АҚШ Украина ва Эрондаги урушлар туфайли дунёдаги энг йирик нефт экспортчисига айланди

Америка Қўшма Штатлари нефт ва нефт маҳсулотлари экспорти ҳажми бўйича анъанавий етакчилар - Саудия Арабистони ва Россияни ортда қолдириб, дунёда биринчи ўринга чиқди. Reuters хабарига кўра, май ойида Америка экспорти кунига тахминан 10,5 миллион баррелга етган, Россия эса тахминан 7 миллион, Саудия Арабистони эса 5,9 миллион баррел етказиб берган. Шундай қилиб, АҚШ кетма-кет учинчи ой етакчиликни сақлаб қолди. Таққослаш учун: 2025 йилда Саудия Арабистони кунига 8,1 миллион баррел, АҚШ - 6,6 миллион, Россия - 5,8 миллион баррел экспорт қилган эди.

Кескин ўсиш бирданига икки омил билан изоҳланади. Биринчидан, АҚШнинг Эрон билан уруши амалда Ҳўрмуз бўғозини фалаж қилиб қўйди ва Саудия нефтини етказиб беришни тўхтатди. Иккинчидан, Россия экспорти Украина ҳужумлари ва Украинага бостириб киришдан кейин киритилган Ғарб санкциялари босими остида қисқармоқда.

«Вашингтон Эрон билан урушдан олдин ҳатто мавжудлигидан бехабар бўлган янги воситага эга бўлди - энергия экспорти», деди Kpler компанияси сиёсат бўлими раҳбари Мишел Брухард.

АҚШнинг етакчиликка чиқиши ўнлаб йиллар давомида Яқин Шарқ нефтига қарам бўлган ва 1973 йилдаги нефт эмбаргосидан жиддий зарар кўрган мамлакат учун кескин бурилиш ясади. Вазият 2010 йилдан кейин, сланец конларида қазиб олиш кескин ошганидан кейин ўзгара бошлади. 2015 йилда Вашингтон нефт экспортига қўйилган 40 йиллик тақиқни бекор қилди ва атиги ўн йил ичида мамлакат энг йирик экспортчига айланди, бу эса скептикларнинг бу юксалишнинг қисқа муддатли бўлиши ҳақидаги башоратларини рад этди.

Таъкидланишича, Осиё ҳам Америка нефтига тезда қайта йўналтирилмоқда: май ойида бу минтақа АҚШ экспортининг тахминан 46 фоизини ташкил этди, бир йил аввал эса бу кўрсаткич 37 фоизни ташкил этган эди. Reuters маълумотларига кўра, Вашингтон позицияларининг мустаҳкамланиши ОПЕКнинг «нарх ҳокимияти»ни заифлаштириши мумкин.