Ўзбекистонга юборилаётган пул ўтказмалари. Охирги йилларда динамика қандай ўзгарди?

2025 йилда Ўзбекистонга хориждан пул ўтказмаларининг кириб келиши 18,9 млрд долларни ташкил қилди. Бу 2024 йилга нисбатан 4,1 млрд долларга ёки 27,7 фоизга кўп.

«2025 йилда Ўзбекистонга келиб тушган пул ўтказмалари ҳажмининг ўсишига, меҳнат муҳожирлари ишлайдиган мамлакатларда ишчи кучига талаб ва иш ҳақларининг нисбатан барқарор даражада сақланиб қолиши билан бир қаторда улардаги иқтисодий фаолликнинг ошиши ҳамда миллий валюта курслари мустаҳкамланиши ҳам таъсир қилди», дейилади МБ хабарида.

Ўтган йилда трансфертлар ҳажми Буюк Британиядан 39 фоизга, Европа Иттифоқи мамлакатларидан 37 фоизга (Ирландия 2,6 баробар, Хорватия 2,5 баробар, Словакия 67 фоиз, Литва 57 фоиз, Нидерландия 49 фоиз, Полша 9 фоиз), АҚШдан 15 фоизга ҳамда Жанубий Кореядан 15 фоизга кўпайган. Бу эса миграция географияси кенгаяётганини кўрсатади.

Ўтган йилда ҳам Ўзбекистонга амалга оширилган пул ўтказмаларининг асосий қисми Россиядан келиб тушган. Ушбу мамлакатнинг умумий трансфертлардаги улуши 80 фоиз атрофида бўлиши мумкин. Марказий банк аниқ рақамларни очиқламаган. Ўз навбатида, 2022-2025 йиллар оралиғида трансфертлар Қозоғистондан 24,5 фоизга, АҚШдан 50 фоизга, Жанубий Кореядан 2,1 баробарга, Туркиядан 2,5 баробарга, Европа Иттифоқи мамлакатларидан 2,4 баробарга кўпайган.

2017-2025 йиллар оралиғида Ўзбекистонга амалга оширилган пул ўтказмалари динамикасининг ўзгариши

2020-2025 йиллар оралиғида мамлакатга юборилган ўтказмалар миқдори 3 баробарга, уларнинг ялпи ички маҳсулотдаги улуши эса 8,6 фоиздан 12,8 фоизгача кўпайди.

Иш ҳақи дифференциацияси

Миграция қарорларининг асосий иқтисодий драйверларидан бири қабул қилувчи ва юборувчи мамлакатлар ўртасидаги иш ҳақи фарқидир. Халқаро меҳнат ташкилоти маълумотларига кўра, энг юқори ўртача иш ҳақи даражалари Европа (Швейцария, Германия, Нидерландия), Шимолий Америка (Канада ва АҚШ), шунингдек, Австралия, Япония ва Жанубий Корея каби ривожланган мамлакатларда қайд этилган.

Қишлоқ хўжалигини ривожлантириш халқаро жамғармаси маълумотларига кўра, меҳнат муҳожирлари одатда, ойлик ўртача 200-300 АҚШ доллари миқдорида пул ўтказиб туради. Шунингдек, Оксфорд университети қошидаги Migration Observatory маълумотларига кўра, Буюк Британияда яшовчи мигрантлар томонидан йил давомида юбориладиган ўртача пул ўтказмалари бир киши ҳисобида тахминан 1 000-3 300 фунт стерлинг (қарийб 4 минг АҚШ доллари)ни ташкил этган. Ўтказмалар суммаси ойига тахминан 275 фунт стерлингга тўғри келади. Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, Ўзбекистонда анъанавий ва банк ўтказмалари кесимида бир қабул қилувчига тўғри келадиган ўртача йиллик ўтказма суммаси 2-4 минг доллар эквивалентини ташкил этади

​​БМТ маълумотларига кўра, 2024 йилда дунё бўйича халқаро мигрантларнинг катта қисми юқори даромадли мамлакатларда жамланган. Энг йирик мигрант қабул қилувчи давлатлар АҚШ (52 миллион кишидан зиёд), Германия (16,8 миллион), Саудия Арабистони (13,7 миллион), Буюк Британия, Франция, Испания, Канада, БАА ва Австралия (ҳар бири 8-12 миллион атрофида) халқаро мигрантни қабул қилмоқда. Юборувчи мамлакатлар орасида аҳолиси кўп ва иш ҳақи нисбатан паст бўлган давлатлар етакчилик қилади. Жумладан, Ҳиндистон, Мексика, Филиппин, Покистон ва Бангладеш каби мамлакатлар глобал меҳнат бозорида асосий донорлар сифатида шаклланган.