2026 йил 14 март куни АҚШ президенти Доналд Трампнинг буйруғи билан Харк оролидаги ўн учта ҳарбий иншоотга ҳужум қилинди. Харк оролидаги Америка кучларининг зарбаси Исроил-Америка урушида Эронга қарши урушнинг янги босқичини бошлаб берди. Хўш, нима учун Харк ороли бугун бунчалик катта эътиборни тортмоқда?
Харк ороли – Эрондаги Форс кўрфазида жойлашган кичик маржон ороли бўлиб, узунлиги 8 км ва кенглиги 4 км. Ўрта аср географлари Харкни марваридларга бой жой сифатида тилга олишган. Мутахассислар таъкидлашича, Харкнинг стратегик жойлашуви уни турли маданият ва динларга мансуб халқлар учун бирга яшаш жойига айлантирган. Бу ерда ўнлаб мегалитик қабрлар, Аббосийлар халифалиги ва сосонийлар даврига оид қабрлар, сосонийлар зардуштийлик ибодатхоналари ва Несториан черкови жойлашган. Шунингдек, у ерда Имомзода Мир Муҳаммад Ҳанафий мақбараси, Палмира ибодатхонаси некрополи ва аҳамонийлар ёзувининг қолдиқлари жойлашган.
Умуман олганда, орол ўзининг фикус ва лотус гуллари, нафис жайронлари ва ноёб қушлари билан шундай ажойиб хазинаки, XIX асрда Хожарлар сулоласи уни Британия таҳдидларидан ҳимоя қилиш учун Ҳиротдан воз кечган. Бугунги кунда Харк ороли Эрон учун Ҳўрмуз бўғозига "киришни назорат қилиш" стратегиясининг асосий бўғини ҳисобланади.
Харк ороли Эроннинг денгиз орқали нефт экспортининг тахминан 90-95 фоизини ташкил қилади, бу мамлакатнинг асосий даромад манбайи ҳисобланади. Шунинг учун бу ҳудудни эгаллаш ислом республикасига "иқтисодий нокаут" келтириши, Теҳроннинг рақибларига тўлиқ кўламли қуруқлик урушига аралашмасдан шартларни белгилаш имконини бериши мумкин. Исроил ва Қўшма Штатлар томонидан узоқ кутилган режимнинг қулашини тезлаштириши, Ҳўрмуз бўғозининг блокадасини тугатиши ҳамда Қўшма Штатларнинг асосий глобал рақобатчиси, Эрон нефтининг деярли монопол харидори бўлган Хитой билан келишувга эришиши мумкин.
Харк ороли эгалланса, нима бўлиши мумкин?
Аксарият мутахассислар каби АҚШдаги тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, оролнинг эгаллаб олиниши жиддий хавфларни келтириб чиқаради. Нефт иншоотлари вайрон қилиниши – Эроннинг оғир иқтисодий аҳволига жиддий путур етказади. Натижада Эроннинг қаттиқ реакциясига сабаб бўлади, бу эса урушнинг кескин кучайишига олиб келади.
