Европа Иттифоқи фермерлар шикоятига қарамай, Украинадан импортни чекламайди

Украинадан Европа Иттифоқига қишлоқ хўжалиги импортининг ортиб бораётган ҳажми унга чегарадош мамлакатлар фермерларига таъсир кўрсатди, аммо Европа Иттифоқи Украина қишлоқ хўжалиги маҳсулотларига илгари бекор қилинган божларни жорий этиш вариантини кўриб чиқмаяпти. Бу ҳақда 30 январь, душанба куни Европа Иттифоқи давлатлари тегишли вазирлари кенгашининг Брюсселда бўлиб ўтган йиғилиши якунларига кўра қишлоқ хўжалиги бўйича Европа комиссари Януш Войцеховский маълум қилди.

Учрашувнинг асосий мавзуси Украинадаги уруш фонида қишлоқ хўжалиги бозоридаги вазият бўлди. Полша, Венгрия, Руминия, Болгария, Словакия Украинадан қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари импортининг ўсиши ушбу мамлакатлар ишлаб чиқарувчилари учун оқибатлари ҳақида маъруза қилди.

Януш Войцеховскийнинг айтишича, Украинадан Европа Иттифоқига буғдой импорти бир неча баробар ортди: 2021 йилдаги 287 минг тоннадан 2022 йилда 2,8 миллион тоннагача. Европа Иттифоқига импорт қилинадиган Украина маккажўхориси ҳажми деярли икки баравар кўпайди - 2021 йилдаги 7,3 миллион тоннадан 2022 йилда 12 миллион тоннагача. Аммо Украинадан Европа Иттифоқига кунгабоқар уруғлари импорти энг кескин ўсишни қайд этди: 2021 йилда бу кўрсаткич атиги 25 минг тоннани, 2022 йилда эса 1,8 миллион тоннани ташкил этди. Масалан, урушдан олдин бу маҳсулотнинг 3000 тоннаси Украинадан Болгарияга етказилган бўлса, Россия ҳарбий ҳаракатларидан кейин - 892 минг тонна.

Европа Иттифоқи Қишлоқ хўжалиги вазирлари кенгаши ушбу муаммони ҳал қилиш учун Европа Иттифоқи даражасида чоралар кўриш керак деган қарорга келди. «Айни пайтда Украинадан импортни тўхтатиш ёки чеклаш бўйича ҳеч қандай таклифлар бўлмаган», - дея таъкидлади Европа комиссари. «Гап Украинадан товар олиб киришдаги тўсиқлар ёки тақиқлар ҳақида эмас, балки фермерларга ёрдам бериш ҳақида кетяпти. Бу ҳақда Европа Иттифоқи давлатлари вакиллари гапирди».

Европа Иттифоқи Украинани тўлиқ қўллаб-қувватлайди, деди Войцеховский. Савол бошқача турибди: Украинадан экспорт ўсишидан зарар кўрган фермерларга қандай ёрдам бериш керак? Бу масала Полша ташаббуси билан кўтарилган.

Европа Иттифоқи бу муаммони ҳал қилиш воситаларига эга, деди Европа комиссари. Бундай ҳолда, Европа Иттифоқи инқироз фондидан вақтинчалик қўллаб-қувватлаш схемасини ишлаб чиқиш керак. Хусусан, фермерларга сота олмаган ғалла ва уруғларни сақлаш учун компенсация тўлаш керак. Януш Войцеховский бу қиммат чора эмаслигини ва катта сармоя талаб қилмаслигини, вақтинчалик муаммо бўлиб, уруш тугаганидан кейин ҳал этилишини таъкидлади.

Айни пайтда, Украинадан парранда гўшти импорти билан боғлиқ қийин масала бор, деди у. Шу тариқа, урушгача бўлган 90 минг тоннадан импорт деярли икки баравар кўпайиб, 163 минг тоннага етди, бу Украина билан чегарадош мамлакатларда ушбу бизнес вакилларини ташвишга солмоқда. Аниқроғи, улар Украинадаги битта йирик компания парранда бозорининг 70 фоиздан ортиғини назорат қилаётганидан хавотирда. Бу борада Еврокомиссия ҳозирча ҳеч қандай чора кўрмади, деди Януш Войцеховский.

Умуман олганда, у Украинадан Европа Иттифоқига қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари экспорт қилинадиган темирйўлни «бирдамлик линиялари» деб атади, бу жуда муваффақиятли ташаббус экани ва Россия босқинининг бошида Украинадан товарлар экспорти деярли тўсиб қўйилганини эслатди. Брюссел нима бўлишидан қатъий назар «бирдамлик линиялари»ни кучайтириш кераклигига ишонади.

Айни пайтда, Европа қишлоқ хўжалиги бозорида умумий вазият сўнгги ойларда барқарорлашди, деб хабар берди Европа Иттифоқига раислик қилаётган Швеция қишлоқ хўжалиги вазири Петер Куллгрен. Бироқ, Россия ҳаракатлари бозорга қаттиқ зарба берди ва юқори энергия нархлари қишлоқ хўжалиги учун муаммо бўлиб қолмоқда. Вазирлар Украина қишлоқ хўжалиги соҳасини янада қўллаб-қувватлашни муҳокама қилдилар, чунки Украинадаги уруш туфайли ишлаб чиқариш кескин қисқарган.