Ўзбекистонда суғориладиган ерларнинг ярмидан кўпи турли даражада шўрланган. Вақтида олди олинмаса, кучли шўрланган ерларда ҳосилдорлик 70-80 фоизгача қисқариб кетиши мумкин. Kun.uz бу муаммо атрофидаги саволларга Қишлоқ хўжалиги вазирлиги бошқарма бошлиғи Ойбек Соатовдан жавоб олди.
— Тадқиқотларга кўра, республикадаги суғориладиган ерларнинг қарийб 53 фоизи турли даражада шўрланган. Икки йил олдин бу кўрсаткич 45 фоизни ташкил қилган. Шўрланишнинг бу суратда давом этиши яқин йилларда Ўзбекистон иқтисодиёти ва қишлоқ хўжалиги учун қанчалик хавф туғдиради?
— 5 декабр БМТ томонидан Бутунжаҳон тупроқ куни деб эълон қилинган. Сув хўжалиги вазирлиги томонидан 4,3 млн гектар ерда мелиорация тадбирлари амалга оширилади. Вазирликнинг 2020-2030 йилларга бағишланган сув хўжалигини ривожлантириш концепцияси бор. Шу концепцияда шўрланган ерлар 44,7 фоиз деб кўрсатилган. Айни пайтда, Олий Мажлис Сенатида “Тупроқларни муҳофаза қилиш ва унинг унумдорлигини ошириш тўғрисида”ги қонун лойиҳаси тасдиқланди. Айнан суғориладиган ерларга нисбатан шўрланиш даражаси 53 фоизни ташкил этади. Аммо тадқиқотларга кўра, бизда қилинаётган тадбирлар натижасида шўрланиш даражаси камайяпти.
Шўрланиш қишлоқ хўжалиги орқали иқтисодиётга сезирларли таъсир кўрсатади. Шўр ювиш тадбирларини амалга оширмасак, кучсиз шўрланган ерда 15 фоиз, ўрта шўрланган ерларда 30 фоиз, кучли шўрланган ерларда 70-80 фоизгача ҳосил йўқотамиз. Шунинг учун тупроқдан фойдаланишда қиш ва баҳор мавсумида шўр ювиш тадбирлари муҳим ҳисобланади.
Шўр ювиш жараёнлари ҳам маълум иқтисодий зарарлар олиб келиши мумкин. Чунки шўр ювиш тадбирлари учун 5,5 млн куб сув сарф қиламиз. Бунча сувни олиб келиш, сақлаш каби ҳолатлар бор. Кучли шўрланган ерларни ҳам бирдан соғлом ерга айлантириб бўлмайди, кучсиз шўрланган даражага туширилади ва барибир маълум миқдорда ҳосил йўқотилади. Бу нарсаларни шўрланиш бўйича иш олиб бораётган олимларимиз ҳам текшириб кўришган.
Айтганимдек, бизда шўрланиш камайиш жараёнида. Чунки охирги йилларда ернинг ҳолатини яхшилашга қаратилган тадбирлар кўпайди, бюджетдан кўпроқ маблағлар ажратиляпти. 24 ноябр куни тупроқларни муҳофаза қилиш ва уларнинг ҳолатини яхшилаш бўйича қонун ҳам тасдиқланди.
