Эрон атрофидаги вазият: АҚШ янги зарбалар йўллади, Ҳўрмуз бўғози яна ёпилди

АҚШ ҳарбийлари якшанбага ўтар кечаси Эрондаги нишонларга зарба берди – бу сўнгги бир ҳафта ичида учинчи зарбалар серияси бўлди; америкалик ҳарбийлар буни Эроннинг Ҳўрмуз бўғози орқали ўтаётган кемага уюштирган ҳужумига жавоб деб атади. Эрон Ислом инқилоби муҳофизлари корпуси бўғоз ёпилаётганини маълум қилди, мамлакат олий раҳбари Мужтаба Хоминаий эса ўз мурожаатида отасининг ўлими учун қасос олишга ваъда берди.

Америка Марказий қўмондонлиги (Centcom) баёнотида айтилишича, корпус кучлари Кипр байроғи остида сузган кемага «очиқчасига ҳужум қилган». Пентагонга кўра, ушбу кема двигатели жиддий шикастлангани туфайли «ҳаракатни давом эттира олмаган». Экипаж аъзоларидан бири бедарак йўқолган деб ҳисобланмоқда.

Ундан аввалроқ корпус Ҳўрмуз бўғози орқали олдиндан келишилмаган йўналишда сузган кема билан қарама-қаршилик юзага келгани ҳақида хабар қилганди.

Эронлик ҳарбийларга кўра, кема ўз транспондерини ўчириб қўйган ва кемачиликни хавф остида қолдирган. У эронлик ҳарбийларнинг «огоҳлантирувчи зарбаси»дан кейингина тўхтаган.

Шу билан бирга, корпус Ҳўрмуз бўғози кейинги хабарномага қадар ёпилиши ва «АҚШ минтақа ишларига аралашувини бас қилмагунича» очилмаслигини маълум қилган.

Шунингдек, Эрон Американинг «тажовузига энг қатъий тарзда» жавоб бериши ва минтақадаги Америка базаларига зарбалар давом эттирилиши қўшимча қилинган.

АҚШнинг сўнгги зарбаларидан кейин Эрон ҳам АҚШнинг минтақадаги иттифоқчиларини ўққа тута бошлади. Бирлашган Араб Амирликлари Мудофаа вазирлиги якшанбага ўтар кечаси мамлакат ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимлари ракета ва дрон ҳужумларини қайтараётганини маълум қилди.

Журналистлар хабар беришича, Қатар пойтахти Доҳада ҳам портлаш овозлари эшитилган. Маҳаллий аҳолига уйдан ва хавфсиз жойлардан чиқмаслик тавсия этилган.

Зарбалар алмашинуви ва йўналишлар бўйича баҳс

Ҳафта давомида эронлик ҳарбийлар Ҳўрмуз бўғозида учта тижорий кемани ўққа тутган, шундан кейин, АҚШ ва Эрон ўртасида зарбалар алмашинуви бўлиб ўтганди.

Бу кемалар бўғоздан АҚШ тавсия этган йўналиш, яъни Ўмон ҳудудий сувлари орқали ўтишга уринган. Бироқ Эрон бўғоз орқали ягона «хавфсиз» йўл Эрон соҳиллари яқинидан ўтиш ҳисобланишини таъкидламоқда.

Эрондагилар фикрича, Теҳрон ва Вашингтон ўртасидаги ўзаро англашув меморандуми Эрон ҳукуматининг Ҳўрмуз бўғозидаги ҳаракатни назорат қилиш ҳуқуқини мустаҳкамлайди. АҚШ эса буни ёлғон деб ҳисоблайди.

«Эрон тижорат кемаларига берилган олдинги зарбалар учун жавобгарликни ўз зиммасига олганидан сўнг, ўзаро англашув меморандумига риоя қилаётганини кўрсатиш учун яна бир имкониятга эга бўлганди. Бироқ у бундай қилмади», – дейилади Centcom’нинг Х тармоғидаги саҳифасида.

Бу хабарни АҚШ мудофаа вазири Пит Ҳегсет ўз саҳифасида репост қилди ва шундай деди: «Эрон нотўғри танлов қилди. Энди улар бунинг учун жавоб беришади».

Эронлик расмийларга кўра, АҚШнинг Эрон бўйлаб олдинги зарбалари оқибатида 17 киши ҳалок бўлган ва 115 киши яраланган. Эрон бунга жавобан Американинг минтақадаги иттифоқчилари ҳудудларини ўққа тутганди.

АҚШ президенти Доналд Трамп Вашингтон ва Теҳрон ўртасидаги сулҳ энди амалда эмаслигини айтди. Эрон ташқи ишлар вазири Аббос Арақчи эса АҚШни келишув шартларини бузишда айблади.

Бироқ Оқ уй раҳбари Эрон билан музокаралар давом этиши мумкинлигини истисно қилмади ва воситачилар томонлар ўртасида алоқани сақлашга ҳаракат қилишда давом этаётганини айтди.

Америка оммавий ахборот воситалари хабар беришича, Эрон томони АҚШ мулозимларига танкерларга берилган зарбалар хато бўлгани, бунда Эрон ҳукуматидаги гўёки мустақил ҳаракат қилган гуруҳлардан бири айбдор эканини билдирган.

АҚШ томони эса Эрон вакилларига Ҳўрмуз бўғози сўзсиз очилганини эълон қилиши ва савдо кемаларига ўт очмасликка ваъда бериши кераклигини маълум қилган.

Июн ойи охирида Ҳўрмуз бўғозидаги кескинлашувнинг аввалги босқичи шунга ўхшаш тарзда бошланган ва бир неча кун давом этганди. Ўшанда Эрон бўғоз ҳудудига кирган тижорат кемасини ўққа тутиб, Американинг минтақадаги ҳарбий базаларига зарба берган, бунга жавобан АҚШ ҳам Эрондаги нишонларга давомли зарбалар йўллаганди.

Мужтаба Хоминаий қасос олишни ваъда қилди

Шанба куни Эрон телевидениеси мамлакатнинг янги тайинланган олий раҳбари Мужтаба Хоминаийнинг биринчи мурожаатини эълон қилди.

Унинг отаси Али Хоминаий 28 феврал куни, Эронга қарши ҳарбий кампаниянинг биринчи кунида АҚШ-Исроил ҳаво ҳужуми натижасида ҳалок бўлганди. Ўтган ҳафтанинг жума куни Хоминаий ўзи туғилган шаҳар Машҳадда дафн этилди.

Мужтаба Хоминаийнинг сухандон томонидан ўқиб берилган баёнотида қотиллик учун қасос олиш «миллат иродаси» экани айтилган.

«Биз шаҳид кетган раҳнамомизнинг – бу икки урушда жинояткор ва номуссиз қотиллар қўлида ҳалок бўлган барча шаҳидларнинг хунини олишга ваъда берамиз, – дейилади баёнотда. – Бу масала менинг шахсий мавжудлигимга ҳам, бошқа амалдорларнинг мавжудлигига ҳам боғлиқ эмас. Биз шу ерда бўламизми ёки йўқми, бу амалга ошади».

Али Хоминаийнинг дафн маросимида қатнашган кўплаб эронликлар АҚШ президенти Доналд Трампни ўлдиришга чақирувчи плакатларни кўтариб чиққан.

Шанба куни Трамп Truth Social ижтимоий тармоғида «агар Эрон ҳукумати ўзига суиқасд қиладиган» бўлса, «минглаб ракеталар Эрон Ислом Республикасига учиришга шай тургани, яна минглаб уларга эргашиши» ҳақида огоҳлантирди.

Шу ҳафта Wall Street Journal газетаси ва Америкадаги бошқа нашрлар Исроил томонидан АҚШга етказилган разведка маълумотлари ҳақида хабар берди: бу маълумотларга кўра, Эрон ҳукумати Оқ уй раҳбарини ўлдириш учун янги режа ишлаб чиққан.

Бироқ Трампнинг ўзи Исроилдан бундай маълумот олинганини ёлғон деб атади. У New York Post газетасига берган интервюсида «анчадан буён Эрон ўлдиришни режалаштираётган одамлар рўйхатида биринчи рақамда тургани»ни айтди.