Урушнинг учинчи куни. Эрон яна араб давлатларига зарба берди ва музокаралардан бош тортди

Исроил ва Форс кўрфази давлатларида нималар бўлмоқда?

2 мартга ўтар кечаси Эрон Исроилга ва Американинг минтақадаги базаларига ҳужумларнинг янги – тўққизинчи тўлқинини амалга оширди. Исроилда портлаш овозлари эшитилган, ҳужум оқибатида жабрланганлар йўқ. Шунингдек, Дубай, Доҳа ва Баҳрайнда ҳам портлашлар содир бўлган.

The Wall Street Journal нашри америкалик юқори мартабали мулозимга асосланиб хабар беришича, Эрон дронлари Ироқ шимолидаги Арбил аэропортига ҳам ҳужум уюштирган – бу ерда АҚШ ҳарбий базаси жойлашган. Манбанинг сўзларига кўра, базага жиддий шикаст етмаган, жароҳатланганлар йўқ. АҚШ Қуролли кучлари Марказий қўмондонлиги аэропорт бўйлаб зарба берилгани фактини тасдиқлаган.

Кувайтда Американинг F-15 русумли қирувчи самолёти қулаб тушган. Ижтимоий тармоқларда қулаётган самолёт акс этган кадрлар пайдо бўлган. Журналистларнинг аниқлашича, бу Ал-Жаҳра шаҳридан ғарбда рўй берган. Кадрларга кўра, учувчилардан камида бир нафари катапулта қилинган ва омон қолган. Эрондаги Tasnim агентлиги манбага асосланиб, ушбу самолёт уриб туширилганини хабар қилди. Америка ҳарбийлари ҳозирча ҳодиса юзасидан изоҳ бермади.

Бу вақтда Кувайт мудофаа вазирлиги мамлакат ҳудудида Американинг бир неча қирувчи самолёти ҳалокатга учрагани ҳақида хабар тарқатди. Шу билан бирга, учувчиларнинг барчаси омон қолгани айтилган. Бошқа тафсилотлар келтирилмаган.

АҚШ қуролли кучлари Марказий қўмондонлигига кўра, Эронда ҳарбий амалиёт бошланганидан буён америкалик ҳарбийлар мингдан ортиқ нишонга зарба бергани ва бунда 20 дан ортиқ самолётлар, кемалар, ракеталар ва бошқа тизимлар, жумладан, B-2 Spirit стратегик бомбардимончи самолётлари ҳамда «ошкор этилмайдиган махсус имкониятлар»дан фойдаланган.

Можаро томонлари нималар демоқда?

Эрон Миллий хавфсизлик олий кенгаши котиби Али Ларижоний мамлакат АҚШ билан ҳеч қандай музокара ўтказмаслигини маълум қилди. У бу ҳақда ижтимоий тармоқдаги саҳифасида The Wall Street Journal нашрининг Ларижоний Ўмон орқали Оқ уй билан музокараларни тиклаш ташаббусини билдиргани ҳақидаги хабаридан иқтибос келтирилган твитга жавобан ёзди. Бир кун олдин Трамп ҳам The Atlantic учун берган интервюсида Эроннинг янги раҳбарияти музокараларни қайтадан бошлашни сўрагани ва бунга рози бўлганини айтганди.

Ўлдирилган оятуллоҳ Али Хоминаийнинг ўрнини ким эгаллаши ҳозирча номаълум. Трамп The New York Times нашрига берган интервюсида унда Эрон раҳбарлиги учун «уч нафар жуда яхши вариант борлиги»ни айтди, аммо бу номзодлари кимлигини очиқламади. У ҳокимиятни бошқа кучларга ўтказиш режалари ҳақидаги саволга жавобан Эрондаги асосий ҳарбий кучлар «шунчаки ўз қуролларини Эрон халқига топшириши»га умид қилаётганини айтган.

Трампнинг фикрича, Эронга қарши операция «тахминан тўрт ҳафта ёки ундан ҳам камроқ вақт олади» – у Британиянинг Daily Mail нашрига берган интервюсида шу гапларни айтган. Шу билан бирга, АҚШ президенти Америка армиясида ҳали яна йўқотишлар бўлишига тайёр. Бир кун олдин Марказий қўмондонлик «Эпик ғазаб» номини олган ушбу операция доирасидаги жангларда америкалик уч нафар ҳарбий хизматчи ҳалок бўлгани ва беш нафари жиддий яралангани ҳақида хабар берганди. «Бизда уч йўқотиш бор, аммо яна бўлиши мумкин. Аммо якунда бу дунё учун ажойиб келишув бўлади», – деган Трамп NBC News учун интервюсида.

Германия, Франция ва Буюк Британия раҳбарлари Эрон Форс кўрфази мамлакатларига палапартиш ракета зарбаларидан «ғазаблангани»ни маълум қилди ҳамда Эроннинг ракета ва дронларни учириш қобилиятини йўқ қилиш учун зарур ва мутаносиб мудофаа чоралари билан таҳдид қилди.

«Ҳизбуллоҳ» Исроилга ҳужум қилди. ЦАҲАЛ Ливан бўйлаб зарба йўллади

«Ҳизбуллоҳ» 2 мартга ўтар кечаси ракета ва дронлар билан Исроил шимоли бўйлаб ҳужум уюштирди. Ушбу гуруҳ баёнотида бу ҳужум Эрон олий раҳбари Али Хоминаийнинг ўлдирилиши учун қасос экани билдирилган. Ракеталардан биттаси «тутиб олинган», яна бир нечаси очиқ жойга қулаган, жабрланганлар йўқ. Бунга жавобан Исроил мудофаа армияси Ливан бўйлаб зарба йўллади. Ҳарбийларга кўра, «Ҳизбуллоҳ» штаб-квартираси ва инфратузилмалари ҳужум нишони бўлган.

Ливан бўйлаб зарба берилишидан олдин исроиллик ҳарбийлар ушбу мамлакат жанубида яшовчи аҳолини эвакуация зарурати ҳақида огоҳлантирган. Кўп ўтмай Исроил армияси бош штаби бошлиғи Эял Замир «Ҳизбуллоҳ»га қарши ҳужум амалиёти бошланганини эълон қилди. Унинг сўзларига кўра, Исроил «кўп фронтлик» сценарийга тайёр. «Бизнинг хавфсизлигимизга таҳдид солувчи ҳар қандай душман катта тўлов қилади», – деган Замир.

Ливан соғлиқни сақлаш вазирлиги Исроил зарбалари оқибатида 31 киши ҳалок бўлиб, яна 149 киши жароҳатланганини маълум қилди. Al-Arabiya ва Al-Hadath телеканаллари манбалари «Ҳизбуллоҳ» сиёсий қаноти раҳбари Муҳаммад Раад ҳалок бўлганини хабар қилишган.

Уруш нефт нархига қандай таъсир қилмоқда?

Бозорлар очилишида Brent маркали нефтнинг бир баррели 80 доллардан юқори нархда сотилди. Унинг нархи 13 фоизга (82 долларгача) ошди – бу 2024 йил ёзидан бери энг юқори кўрсаткич. Савдо бошланганидан кўп ўтмай, нарх 79 доллар даражасида шаклланди. 

Citigroup таҳлилчилари яқин ҳафтада Brent нархи 80–90 доллар оралиғида бўлишини кутмоқда. 

Morgan Stanley иккинчи чорак учун прогнозни 62,5 доллардан 80 долларгача оширди. Goldman Sachs танкер ҳаракати жиддий издан чиққани, аммо ҳозирча ишлаб чиқариш ва экспорт инфратузилмасига зарар тасдиқланмаганини маълум қилди. Wood Mackenzie эса агар навигация тез орада тикланмаса, нархлар 100 доллардан ҳам ошиши мумкинлигидан огоҳлантирган.

Нефт бозоридаги силжишлар бошқа активларга ҳам таъсир кўрсатди. Хусусан, олтин нархи аввалига кескин кўтарилиб, кейин қисман пасайди. Глобал акциялар индекси савдо бошида тушиб кетди, кейин йўқотишларнинг бир қисмини қоплади.

Бирлашган Араб Амирликлари Қимматли қоғозлар ва товарлар бошқармаси фонд бозорлари душанба ва сешанба кунлари ёпиқ бўлишини маълум қилди. «Бошқарма минтақадаги вазият ривожини кузатишда давом этади ва вазиятни доимий равишда баҳолаб боради, зарур ҳолларда қўшимча чоралар кўради», – дейилади баёнотда. Reuters қайд этишича, Abu Dhabi Securities Exchange ва Dubai Financial Market биржаларида минтақанинг фақат энг қиммат компаниялари акциялари сотилмоқда.