Таиландда — муддатидан олдин парламент сайловлари ва референдум

Таиландда якшанба куни, 8 февралда, муддатидан олдинги парламент сайловлари бўлиб ўтди. Уларнинг натижасига кўра Миллий ассамблея қуйи палатаси — Вакиллар палатаси таркиби аниқланади. Бундан ташқари, мамлакатда референдум ҳам ўтказилди: унда янги конституцияни ишлаб чиқишни бошлаш керакми-йўқми, деган масала ҳал қилинади. Бу янги конституция 2014 йилги давлат тўнтаришидан кейин ҳокимиятга келган ҳарбий хунта даврида амал қилган асосий қонун ўрнини босиши мумкин.

Асосий рақобат сўлларга яқин ислоҳотчи Халқ партияси, бош вазир Анутхин Чанвиракун раҳбарлигидаги консерватив “Пхумчайтхаи” (“Таиланд ғурури”) партияси ҳамда Чинават сулоласига мансуб “Пхиа Тхаи” (“Таиландликлар учун”) партияси ўртасида кечмоқда.

Таҳлилчилар кескин кураш бўлишини, бу эса аниқ бир ғолибни белгилаши қийинлигини прогноз қилмоқда. Улар сайловдан кейин коалиция тузиш бўйича мураккаб музокаралар бўлишини кутяпти.

Овоз бериш мамлакат иқтисодиёти ва туризм сектори қийинчиликларни бошдан кечираётган, шунингдек Камбожа билан муносабатлардаги таранглик кучайган шароитда ўтмоқда. Бу таранглик аввалроқ чегарада қонли тўқнашувларга ҳам олиб келган эди.

2023 йилдаги умумий сайловлардан кейин ўтган уч йилга етмас вақт ичида мамлакатда уч бош вазир алмашган.

Таиландда сиёсий беқарорликнинг узоқ тарихи бор. 1932 йилда конституцион монархия ўрнатилганидан бери мамлакатда 13 марта давлат тўнтариши содир бўлган.

2025 йил сентябрда бош вазирлик лавозимига аввал бош вазир ўринбосари, Таиланд ички ишлар ва соғлиқни сақлаш вазири лавозимларини эгаллаган Анутхин Чанвиракун киришган.

Чанвиракуннинг ўрнида бўлган Пхетхонгтхан Чинават 2025 йил июл ойи бошида бош вазирликдан четлатилган: dpa агентлиги хабар беришича, суд 36 сенатор томонидан киритилган петицияни қабул қилган, унда сиёсатчи жиддий этик қоидабузарликларда айбланган эди.

Ҳукумат раҳбари тайинланиш пайтида Таиланднинг энг йирик мухолифат партияси парламент тўрт ой ичида тарқатилиб, янги овоз бериш тайинланиши шартлигини талаб сифатида қўйган.

Таиланд ва Камбожа умумий узунлиги 800 километрдан ортиқ бўлган чегара бўйича 100 йилдан зиёд вақтдан бери баҳслашиб келади ва бу кўп бор тўқнашувларга сабаб бўлган. Низонинг марказида — Прэахвихеа (Preah Vihear) деб аталувчи ибодатхона мажмуаси ва унга туташ ерлар турибди.

Вазият 2025 йил май ойида чегарадаги отишмада камбожалик бир аскар ҳалок бўлганидан кейин янада кескинлашган. Ўшанда Таиланд Камбожани баҳсли ҳудудда миналар ўрнатганликда айблаган.

Икки мамлакат чегарасидаги жанглар 24 июл куни бошланган. Томонларни ўт очишни тўхтатишга, жумладан, АҚШ президенти Доналд Трамп ҳам чақирган.

Таиланд ҳукумати раҳбари вазифасини бажарувчи Пхумтхам Вечаячай ва Камбожа бош вазири Хун Манет Малайзиянинг Путражайясидаги музокаралардаги саъй-ҳаракатларидан сўнг ҳарбий ҳаракатларни тўхтатиш, тўғридан тўғри алоқаларни қайта тиклаш ва ўт очишни тўхтатиш режими бажарилишини таъминлайдиган механизм яратиш бўйича келишиб олган. Икки мамлакат ўртасидаги тинчлик келишуви 2025 йил 29 июлда кучга кирган.