«Ғарбга хиёнат қилди». Ҳиллари Клинтон Трампнинг сиёсатини кескин танқид қилди

Мюнхен конференцияси доирасидаги сессиялардан бирида АҚШ собиқ давлат котиби Ҳиллари Клинтон ва Чехия бош вазири ўринбосари Петр Мацинка Россия-Украина уруши контекстида Доналд Трамп маъмурияти роли борасида баҳслашиб қолди. Клинтон Трампни Ғарб қадриятларига «хиёнат қилиш»да айблади, Мацинка эса Трампнинг сиёсати «узоққа кетиб қолган» сўл либералларнинг кун тартибига жавоб эканини айтди. Уларнинг беш дақиқалик қизғин мулоқоти дунёдаги кўплаб нашрларида тарқалди – бу баҳс Трамп фигураси, унинг Россия-Украина урушига ёндашуви ҳамда келажакдаги дунё қурилиши борасидаги мунозаралар туфайли жамоатчилик фикри қутблашиши контекстида намуна бўлди. Қуйида ушбу сиёсатчилар баҳси қисқартирилган кўринишда келтирилади.

Клинтон. Мен Трамп маъмуриятининг Украинага нисбатан позициясини уятли деб ҳисоблайман. Мен Украинани Владимир Путин билан келишувга мажбурлашга уринишларни шармандалик деб ҳисоблайман. Мен Путин ва Трампнинг украин халқининг азоб-уқубатлари ва ўлимидан фойда кўришга уринишларини тарихий хато деб ҳисоблайман.

Мен яна шундай ҳисоблайманки, Украина бизнинг демократия, бизнинг эркинлик ва цивилизация қадриятларимизни ҳимоя қилиш учун курашмоқда, бир кишининг уни бошқаришга бўлган телбавор интилиши туфайли минглаб одамларини йўқотмоқда. Трамп ёки буни тушунмаяпти, ёки унга бунинг фарқи йўқ.

Трамп Ғарбга хиёнат қилди. У инсоний қадриятларга хиёнат қилди. У НАТО низомига, Атлантика хартиясига, Инсон ҳуқуқлари умумжаҳон декларациясига хиёнат қилди. Инсоният назоратсиз ҳокимиятни истовчи одамларни тўхтатиш учун кўп иш қилган. Бу ердагиларнинг ҳеч бири Путин каби ҳеч қандай жазо олмасдан истаган ишни қилиш мумкин бўлган режимда яшашни ҳеч қачон хоҳламаган бўларди. Аммо Трамп ҳозир ўз ҳокимияти учун намуна сифатида айнан Путин режимига суянмоқда.

Мацинка. Кўряпманки, сиз уни чиндан ҳам ёқтирмайсиз.

Клинтон. Мутлақо шундай. Аммо менга аслида нафақат унинг ўзи, балки АҚШ ва дунё билан қилаётган ишлари ҳам ёқмаяпти. Агар сиз буни қандайдир яхши нарсага олиб келади деб ҳисобласангиз, масалани яхшилаб ўрганиб чиқишингиз керак бўлади.

Мацинка. Трамп Америка билан қилаётган иш – бу реакция. Ҳаддан ошиб кетган баъзи сиёсий трендларга реакция. Оддий одамлардан узоқлашиб кетган, реалликдан узоқлашиб кетганларга. Воук-инқилоби. Мен гендер инқилоб, иқлим ўзгаришлари бўрттирилишига қўшилмайман…

Клинтон (унинг гапини бўлади). Нимага? Аёлларнинг ҳам ҳуқуқи борлигигами?

Мацинка. Мен ўйлайманки, иккита гендер бор. Айримлар эса иккитадан кўпроқ деб ўйлайди. Мен учун эса фақат икки гендер бор – эркак ва аёл. Қолганлари, катта эҳтимол билан – ижтимоий ғоя. Ва бу ҳаддан ташқари узоққа кетиб қолиш.

Клинтон (унинг гапини бўлади). Ва бу фронтда ўз озодлиги учун, икки гендер ҳуқуқлари учун жон бераётган украинларнинг манфаатларига хиёнатни оқлайдими?

Мацинка. Сўзларим сизни асабийлаштиргани учун узр сўрайман. Сиз айтдингизки, Украина бизнинг келажагимиз ва бизнинг эркинлигимиз учун жанг қилмоқда. Мен эса Украина ўзининг келажаги, ўз озодлиги, ўз суверенитети ва мустақиллиги учун курашяпти деб ҳисоблайман. Албатта, биз уларга ёрдам беришимиз керак.

Мен Трамп маъмурияти Украинага урушни тўхтатишда ёрдам беряптими, буни билмайман. Аммо мен ишонаманки, унинг ёндашуви айнан шундай. Мен Россияни Украинани вайрон қилишни тўхтатишга мажбур қила оладиган бошқа кучли геосиёсий ўйинчиларни кўрмаяпман. Хитой бўлиши мумкин – аммо Хитой ҳеч нарса қилмаяпти. Мен Трамп Россияга урушни тўхтатиши учун босим қиляптими, буни билмайман. Лекин кўриб турибманки, буни фақат америкаликлар қила олади.

Европа босим қилмоқда. Биз санкциялар қўллаяпмиз. Қўлимиздан келганини қиляпмиз. Аммо ўйлашимча, русларга фарқи йўқ. Украинага борганимда, одамлар чиндан ҳам урушни тугатиш истагида бирдамлигини кўрдим. Ва улар ҳозирда бир йил олдин ҳеч кимнинг хаёлига келмаган ишни қилишмоқда. Улар ён беришга тайёр. Энди тўп Россия томонида. Аммо мен улар томондан урушни якунлаш истагини кўрмаяпман.