Эронга таҳдидларни давом эттираётган Трамп, яна Кремлга келган Аш-Шаръа ва Хитойга юзланган Британия – кун дайжести

Ўтган кун давомида жаҳонда рўй берган энг асосий воқеа ва янгиликлар шарҳи билан кундалик хабарномада таништирамиз.

Трамп Эронга таҳдидларни давом эттирмоқда

АҚШ президенти Доналд Трамп ҳамон Эронга қарши вариантларни кўриб чиқмоқда.

Муҳокамалардан хабардор икки нафар АҚШ манбасининг Reutersʼга айтишича, биринчи вариантда намойишларни бостирган қўмондонлар ва институтларга зарба бериш кўриб чиқилмоқда. Мақсад — намойишчиларга ҳукумат ва хавфсизлик биноларини эгаллаш мумкинлиги борасида ишонч бериш.

Муҳокама қилинаётган яна бир вариант эса АҚШнинг Яқин Шарқдаги иттифоқчиларигача етиб бориши мумкин бўлган баллистик ракеталарга ёки ядро бойитиш дастурларига зарба беришдир.

Трамп ҳозирча ҳарбий йўлни танлаш ёки танламаслик масаласида якуний қарор чиқармаган. У чоршанба куни Эронни музокара столига қайтишга ва ядровий қуроллар бўйича келишувга чақирди. Трампнинг огоҳлантиришича, келажакдаги ҳар қандай АҚШ ҳужуми июн ойидаги бомбардимон кампаниясидан ҳам оғирроқ бўлади.

«Умид қиламанки, Эрон тез орада 'музокара столига ўтирадиʼ ва адолатли ҳамда тенг ҳуқуқли келишувга эришади. ЯДРОВИЙ ҚУРОЛ ЙЎҚ — бу барча томонлар учун фойдали бўлади. Вақт тугаб бормоқда», деб ёзди Трамп.

Эронлик юқори мартабали расмийнинг нашрга айтишича, Эрон «ҳарбий тўқнашувга тайёргарлик кўрмоқда, шу билан бирга дипломатик каналлардан ҳам фойдаланмоқда».

Эрон «ўзаро ҳурмат ва манфаатлар асосида» мулоқотга тайёр, аммо босим бўлса, «илгари ҳеч қачон бўлмаган даражада» ўзини ҳимоя қилади, деб ёзди Эроннинг БМТдаги миссияси.

Минтақа бўйлаб бошқа давлатлар эса Эрон қулашидан кўра, уни жиловлаш тарафдори эканини айтмоқда. Бу – 90 миллион аҳолига эга мамлакат ичидаги беқарорлик ташқарига тарқалиб кетишидан қўрқув билан боғлиқ.

Бундан ташқари, Америка ҳарбий базаларига мезбон араб мамлакатлари — Эрон томонидан эҳтимолий жавоб зарбаларининг биринчи нишони бўлишидан қўрқмоқда. Саудия ва БАА ўз ҳаво ҳудуди ёки ҳудудидан Теҳронга қарши ҳарбий ҳаракатлар учун фойдаланишга йўл қўймаслигини айтган.

Британия бош вазири Хитойга келди

29 январ куни Буюк Британия бош вазири Кейр Стармер Пекинда Хитой раиси Си Жинпинг билан учрашди. Стармер бу ташрифи билан икки давлат ўртасидаги иқтисодий алоқаларни чуқурлаштиришга умид қилмоқда.

Стармернинг Хитойга ташрифи — 2018 йилдан бери британ бош вазирининг илк ташрифи бўлди. Бу ташриф Буюк Британия ва АҚШ ўртасида Трампнинг Гренландияни назоратга олиш таҳдидларидан кейинги кескинлик фонида юз бермоқда.

Стармер Си томонидан Халқ мажлислар саройида кутиб олинди. «Хитой глобал саҳнада муҳим ўйинчи ва биз янада мураккаб, пишиқ муносабатларни барпо этишимиз зарур», деди Стармер.

Си эса Британия билан муносабатлар «бурилишлар ва синовлардан» ўтганини, бу ҳолат ҳеч қайси томон манфаатига хизмат қилмаганини айтди. У Хитой узоқ муддатли стратегик ҳамкорликни ривожлантиришга тайёр эканини билдирди.

Британия хавфсизлик хизматлари Хитой ҳукуматни мунтазам равишда жосуслик билан кузатиб боришини айтган. Хитой эса бу даъволарни рад этади. Лекин учрашувда бу масалалар кўтарилиши даргумон. Стармерга ҳамроҳлик қилаётган 50 дан ортиқ бизнес етакчилари ва ташриф дастури ушбу сафарнинг асосий устувор йўналиши иқтисодий алоқалар эканини яққол кўрсатмоқда.

Ғарбликлар АҚШ сиёсатининг олдиндан айтиб бўлмайдиган Трамп даврида эҳтиёт чораси сифатида Хитой билан дипломатик фаолликни кучайтирмоқда. Хусусан, Стармер ташрифи ҳам Канада ва Франция етакчилари ташрифидан кейин амалга оширилмоқда.

Аш-Шаръа яна Кремлда

Россия президенти Владимир Путин чоршанба куни Кремлда Сурия президенти Аҳмад аш-Шаръани қабул қилди. Россия Яқин Шарқдаги ушбу мамлакатда ўзининг ҳарбий базалари устидан назоратни сақлаб қолишга интилмоқда.

Москва диктатор Башар ал-Асад даврида Суриянинг асосий таянчларидан бири эди. Унинг четлатилиши Россиянинг минтақадаги таъсирига жиддий зарба берди, унинг ҳарбий базалари келажагини шубҳа остига қўймоқда.

Шундан сўнг Путин Аш-Шаръа билан алоқаларни йўлга қўйишга ҳаракат қилмоқда.

«Биз Сурия ҳудудий яхлитлигини тиклаш йўлидаги саъй-ҳаракатларингизни диққат билан кузатиб бордик ва бу жараён тобора жадаллашаётгани билан табрикламоқчиман», деди Путин курд кучларига қарши юришларига ишора қилиб.

Аш-Шаръа ҳукумати ҳам Москва билан ҳамкорлик қилишга тайёр эканини билдирган. Шу билан бирга бир неча бор Башар ал-Асад экстрадициясини талаб қилиб келмоқда.

Иккала етакчи ҳам Россиянинг Суриядаги ҳарбий иштироки масаласини очиқ муҳокама қилмади. Бироқ Кремл матбуот котиби аввалроқ бу масала, албатта, кўтарилишига «шубҳа йўқ»лигини айтганди.

Ҳозирда Россиянинг Сурияда икки ҳарбий базаси қолган: Ҳмеймим авиабазаси ва Ўртаер денгизи соҳилидаги Тартус денгиз базаси. Улар Россиянинг собиқ иттифоқи ҳудудидан ташқаридаги ягона ҳарбий базалари ҳисобланади.

Аввалроқ Россия ўз кучларини курдлар назоратидаги шимоли-шарқида жойлашган Қамишли аэропортидан олиб чиқиб кетган.

Жанубий Кореяда собиқ президентнинг рафиқаси ҳам қамалди

Жанубий Кореяда лавозимидан четлатилган собиқ президентнинг рафиқаси Ким Гон Хи 20 ойга озодликдан маҳрум этилди.

Иш бўйича тайинланган махсус прокурорлар маълумотига кўра, Ким Бирлаштириш черковидан 56 минг доллар қийматидаги совғаларни: олмос маржон ва бир нечта «Chanel» сумкаларини сиёсий манфаатлар эвазига олган.

Чоршанба куни Сеул марказий туман суди судяси Ким хоним «шахсий манфаат орттириш йўлида ўз мавқейидан фойдаланган» деган хулосага келди. «Лавозим қанчалик юқори бўлса, бундай хатти-ҳаракатлардан шунчалик онгли равишда тийилиш лозим. Айбланувчи ўзини безаш ва обрўсини кўрсатишга берилиб кетган», деди судя.

Суд собиқ биринчи хонимга — 20 ойга озодликдан маҳрум қилиш, қарийб 10 минг доллар нақд пулни қайтариш мажбуриятини қўйди. Унга берилган олмос маржон мусодара қилинади.

Шунингдек, 52 ёшли Ким Хи 2022 йилги президентлик сайловлари олдидан акциялар нархини манипуляция қилиш ва бепул ижтимоий сўровлар олиш айбловлари бўйича оқланди.

Ким хонимнинг жиноий айбловлардан ташқари, плагиат сабабли магистрлик дипломи ҳам бекор қилинган. Ҳукм эълон қилингач, Ким «барчадан келтирган ташвишлари учун чин дилдан узр сўради».

Бу Жанубий Корея тарихида собиқ президент ва унинг рафиқаси бир вақтда судланган илк ҳолат бўлди.

Юннинг ўзи эса 2024 йилда муваффақиятсиз якунланган ҳарбий ҳолат эълон қилиш ортидан «ваколатни суиистеъмол қилиш ва адолатга тўсқинлик қилиш» айбловлари билан 5 йилга қамоқ жазосига ҳукм этилган.

Колумбияда йўловчи самолёти ҳалокатга учради

Чоршанба куни Колумбия шимолида йўловчи самолёти ҳалокатга учради, бортдаги 15 кишининг барчаси ҳалок бўлди.

Сатена авиакомпанияси баёнотида унинг Beechcraft 1900 русумли самолёти «ҳалокатли авиаҳалокатга учрагани» айтилган, бироқ қўшимча тафсилотлар келтирилмаган. Самолёт қолдиқлари тоғли ҳудуддан топилган.

Самолётда 13 нафар йўловчи ва 2 нафар экипаж аъзоси бўлган. Расмий йўловчилар рўйхатида парламент аъзоси Диогенес Амая ва конгресс сайловларида номзод бўлган Карлос Салседо ҳам бор.

Самолёт билан алоқа Венесуэла чегараси яқинидаги шаҳарга қўнишдан 11 дақиқа олдин узилган.

Тоғли ҳудудда қидирув-қутқарув амалиёти бошланган. Колумбия қуролли кучлари ҳудудда олиб борилаётган қидирув ишларида ёрдам бермоқда. Бу ҳудудларнинг айрим қисми Колумбиядаги партизан гуруҳи назорати остида экани айтилади.

Де Сантандер вилояти губернатори ҳозирга қадар 7 жасад топилганини айтди. Колумбия президенти Густаво Петро ҳалок бўлганлар оилаларига ҳамдардлик билдирди.