул қилган. Путин православлар байрам қиладиган Рождество куни украиналиклар черковларга бемалол бориши учун шундай қарорга келганини иддао қилди.

Путиннинг бу чиқиши чиндан украиналикларга яхшилик қилиш учун экани ва унинг гаплари самимий бўлганига кўпчилик ишонгани йўқ. Чунки Путиннинг ўзи уруш бошланишидан бир неча кун аввал ҳам Россия Украинага бостириб кирмаслигини айтганди. Шу боис халқаро майдонда унинг ўзига хос «Рождество сулҳи» эълон қилгани ҳам урушга боғлиқ ҳийла бўлиши мумкин деб қаралди. Путин «Рождество ярашуви» эълон қилиши аввалроқ маълум бўлганди. Патриарх Кирилл бу ҳақда гапирганда кўпчилик орқасидан Путин чиқиб гўёки «эзгулик қадами» сифатида (худди рус аскарлари Илонли оролини ташлаб кетгани каби) «Рождество сулҳи» эълон қилишини тахмин қилганди. Бу баёнотидан аввал Путин Туркия президенти Эрдўған билан телефонда гаплашган ва туркиялик ҳамкасби Путинга «бир томонлама сулҳ» эълон қилиш таклифини берганди.

Украина кескин жавоб қайтарди

Киев Путин бу «ярашув» ҳақида эълон қилишидан аввал бу борада гап бўлиши мумкинлигини маълум қилганди. Кириллнинг баёнотидан кейин Украина президент девони раҳбари маслаҳатчиси Михаил Подоляк бу Россия томонидан қўйиладиган тузоқ ва навбатдаги пропаганда воситаси эканини айтганди.

Путиннинг баёнотидан кейин ҳам айнан Подоляк биринчи бўлиб расмий Киевнинг позициясини маълум қилди: «Биринчидан, Украина Россия каби бировнинг ерини босиб олгани йўқ ва Россия каби оддий фуқароларни ўлдирмаяпти. Украина ўз ҳудудига келган босқинчи армия вакилларини ўлдирмоқда. Иккинчидан, Россия босиб олган ҳудудларни тарк этишни бошласа, ана шу «вақтинча ярашув»нинг бошланиши бўлади. Иккиюзламачилигингиз ўзингизга сийлов», деб ёзди Подоляк ўзининг Тwitter саҳифасида.

Кейинроқ Украина Хавфсизлик ва мудофаа кенгаши раиси Алексей Данилов чиқиш қилиб, ҳеч қандай ярашув ҳақида гап бўлиши мумкин эмаслигини айтди: «Келинг, бўладиган гапни гаплашайлик, улар кимга сулҳ таклиф қилишмоқда? Ўзларигами? Ҳеч қанақа келишув бўлмайди. Ана у поп (Кирилл назарда тутилмоқда. – тарж.) уларга бир сана ўйлаб топди, бу бизга алоқадор эмас. Бу бизнинг еримиз ва бу ерда тўғри деб билган ишимизни қиламиз. Сиз яхшиси кўч-кўронингизни йиғиштириб, туёғингизни шиқиллатинг», деди Данилов.

АҚШ президенти Жо Байденнинг айтишича, Путин қисқа муддатли «ярашув» эълон қилиш орқали бироз нафас ростлаб олишни ният қилган: «Россия болалар боғчалари, касалхона ва черковларни католиклар Рождествосида ҳам, Янги йил байрамида ҳам портлатишдан тўхтамади. Менимча, бу иши орқали (Путин) нафас ростлаб олмоқчи», деди Байден журналистларнинг бу баёнотни изоҳлашини сўраганига жавобан.

Украина президенти Володимир Зеленский Путиннинг бу баёнотига шундай муносабат билдирди: «Ҳозир улар йигитларимизнинг олдинга силжишларини бироз ортга суриш умидида Рождестводан ўзларига паноҳ сифатида фойдаланмоқчи. Шунингдек, ўқдори, ҳарбий техника ва сафарбар қилинганларни бизга яқинроқ жойга олиб келишмоқчи. Бу уларга нима беради? Фақат қурбонлар сони ошишини.

Бутун дунё тушуниб турибдики, Россия янги куч билан урушни давом эттириш учун нафас ростлаб олмоқчи. Урушни тезроқ тугатиш учун эса бошқа нарса керак: ҳеч бўлмаса шу 36 соат ичида россияликлар ўзларининг Кремлдаги бир одамга нисбатан шармандали қўрқувларидан воз кечишлари лозим. Уруш Россия аскарлари ерларимиздан чиқиб кетганда ёки биз уларни ҳайдаб чиқарганда тугайди», деди Украина етакчиси.

2014 йилдаги Россия босқинидан кейин ўзини мустақил деб эълон қилган, 2022 йил бошланган навбатдаги босқин вақтида Россия сафига қўшилган «ДХР»нинг руслар тайинлаган раҳбари Денис Пушилин Путиннинг баёнотидан кейин бир қарашда Россия президентининг буйруғини икки қилувчи баёнот берди: «Қарор интенсив ҳаракатларга тегишли, лекин бу душманнинг провокациясига жим қараб турамиз дегани эмас», деди Пушилин «фавқулодда жасорат билан».

Туркия президенти Эрдўған россиялик ҳамкасби Путин баёнот беришидан аввал унга «мулоқотга тайёрлигини кўрсатиш учун» ҳарбий ҳаракатларни бир томонлама тўхтатишни таклиф қилганди. Путин туркиялик ҳамкасбига мулоқотга тайёрлигини билдирган. Аммо Путин ҳарбий ҳаракатларни тўхтатгани йўқ, шунчаки 36 соат давомида қисқа муддатли ўт очиш режимини тўхтатишни эълон қилди.

Рус ҳарбий блогерлар нима дейишди?

Уруш аввалида «денацификация» ва «демилитаризация» байроғи остида бирлашган россиялик ҳарбий блогерлар охирги вақтларда шунчалик қатъиятли бўлиб кетишдики, улар бугун ҳар қандай ҳарбий раҳбарни танқид ва ҳатто ҳақорат қилишяпти. Путиндан ташқари, албатта. Айниқса Telegram'даги «военкор»лар бугун Россиянинг бош пропагандачилари Соловёв, Симонян ва Скабеевалардан ҳам машҳур бўлиб кетишди.

Бу блогерлар Путиннинг «ярашув» ҳақидаги баёнотини қоралаб чиқишди. Уларнинг аксари Украина бу режимга амал қилмаслиги, уларга бу бефойда эканини иддао қилган бўлса, Эрдўғаннинг гапи Путинга шунчалик таъсир қилганидан ҳайратланганини яширмаганлар ҳам бўлди.

«Кимдан қарзим бўлса, ҳаммани кечираман»

Сиёсатчи Татяна Становая Россия мудофаа позициясида туриб ўт очиш режими эълон қилгани ғалати ҳолат экани ҳақида гапириб қизиқ ўхшатиш қилди: «Бу худди кимдан қарзим бўлса, ҳаммасини кечирдим, деганга ўхшайди. Путин бу Рождество келишуви билан ўзича тарихда яхшиликка интилган инсон бўлиб қолмоқчи бўляпти. Ўзининг наздида, албатта».

Сиёсатчининг фикрича, Путин Макийивкадаги портлашдан кейин юзлаб россиялик аскар ҳалок бўлгач, шундай пауза олишни мақсад қилган. Чунки Украина томони 400 нафар сафарбар қилинган россиялик ўлганини айтаётган ўша портлаш янги йил кириши билан, Путин россияликларга байрам табригини йўллаётган вақтда содир бўлди. «Путин Рождествода ҳам шунга ўхшаш «совға» олишдан қўрқмоқда», дейди Станова.

Украина томони 7 январ Москва вақти билан тунгача Россия томони Украина бўйлаб қанотли ракеталар ва Эрон дронлари билан ҳужум қилиши мумкинлигини тахмин қилмоқда. Шунингдек, Россия Путин эълон қилган «ярашув» вақтида Украинанинг ҳозирда Россия назоратида бўлган ҳудудларидаги черковларда портлашлар бўлиши мумкинлиги айтилди.

Украина бу сулҳни рад этди. Россия ҳам унга тўлиқ риоя этгани йўқ: Бахмут атрофида ҳарбий ҳаракатлар давом этди (бу ҳудуддаги жангларда «Вагнер» отрядлари жанг қилмоқда, Путиннинг армияга қаратилган «топшириғи» эса расман бу гуруҳга тааллуқли бўлмайди) ва Херсон ўққа тутилиши одатий режимда давом этди. Шу туфайли кўплаб украиналик диндор ҳарбийлар рождество ибодатларини бомбапанагоҳларда ўтказишига тўғри келди.

РФ мудофаа вазирлиги россиялик ҳарбийлар Владимир Путин томонидан 6 январ куни эълон қилинган «Рождество сулҳи»га амал қилганини маълум қилди — шу билан бирга, улар барибир Украина қуролли кучлари томонидан йўлланган зарбаларга жавоб қайтарилгани тан олинган.

Украина ҳукумати маълумотларига кўра, Бахмутда бир кун ичида россияликларнинг зарбаларидан икки киши ҳалок бўлган, яна 13 яраланган. «ЛХР»даги Лутугино шаҳрида 7 январ куни магистрал газ узатиш қувурида портлаш ва ёнғин рўй берди, маҳаллий расмийлар маълумотига кўра, 11 минг абонент газсиз қолган.

Донецк областида отишмалар вақтидаги Рождество ибодати 

Путин «сулҳ» эълон қилганига қарамай, Бахмут ва Херсон бўйлаб зарбалар йўлланиши давом этди

Украина кучларининг Креминна атрофидаги позициялари

Луҳанск областидаги Креминна шаҳри — фронтдаги қайноқ нуқталардан бирига айланди. Сўнгги ҳафталарда бу ҳудудда Украина қуролли кучлари ҳужум қилмоқда. Украина қуролли кучлари бош қўмондони Валерий Залужний шаҳар учун «оғир жанглар» кетаётганини тан олган.

Донецк атрофидаги украин артиллериячилари

Украина қуролли кучлари Донецк областида ҳам ҳужум ҳаракатларини кучайтирмоқда — Пески посёлкаси 2022 йил давомида шиддатли жанглар майдонига айланди.

Донецк ва Ҳорливка ўққа тутилиши оқибатлари