Сўнгги “гастрол” ёхуд Ту-154 ни олиб қочмоқчи бўлган оиланинг аянчли тақдири

1988 йилда СССРда фожиали ҳодиса юз беради. Бир гуруҳ шахслар Ту-154 самолётини эгаллаб, уни хорижга олиб қочишга уринади. Бироқ бу иш амалга ошмайди ва Ленинград вилоятига қўнган самолётни махсус кучлар озод қилади. Ўхшамаган “СССРдан қочиш” операциясининг барча аъзолари бир оила вакиллари эди.

1988 йил 8 март. Иркутск аэропортида Иркутск-Курган-Ленинград йўналишида парвоз қилиши лозим бўлган Ту-154 самолётига чиқиш эълон қилинади.

Йўловчилар бирин-кетин самолётга чиқа бошлайди. Улар орасида Овечкинлар оиласи ҳам бор эди. Она ҳамда унинг 10 нафар боласи Ту-154 бортига чиқиб, ўз жойларини эгаллайди.

Ўша куни 164 ўринга эга Ту-154 да бор-йўғи 60 нафар йўловчи учаётганди. Курган шаҳридан унга яна 16 нафар одам чиқади ва самолёт парвозни давом эттиради.

Ту-154 Ленинградга етишига чамаси бир соат қолганда Овечкинлардан бири борт кузатувчисига қоғоз узатади. Унда учувчига йўналишни Лондонга ўзгартириш талаби бор эди.

Ёзув охирида бу талаб бажарилмаса, самолётни портлатиб юбориш билан пўписа қилинганди. Хўш, Овечкинлар Лондонга нега бормоқчи бўлганди?

Мусиқачилар оиласи

Овечкинлар оиласи Иркутск шаҳрида яшаган ва 1980-йиллар бошларида оилавий жаз ансамбли сифатида иттифоқ миқёсида танилиб қолганди.

Оила бекаси Нинел Овечкина 12 нафар – 5 қиз ва 7 ўғил фарзандни дунёга келтириб, советларнинг “Қаҳрамон она” кўкрак нишонини олганди. Унинг иккинчи фарзанди гўдаклигида вафот этган ва 1980-йилларда оила қарамоғида 11 нафар бола бор эди.

Овечкинлар оиласидаги ўғил болалар мактабдаги пионер отрядлари сафида турли мусиқа асбобларини чалиб туришарди. 1983 йилда улар таҳсил оладиган мактабнинг икки нафар мусиқа ўқитувчиси фақат Овечкинлардан иборат бўлган гуруҳ ташкил этади. Гуруҳга оиланинг етти нафар аъзоси жалб қилинади ва унга “Етти Симеонов” (Семь Симеонов) деб ном берилади.

Гуруҳ аввалига Иркутскда машҳур бўлади, сўнг болаларни Москвага таклиф қилишади. 1984 йилда Овечкинлар ансамбли бутун иттифоқ бўйлаб машҳурликка эришганди.

1984 йилда оила бошлиғи Дмитрий Овечкин вафот этади ва болалар Нинел Овечкина қарамоғида қолади. Уларни аёлнинг ўзи тарбиялайди.

Кўп ўтмай Овечкинлар мустақил ижод қила бошлайди ва “Етти Симеонов” гуруҳи машҳур бўлишда давом этади. Уларни бир неча марта марказий телевидениега таклиф этишади. Турли шаҳарларда концертлар қўйишади.

Япония сафари ва хорижга кетиш режаси

1987 йилда “Етти Симеонов” Японияга гастролга боради.  СССРда бундай хорижий сафарга борадиганларга, албатта, одам сонига қараб бир ёки икки нафар КГБ ходимини қўшиб жўнатишарди.

Овечкинлар билан ҳам шундай бўлади ва улар билан бирга Японияга делегация аъзоси сифатида КГБ  ходими ҳам боради.

Советларнинг бундай қилишига сабаблар бор эди. СССРда аҳолининг турмуш даражаси паст бўлиб, уни Европа, АҚШ ёки Япониядаги ҳаёт билан тенглаштириб бўлмасди.

Ана шундай шароитда хорижга борган фуқароларнинг айримларида ўша ёқда қолиб кетиш истаги туғиларди ва улар турли давлатлар элчихоналаридан сиёсий бошпана сўрарди.

Советлар ана шундай ҳолатларнинг олдини олиш, шунингдек, хорижий давлатга борган одамлар маҳаллий аҳоли билан мулоқотга киришиб, ошиқча гаплар гапириб қўймаслиги учун ҳар доим делегацияга КГБ ходимларини қўшиб жўнатарди.

Овечкинлар билан ҳам шундай бўлади: Японияга борган йигитлар ўша ерда қолиш ёки АҚШ элчихонасидан сиёсий бошпана сўрашга қарор қилишади. Бироқ бунга муваффақ бўлмасдан, мажбуран ортга қайтишади.

Самолётни эгаллаб олиш

Овечкинлар СССРни тарк этиш режасидан воз кечмайди ва бошқа йўлларни қидира бошлайди. Охир-оқибат парвоз қилаётан самолётни эгаллаб, у билан хорижга чиқиб кетишга қарор қилишади.

Бу йўлда улар энг аввал граната, қирқма милтиқ ва патронлар сотиб олишади. Сўнг қўлбола портловчи ускуна ясаб, пайт пойлашади.

1988 йил 8 март куни улар оналари билан бирга Иркутск-Курган-Ленинград йўналишида учадиган Ту-154 самолётига чиқишади. Овечкинлар орасида турмушга чиқиб кетган тўнғич қиз Людмила йўқ эди.

Ўшанда она ҳам болаларининг режасидан хабардор эди. Оила сўнгги гастролга чиққан ва қайтишда самолётни олиб қочишни режа қилганди.

Овечкинлар ўзларида бўлган қурол ва портловчи ускунани мусиқа асбоблари ғилофига яширишади. Улар мамлакатда машҳур бўлгани боис аэропортда мусиқа асбобларининг ғилофларини ҳеч ким очиб кўрмайди.

Самолёт Курганга қўниб яна ҳавога кўтарилгач, улар Ту-154 ни Ленинградга етиб бормасидан олиб қочишга қарор қилади. Самолёт Вологда шаҳри яқинида парвоз қилаётганда Овечкинларнинг икки нафари ўрнидан туриб йўловчиларга жойларидан қўзғамасликни айтади. Сўнг Василий Овечкин борт кузатувчисига талаблар ёзилган қоғозни бериб, уни учувчиларга етказишни буюради.

Қоғозда самолётни Ленинградга эмас, Лондонга қараб йўналтириш талаби қўйилган, акс ҳолда самолётни портлатиб юбориш билан таҳдид қилинганди.

Шунда учувчилар билан гаплашиб келган борт кузатувчиси самолётдаги ёнилғи фақат Ленинградгача етишини, Лондонга учиш учун унга авиакеросин қуйиш кераклигини айтади. Учувчи рост гапирганди.

Бироздан сўнг борт муҳандиси Овечкинларнинг олдига келади ва самолёт Лондонгача етиб бора олмаслигини, Финландияга қўниб, ёнилғи қуйиш лозимлигини айтади. Улар рози бўлишади.

Ана шу жойда учувчилар айёрлик қилади ва уларнинг бири овоз кучайтиргич орқали самолёт Финландиянинг Котка шаҳридаги аэродромга қўнаётганини айтади.

Бироқ учувчилар Ту-154 ни Финландия томонга олиб ўтмаган, шундоқ чегарада жойлашган Вешчево шаҳридаги ҳарбий аэродромга қўндирганди.

Овечкинлар аввалига СССРдан чиқиб кетдик деб хурсанд бўлади. Бироқ иллюминатордан совет ҳарбийларини кўриб, учувчилар алдаганини фаҳмлашади. Ўша пайтда соат маҳаллий вақт билан 16:05 эди.

Штурм

Самолёт қўнган заҳоти ака-укалар учувчилар хонасига югуради ва дарҳол парвоз қилишни талаб қилади. Бироқ учувчилар хона эшигини очмайди.

Шунда Овечкинлар йўловчилар ва борт кузатувчиларини ўлдириш билан пўписа қилади. Бироқ учувчилар уларнинг талабини барибир бажармайди. Шунда Овечкинларнинг бири қўлидаги қирқма милтиқ билан борт кузатувчиси бўлган аёлни отиб ташлайди.

Ту-154 ҳарбий аэродромга қўнгач, дарҳол уни ҳарбийлар, милиция ва КГБ ходимлари ўраб олади. Улар Овечкинлар билан музокара ўтказишга уринади, ва аёллар ҳамда болаларни озод қилишни сўрайди. Овечкинлар рози бўлмайди.

Шу аснода уларнинг талаби билан самолётга ёнилғи қуйилади. Бироқ эшикни ичкаридан қулфлаб олган учувчилар парвоз қилишни рад этади. Шу аснода соат 19:10 да штурм бошланади.

Махсус гуруҳ самолётга учувчилар хонаси орқали киради. Сўнг улар эшикни очиб бортда бўлган Овечкинларни нишонга олади. Ўртада отишма бошланади. Махсус гуруҳ уч нафар йўловчини отиб ўлдиради.

Отишма давом этаётган пайтда Овечкинларнинг бири портловчи ускунани ишга туширади. Портлаш оқибатида тўрт нафар ўғил ва она ҳалок бўлади.

Кейинчалик тирик қолган Овечкинлар сўроқ пайтида тўрт ўғил ва она жонига қасд қилиш мақсадида портловчи ускунани ишга туширганини айтади.

Шунингдек, 19 нафар одам, Овечкинларнинг иккиси, яна икки нафар милиция ходими ва 15 нафар йўловчи яраланади.

Махсус гуруҳ самолётни эгаллайди ва қолганлар озод қилинади. Жароҳатланганлар шифохонага олиб кетилади.

Ўша куни Овечкинларнинг энг катта ўғли Василий 26, энг кичиги Сергей 9 ёшда бўлган. Самолётда бўлган қизларнинг каттаси Олга 28, энг кичиги Уляна 10 ёшда эди. Уларнинг онаси Нинел Овечкина эса 51 ёшда бўлган.

“Етти Симеонов” мусиқачилари мансуб бўлган оила томонидан самолёт олиб қочишга бўлган уриниш ва штурм пайтида уларнинг беш нафари ўз жонига қасд қилгани оммага ошкор бўлгач, одамлар ҳайрон бўлади.

Чунки “Етти Симеонов” мусиқий гуруҳи иттифоқда машҳур эди. Шунингдек, уларга яхши ҳақ тўланарди ва бу оила бошқаларга нисбатан яхшироқ яшарди.

Ўшанда совет ОАВлари Овечкинларнинг хорижга чиқиб кетиш мақсади ҳақида лом-лим демайди, уларни самолёт олиб қочмоқчи бўлган террорчилар сифатида талқин қилади.

Шу сабабли мамлакатдаги машҳур мусиқий гуруҳ аъзолари ва уларнинг яқинлари нега террорчига айлангани омма учун мавҳум бўлиб қолади.

СССР парчаланиб кетганидан сўнг Овечкинларнинг мақсади жиноятчи ёки террорчига айланиш эмас, балки самолётни эгаллаб хорижга чиқиб олиш экани ошкор бўлади.

Суд ва ҳукм

Самолёт озод қилингач, Овечкинларнинг фақат икки нафари Олга ва 17 ёшли Игорга нисбатан жиноят иши қўзғатилади. 14 ёшли Татяна, 13 ёшли Михаил, 9 ёшли Сергей ва 10 ёшли Уляна вояга етмагани учун жиноий жавобгарликдан озод қилинади.

Тергов етти ой давом этади ва айбланувчилар ҳамда гувоҳларнинг кўрсатмалари 18 томлик материал бўлади. 1988 йил 6 сентябрда бошланган суд жараёнлари Иркутскда бўлиб ўтади.

Олга бошданоқ самолётни эгаллаш режасига қарши бўлганини билдиради. Игор эса ўзига берилган саволларга жавоб бермайди.

23 сентябр куни суд Олгага 6 йил, Игорга 8 йил қамоқ жазоси беради. Игор 18 ёшга тўлгунича вояга етмаганлар колониясида сақланади, кейин катталар қамоқхонасига ўтказилади.

Шу тариқа, СССРда анча машҳур бўлган оилавий жаз ансамбли аъзоларининг сўнгги гастроли нохуш тугайди ва уларнинг тақдири аянчли кечади.

Тирик қолган Овечкинларнинг кейинги тақдири

Олга ва Игор қамалганидан сўнг Михаил, Сергей, Татяна ва Уляна махсус интернатга жойлаштирилади. Кейинчалик Олганинг кўзи ёриганидан сўнг унинг қиз фарзандини болалар уйига топширишади. Ўзини эса Тошкентдаги қамоқхонага кўчиришади.

СССР парчаланиб кетганидан сўнг бироз вақт ўтиб, Олга ва Игор қамоқдан озод бўлади ва опа-ука бирга яшайди. Олга қизини болалар уйидан қайтариб олади.

Игор ресторанларда қўшиқ айтиш билан шуғулланади. Кўп ўтмай укаси Сергей унга шерик бўлади. Михаил ҳам улғайиб, жаз йўналишида ижод қилади.

Кейинчалик Игор гиёҳванд моддалар сотаётганида қўлга тушади ва 1999 йилда қамоқхонада вафот этади. Олга спиртли ичимликларга ружу қўяди ва ўзи билан яшайдиган маст эркак томонидан ўлдирилади.

Уляна маст ҳолда кетаётганида машина уриб юбориб, ногирон бўлиб қолади. Михаил Испанияга кўчиб кетади ва ўша ерда юрак хуружига учрагач, у ҳам ногиронлар аравачасига михланади. Сергей ҳам қамоқхонага тушади ва 2009 йилда вафот этади. Овечкинлар оиласидан ҳозирда фақат Татяна тирик.

Овечкинлар ҳақида шу пайтгача бир нечта ҳужжатли филмлар, кўрсатувлар суратга олинган. Уларнинг айримларида оила аъзолари қатнашган ва воқеалар ривожини ҳикоя қилиб берган.