Дания ва Гренландия яна Трампни таҳдидлари учун танқид қилди

Дания ва Гренландия ҳукуматлари раҳбарлари АҚШ президенти Доналд Трампнинг оролга доир сўзларини танқид қилди — бу баёнотлар у АҚШнинг Венесуэладаги ҳарбий операцияси муҳокама қилинган пайтда айтилган. Бош вазирлар якшанба, 4 январ куни АҚШ каби иттифоқчи томондан бундай гаплар айтилмаслиги кераклиги ҳақида баёнот берди.

“Гренландияни АҚШ томонидан эгаллаб олиш зарурати ҳақида гапириш мутлақо маъносиз. АҚШ Дания қироллиги таркибига кирувчи уч мамлакатнинг (Дания, Гренландия, Фарер ороллари — таҳр.) ҳеч бирини аннексия қилиш ҳуқуқига эга эмас”, — дея Reuters агентлиги Дания бош вазири Метте Фредериксеннинг баёнотини келтиради. Шу муносабат билан сиёсатчи АҚШни “тарихан яқин иттифоқчига, шунингдек бошқа бир давлат ва бошқа бир халққа нисбатан таҳдидларни тўхтатиш”га чақирди. У Вашингтон Гренландиядан аллақачон жавоб олганини эслатди: орол сотилмайди.

Шунга ўхшаш руҳда Гренландия бош вазири Йенс-Фредерик Нилсен ҳам чиқиш қилди. “АҚШ президенти ‘бизга Гренландия керак’ дея айтганда ва бизни Венесуэла ҳамда ҳарбий интервенция билан боғлаганда, бу фақат нотўғри эмас. Бу — ҳурматсизлик”, — дея Reuters Нилсеннинг сўзларидан иқтибос келтиради.

Фредериксен ва Нилсеннинг баёнотлари Трампнинг шу куннинг ўзида, аввалроқ, The Atlantic журналисти Майкл Шерер билан суҳбатда айтган гапларига жавоб бўлди. Журналист президент билан Венесуэлада аввал амалга оширилган ҳарбий операция ва маҳаллий раҳбар Николас Мадурони қўлга олишни муҳокама қилган. Шу фонда Трамп Венесуэла АҚШ аралашуви учун охирги мамлакат бўлмаслиги мумкинлигини айтган.

“Бизга Гренландия мутлақо аниқ керак”, — дея давом этган Оқ уй раҳбари ва орол “Россия ва Хитой кемалари билан ўраб олингани”ни қўшимча қилган. Шу билан бирга президент “бошқалар АҚШнинг Венесуэладаги ҳарбий ҳаракатлари Гренландия учун нимани англатишини ҳал қилиши керак”лигини айтган. Майкл Шерернинг таъкидлашича, бу гапда Трамп АҚШ давлат котиби Марко Рубиони назарда тутган — у бир кун олдин Венесуэладаги ҳарбий операция фонида Гренландия атрофидаги вазиятга “эътибор қаратиш”га чақирган ва Трамп “гапираётган муаммоларни ҳал қилади” деган эди.

“Кеча Марко мен ҳақимда илиқ фикр билдирди, — деди Трамп. — Биласизми, ўшанда мен Гренландияни назарда тутмаган эдим. Лекин Гренландия бизга ростдан ҳам керак, албатта. У бизга мудофаа учун керак”.

Гренландия бўйича Трампнинг даъволарини фақат Марко Рубио эсга солгани йўқ. 4 январ куни Трамп аппарати раҳбарининг ўринбосари Стивен Миллернинг рафиқаси Кэти Миллер X ижтимоий тармоғида пост жойлади, унда орол харитаси АҚШ байроғи рангларида кўрсатилган эди. Расм остида “Тез орада” деб ёзилган.

Бу иш Копенҳагенда эътиборсиз қолмади. “Менинг мамлакатим Даниянинг ҳудудий яхлитлигига нисбатан сўзсиз ҳурмат талаб қилади”, — деб изоҳлади Миллернинг постини Даниянинг АҚШдаги элчиси Йеспер Мёллер Сёренсен. Унинг айтишича, Дания ва АҚШ “яқин иттифоқчилар ва шундай бўлиб қолган ҳолда бирга ишлашда давом этиши керак”.

Гренландия — Арктикада жойлашган, Дания таркибидаги автоном ҳудуд. Доналд Трамп иккинчи президентлик муддати бошидан бери “миллий хавфсизлик” мулоҳазаларидан келиб чиқиб, Гренландияни АҚШга қўшиб олиш режаси борлигини бир неча бор таъкидлаган. 2025 йил охирида Оқ уй Гренландия бўйича махсус вакил тайинлаган, у оролни АҚШнинг бир қисмига айлантириш устида ишлашга ваъда берган. Данияда ҳам, Гренландиянинг ўзида ҳам бу қарорга салбий муносабат билдирилган.