“Трампдан 2028 йилда аниқ қутуламиз” – Мюнхенда АҚШнинг сиёсати кескин танқид қилинди

Мюнхен хавфсизлик форумида чиқиш қилганлар АҚШнинг ҳозирги президенти ва унинг жамоаси, Вашингтон сиёсатини кескин танқид остига олмоқда. Тадбирни жойидан ёритаётган Kun.uz мухбирига кўра, биринчи матбуот анжуманидаёқ Трампнинг ҳозирги сиёсати норозилик билан қарши олинган. Eurasia Group президенти Иен Браммер эса анжуманда америкалик сифатида бугунги АҚШдан уялишини айтди.

Мюнхенда бошланган 2026 йилги хавфсизлик форумида АҚШ президенти Доналд Трамп ҳамда унинг жамоаси, бугунги Вашингтон сиёсати ўта жиддий танқид қилинмоқда. Масалан, форум доирасидаги биринчи матбуот анжуманида чиқиш қилган Eurasia Group президенти, таниқли америкалик таҳлилчи Иен Браммер бугунги АҚШдан уялишини айтди. 2028 йилгача сабр қилишни, ўшанда Трампдан аниқ қутулиш мумкинлигини қўшимча қилди.

Таҳлилчининг фикрича, унинг жамоаси АҚШнинг узоқ йиллик манфаатларига зид ҳаракатлар қилмоқда. Бироқ, республикачилар Конгрессга сайловда катта эҳтимол билан ютқазади. Яқин йилларда эса Трампнинг бундай сиёсий инқилоби муваффақиятсизликка учрайди. Президент сифатида унинг қизиқишлари эса АҚШ миллий манфаатларига тўғри келмайди, унинг ташаббуслари Европа манфаатларига ҳам мос келмади.

Браммернинг қўшимча қилишича, Доналд Трамп азалдан Европага қарши бўлган ва Европа иттифоқининг парчаланиши тарафдори саналган. Унинг мисол келтиришича, Трамп биринчи муддати чоғида Францияга ташриф буюрганида президент Макрондан бир неча марта қачон Евроиттифоқдан чиқишини сўраган.

АҚШнинг Станфорд университети битирувчиси бўлган эксперт Браммер Гренландия бўйича Вашингтоннинг даъволарини вазнсизлик деб билади. Агарда АҚШ миллий манфаатлари учун Гренландия шу қадар зарур бўлганида бу борадаги дебатлар жиддий тус олиши керак эди, дея қўшимча қилади у.

Матбуот анжуманида Kun.uz журналисти Иен Браммердан яқинда Ўзбекистон ҳам аъзо бўлган Трамп ташаббуси билан тузилган “Тинчлик кенгаши” ҳақида сўради. Унинг жавоб беришича, бу кенгаш Европа манфаатларига мос келмайди ва нималиги ҳам ноаниқроқ.

- Мен Ўзбекистондан журналистман. Яқинда Президент Трамп янги “Тинчлик кенгаши”ни тузишни таклиф қилди.

- Сиз ҳам унга қўшилгансиз, шу муносабат билан табриклайман.

-Хўш, нега бунга зарурат бор? Менинг саволим бу ташаббус билан Трамп нимани кўрсатмоқчи эканлиги ҳақида сиз нима дейсиз? Ва аъзо давлатлар-чи, улар нимани хоҳлаяпти ўзи?

-“Хўш, нега одамлар Трампга хушомад қилади? Чунки улар Трампга хушомад қилиш орқали ўзлари хоҳлаган нарсага кўпроқ эришамиз деб ўйлашади. Қаранг, бу ерда таркиб унчалик зўр эмас. Канадаликлар таклиф қилинди ва кейин таклиф бекор қилинди. Ҳа, Американинг асосий иттифоқчиларининг кўпчилиги у ерда йўқ. Шундай экан агар сиз Тинчлик Кенгашининг ҳақиқатан ҳам глобал миқёсда нуфузли бўлишини кўрсатмоқчи бўлсангиз, эҳтимол Парагвай ва Беларусдан бошламаган бўлардингиз, тўғрими? У ерда Ўзбекистон бор, Қозоғистон бор, Мўғулистон бор. Тинчлик Кенгашининг тузилиши мен учун ачинарли ҳолат эди.

 Трамп Ғазо масаласида мақтовга лойиқ эди. Трамп яккаланиб қолган Қўшма Штатларнинг Исроил сиёсатини қўллаб-қувватлаётган, дунёнинг аксарият қисми энг яхши ҳолатда этник тозалаш деб билган вазиятни олиб, Ғазо ҳақида қайғурадиган барча асосий давлатлар билан коалиция туза олди. Ва у ўзининг тинчлик режасини қўллаб-қувватлаш учун Хавфсизлик Кенгаши резолюциясини қабул қилдирди, бунда россияликлар ва хитойликлар бетараф қолди. Қолган ҳамма уни ёқлаб овоз берди. У Ҳамасни барча тирик гаровга олинганларни ва кейин ҳалок бўлганларнинг жасадларини ҳам озод қилишга эришди, буни ҳеч ким қила олади деб ўйламаган эди ва Байден бунга қодир эмаслиги аниқ эди. Ва у тўлиқ сақланмаган, аммо ундан олдинги икки йиллик урушдан анча яхши давом этган ўт очишни тўхтатиш билан тинчлик келишувининг биринчи босқичини амалга ошира олди. Ва, ҳозир гуманитар инқироз енгиллашди. Ғазода энди аввалгидек оммавий очарчилик йўқ. Болалар таълим ола бошлади. Булар ютуқлар эди.

Ва Трамп Давосга бориб, Ғазо учун, Ғазони қайта тиклаш учун Тинчлик Кенгашини эълон қилмоқчи бўлди. Ва бу 65 давлат раҳбари иштирокидаги энг глобал саҳнада қила оладиган энг муваффақиятли ташқи сиёсат иши бўларди. Ва уни гулдурос қарсаклар билан кутиб олишарди. Агар шундай қилганида, у бутун дунёдаги жуда кўп ҳукуматларнинг қўллаб-қувватлашига эришарди. Лекин у буни қила олмади. Чунки у бундан ҳам каттароқ бўлишни хоҳлади. У буни Бирлашган Миллатлар Ташкилоти ва Хавфсизлик Кенгашининг ўрнини босадиган, бинафша ва тилла рангдаги янги байроққа эга бўлган, БМТ байроғига жуда ўхшаш, лекин бутун дунёни қамраб олмаган, асосан Ғарбий яримшарга, кўпроқ Канадага эътибор қаратган Тинчлик Кенгаши бўлиши керак деб қарор қилди, лекин улар таклифни назарга ҳам илишмади.

Ва мен уяляпман, мен америкалик сифатида уяляпман. Мен Бирлашган Миллатлар Ташкилотини яратган мамлакатдан келган одам сифатида уяляпман”, – Иен Браммер, Eurasia Group президенти

Эслатиб ўтамиз, бу йилги Мюнхен хавфсизлик форумида боши берк кўчага кирган дунё хавфсизлик тизими чуқур муҳокамадан ўтмоқда.