Лекин қандай қилиб Туркияда Россиядан фарқли ўлароқ, ҳамон рақобатли сайлов имконли бўлиб қолмоқда ва сайлов комиссияси амалдаги президентга 70–80 фоизлик рақамларни чизиб бермаяпти? Жавоб оддий: гап мамлакат етакчисида эмас, сайловчиларда.
Эрдўғанни иккинчи тур кутмоқда
Шунга қарамасдан, биринчи тур натижаларини унинг ғалабаси деб ҳисоблаш мумкин. Барча овозлар санаб чиқилганидан сўнг Эрдўған 49,5 фоиз овоз тўплагани маълум бўлди. Унинг асосий рақиби Камол Қиличдорўғли эса 44,89 фоиз. Бу асло мухолифат умид қилган натижа эмасди.
Социологлар ҳам, Қиличдорўғлининг ўзи ҳам Эрдўғанни биринчи турдаёқ доғда қолдиришини таъкидлашаётган эди. Лекин бу содир бўлмади. Парламент сайловларини-ку, асти қўяверинг, Қиличдорўғли бошлиқ алянс бор-йўғи 35,1 фоиз овоз тўплади ва бу 600 кишилик парламентда 213 ўрин дегани. Эрдўғаннинг Адолат ва тараққиёт партияси етакчилик қилаётган блок эса 49,4 фоиз овоз тўплади — бу яқин 5 йилда ҳукмрон партия ўзини бемалол ҳис қилиши учун етарли ҳисобланади.
Сўнгги ойларда экспертларнинг аксарияти сайловларга таъсир ўтказиши мумкин бўлган иккита омилга кўпроқ тўхталишди.
Биринчиси — бу иқтисодий таназзул. Туркия билан боғлиқ ҳолатда Эрдўғаннинг иқтисодий сиёсатга изчил бўлмаган қарашлари ва марказий банкка таъсир ўтказишлари ортидан қўлдан яратилди.
Иккинчиси — февралдаги зилзилалар. Ҳаттоки ҳукуматга ён босувчи нашрлар ҳам вайронкор зилзилалар сайловолди кампаниясини «офатгача» ва «офатдан сўнг»га ажратиб юборганини тан олишди: ўн минглаб одамлар қурбон бўлди, миллионлаб кишилар бошпанасидан айрилди. Бу кўргуликларнинг барчаси анъанавий тарзда Эрдўғанни қўлловчи вилоятларда рўй берди. Амалдаги президент бу қадар қурбонлар рўй берганини қурувчиларнинг виждонсизлигига ағдарди, мухолифат эса барчасига Эрдўғаннинг коррупцияси айбдор деб турди.
Лекин биринчи тур якунларига қараб, ҳамма эътиборсиз қолдирган яна бир муҳим омил ўртага чиққанига гувоҳ бўлиш мумкин. Афтидан, Эрдўған сайлов иқтисодиёт учун эмас, миллий ўзлик учун бўлганига сайловчиларни ишонтира олган. Мухолифат учун бу жуда ёмон хабар.
Реал овозлар: Эрдўғанни мамлакатнинг ярми қўллайди
Эрдўғанни авторитаризмда, жамиятнинг барча жабҳалари устидан назорат, ҳокимият тизгинини ўз қўлларига жамлаш, коррупция ва таниш-билишчилик ҳукмрон бўлган тизимни яратишда (ҳақли равишда) айблашади. Кимнидир эслатиб юбормаяптими?
