The Insider: 6000 та фирма РФнинг санкция остидаги юридик шахслари билан савдо қилмоқда

The Insider нашри журналистлари АҚШ, Буюк Британия ва Европа Иттифоқининг санкция рўйхатларига киритилган Россия корхоналари ҳамда ҳарбий-саноат мажмуаси етказиб берувчилари билан операцияларни амалга ошираётган 6 мингдан ортиқ фирмани аниқлади. Нашрнинг 11 март, чоршанба куни ёзишича, уларнинг тахминан учдан икки қисми Хитой ва Ҳонгконг компаниялари бўлиб, қолганлари орасида кўплаб турк, амирлик ва ҳинд компаниялари ҳам бор. Бу хулоса Россия компанияларининг 2024–2025 йиллардаги ташқи савдо маълумотлари таҳлилига асосланган.

Шу билан бирга, санкция остидаги фирмалар ва Россия ҳарбий-саноат мажмуаси контрагентлари билан савдо ҳажмининг учдан икки қисми Хитой, Ҳонгконг, Туркия, Ҳиндистон ва Бирлашган Араб Амирликлари ҳиссасига тўғри келиши қайд этилган.

Бундан ташқари, The Insider муаллифлари Украинадаги уруш сабаб “қора рўйхат”га туширилгандан кейин ҳам хориждан товар сотиб олишда давом этган бир неча юзлаб Россия импортчиларини аниқлади. Мақолада таъкидланишича, шу тариқа улар хорижий ҳамкорларининг хавфларини инкор этган, хорижий ҳамкорлар эса, ўз навбатида, банклар томонидан блокланиш хавфини эътиборсиз қолдирган.

Журналистик суриштирув давомида санкция рўйхатларида бўлмаган, аммо бошқа товарларни Россия ҳарбий-саноат мажмуасига қайта сотган, шунингдек, импорт қилинган компонентлар асосида ишлаб чиқарилган ўз маҳсулотларини ҳам етказиб берган Россия фирмалари ҳам аниқланган. The Insider ушбу Россия компаниялари билан битимлар амалга оширган хорижий фирмалар рўйхатини эълон қилди.

Суриштирув муаллифлари санкцияларни четлаб ўтиш орқали Россияга 3 миллион долларлик юздан ортиқ турбореактив двигателлар етказиб берилганини мисол қилиб келтиради. Буни Хитойнинг Henan New Silk Road International компанияси амалга оширган. Харидор эса “қора рўйхат”га киритилган “Чипдевайс” компанияси бўлган.

“Товар ишлаб чиқарувчиси сифатида мавжуд бўлмаган фирма кўрсатилган. Бундай двигателларнинг тортиш кучи 80 килограмм бўлиб, бу уларни йирик ҳарбий дронларда қўллаш имконини беради”, — деб қайд этадилар муаллифлар.

The Insider яна шуни таъкидлайдики, Хитой санкция остидаги ва ҳарбий соҳадаги Россия компанияларига товар етказиб берувчи фирмалар сони бўйича ҳам, улар учун импорт қилинаётган товарларнинг ялпи ҳажми бўйича ҳам етакчи ҳисобланади. Бироқ, Россиянинг ҳарбий-саноат мажмуаси билан боғлиқ фирмаларига етказиб берилаётган товарлар сифати бўйича Туркия етакчи бўлиб, у Россияга ғарбнинг юқори сифатли техникасини қайта сотишга ихтисослашган.

Журналистлар аниқлашича, “энг юқори технологияли товарлар секторидаги етказиб беришларининг 68 фоизини (металлга ишлов бериш, истеъмолга мўлжалланмаган электроника, оптика, металлургия ва энергетика учун ускуналар, маиший бўлмаган ўлчов асбоблари) Европа, Япония ва Кореяда ишлаб чиқарилган юқори тоифали техника ташкил қилади”.