Трамп АҚШ нефт компанияларини Венесуэлада ишлашга чақирди

АҚШнинг нефт компаниялари Венесуэланинг нефт инфратузилмасини таъмирлаш ва модернизация қилишда ёрдам бериши мумкин, бунга жавобан эса Америка ҳукуматидан субсидиялар олади. АҚШ президенти Доналд Трамп бу ғояни душанба, 5 январ куни NBC News телеканалига берган интервюсида билдирди.

Трампнинг фикрича, АҚШ компаниялари Венесуэлада нефт қазиб олишни кенгайтиришни назарда тутувчи лойиҳани 18 ой ичида якунлаши мумкин. Бироқ, деб таъкидлади у, бунинг учун “сезиларли миқдорда пул сарфлаш” талаб этилади. Шунга қарамай, Венесуэлага кирган концернлар “кейин биздан компенсация олади ёки тушум (даромад) ҳисобидан қоплаб олади”, деди Доналд Трамп.

Reuters агентлиги 5 январ куни хабар беришича, АҚШнинг энг йирик нефт компаниялари — Exxon Mobil, ConocoPhillips ва Chevron Трампнинг Венесуэлада фаолиятни кенгайтириш чақирувига жавоб беришга шошилмаяпти. Илгари америкалик ўйинчилар Венесуэла нефти саноатида катта инвесторлар бўлган, бироқ 2000-йиллар ўртасида Лотин Америкасидаги мазкур мамлакат ҳукумати маҳаллий нефт секторини миллийлаштирган. Шундан сўнг мамлакатда нефт қазиб олиш ҳажми ўзининг энг юқори кўрсаткичининг учдан бир қисмигача пасайган — бунда АҚШнинг жавоб санкциялари ҳам рол ўйнаган.

Таҳлилчилар Reuters билан суҳбатда америкалик ўйинчиларнинг Венесуэлага қайтишига, бир томондан, маҳаллий инфратузилманинг етишмаслиги ва эскириши, иккинчи томондан эса мамлакатнинг сиёсий келажаги бўйича ноаниқлик тўсқинлик қилиши мумкинлигини тахмин қилган. Бундан ташқари, америкаликларнинг Венесуэлада бундай иштирокини ҳуқуқий жиҳатдан таъминлайдиган асос ҳамда АҚШ Венесуэладаги ҳарбий операциядан кейин ушбу йўналишда қандай узоқ муддатли сиёсат олиб бориши ҳам ҳозирча равшан эмас.

Reuters ёзишича, АҚШ нефт сектори компаниялари вакиллари Венесуэла ҳақида эҳтиёткорона фикр билдирса-да, инвесторлар улар маҳаллий нефт захираларига кириш имконини қўлга киритиб, уни сақлаб қолишига ишонмоқда.

Масалан, Chevron акциялари — сўнгги йилларда Венесуэлада ишлашни давом эттирган ягона йирик компания — 5 январ куни 5 фоизга кўтарилди. Шу куни нефтни қайта ишлаш компаниялари Marathon Petroleum, Phillips 66 ва Valero Energy акциялари 3 фоиздан 9 фоизгача қимматлашди. Шунингдек, ёндош хизмат кўрсатувчи компаниялар — Baker Hughes, Halliburton ва SLB акциялари ҳам ўсмоқда.

АҚШнинг ҳарбий операцияси ва Николас Мадуро қўлга олинганидан сўнг, давлат раҳбари вазифасини вақтинча Делси Родригес бажара бошлади (у аввал Венесуэла вице-президенти бўлган). Аммо маҳаллий конституцияга кўра, вақтинчалик раҳбар 30 кун ичида янги президент сайлови санасини белгилаши керак. Трамп эса бу содир бўлмаслигини айтади.

“Аввал мамлакатни тўғри йўлга қайтаришимиз керак. Сайлов ўтказиб бўлмайди”, — деди Оқ уй раҳбари NBC News’га берган интервюсида.

Родригес Мадуро қўлга олингани фонида қилган баёнотларида бир томондан ўғирлаб кетилган раҳбарга садоқатини таъкидлаган бўлса, иккинчи томондан АҚШни “тинчлик ва ҳамкорлик”ка чақирган. Трамп эса, ўз навбатида, Вашингтон билан ҳамкорлик бўлмаса, Родригес “жуда катта нарх тўлайди”, деб таҳдид қилган.