ИҲЕС Россиядан Навалнийга заҳарланишни суст тергов қилгани учун товон пули тўлашни буюрди

Суд Россия расмийлари сиёсатчининг 2020 йил августида заҳарланиши эҳтимоли бўйича тегишли текширув ўтказмаган, деб ҳисоблади. Суд қарорида айтилишича, тергов заҳарланишнинг сиёсий сабаблари ва тақиқланган кимёвий қуролдан фойдаланиш эҳтимолини ҳисобга олмаган. Россия 2022 йил мартидан бери ИҲЕС қарорларини бажармаяпти. 

«Аслида, Навалнийнинг ҳаётига жиддий хавф туғилиши бўйича шубҳали ҳолатлар бўлди. Шу сабабли, конвенциянинг 2-моддаси давлатга самарали тергов ўтказиш мажбуриятини автоматик равишда юклайди», дейилади суд қарорида. 

ИҲЕС Россия ҳукумати томонидан бошланган терговни текшириш имкони йўқлигини тан олди, бу эса «айбдорларни аниқлаш ва керак бўлганда жазолаш»ни имконсиз қилади. ИҲЕС сиёсатчининг заҳарланишига давлат вакилларининг алоқадорлигини текшириш зарур, деб ҳисоблади. Суд ўзининг аввалги қарорига таяниб, буни Алексей Навалний махсус хизматлар назорати остида бўлгани билан изоҳлади. 

ИҲЕС қарорида айтилишича, унинг заҳарланишида тақиқланган кимёвий қуролдан фойдаланиш эҳтимоли терговнинг устувор йўналиши бўлиши керак эди. Ушбу бандда суд Кимёвий қуролларни тақиқлаш ташкилоти экспертларининг мухолифатчининг танасидан олинган намуналарда заҳарли модданинг изларини топган қарорига ишора қилди. 

«Бундай кимёвий моддаларни ишлаб чиқиш ва улардан фойдаланиш вақт, маҳорат ва ташкилотчилик даражасини талаб қилади, бунга давлат идоралари билан алоқаси бўлмаган шахслар эриша олмайди», дейилади қарорда. 

Сиёсатчи Алексей Навалний 2020 йил августида Омскдаги шифохонага ётқизилган эди. Кейинроқ Алексей Навалний самолётда Германияга етказилди. Германия ҳукумати ҳарбий шифокорларга таяниб, мухолифатчи «Новичок» гуруҳига кирувчи заҳарли модда билан заҳарлангани ҳақида хабар берди. Кейинчалик, немис мутахассисларининг хулосалари Швеция ва Франциядаги лабораториялар томонидан тасдиқлангани айтилди. 

Россия томони бир неча бор Германия расмийларини Навалний таҳлиллари натижаларини, шунингдек, унинг заҳарланиши сабаблари бўйича эксперт хулосасини тақдим этмагани учун танқид қилган. 

2020 йил декабрь ойида бир қанча нашрлар, жумладан CNN ва Der Spiegel журналистлари суриштирув натижаларини эълон қилишди, унда саккиз нафар ФХХ ходими сиёсатчини заҳарлаган бўлиши мумкинлиги айтилади. Материалга кўра, ФХХ Суд экспертиза институти ходимлари Алексей Навалнийни 2017 йилдан бери кузатиб келган ва биринчи марта 2020 йил июнида заҳарлашга уринган. ФХХ бу баёнотни «ФХХ ва унинг ходимларини обрўсизлантиришга қаратилган режалаштирилган провокация» деб атади. 

2022 йил март ойида Россия Европа Кенгашидан чиқариб юборилди. 2022 йилнинг ёзида Россия президенти Владимир Путин ИҲЕСнинг 2022 йил 15 мартдан кейин чиқарилган қарорларига амал қилмасликка рухсат берувчи қонунни имзолади. 

2021 йил 2 февралда Алексей Навалнийнинг «Ив Роше» ўғрилик иши бўйича шартли ҳукми ҳақиқий қамоқ жазосига алмаштирилди. Суд сиёсатчини синов муддати шартларини бузган деб ҳисоблади. Унга кўра Навалний ўз манзили ҳақида инспекцияга хабар бериши керак эди (ўша пайтда мухолифатчи заҳарланиш оқибатларидан хорижда даволанаётган эди). У уч ярим йиллик қамоқ жазосига ҳукм қилинди. 2022 йил март ойида у фирибгарлик ва судга ҳурматсизлик иши бўйича тўққиз йилга озодликдан маҳрум этилди.